Luận án TS: Khai thác giá trị văn hóa tộc người ở Luang Prabang, Lào để phát triển du lịch

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- Somphanith MANGNOMEK KHAI THÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA CÁC TỘC NGƯỜI Ở LUANG PRABANG (CHDCND LÀO) ĐỂ PHÁT TRIỂN DU LỊCH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH HÀ NỘI – 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- Somphanith MANGNOMEK KHAI THÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA CÁC TỘC NGƯỜI Ở LUANG PRABANG (CHDCND LÀO) ĐỂ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: PGS. LẠI PHI HÙNG HÀ NỘI – 2023 LỜI CAM KẾT Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm quy định liêm chính học thuật trong nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Nghiên cứu sinh Somphanith MANGNOMEK i MỤC LỤC LỜI CAM KẾT .ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. iv DANH MỤC BẢNG.

v DANH MỤC HÌNH. vi MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN. Tổng quan tài liệu nghiên cứu.

Các nghiên cứu liên quan đến giá trị văn hoá. Các nghiên cứu liên quan đến văn hoá tộc người, giá trị văn hoá tộc người để phát triển du lịch. Nhận xét chung về tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài và những khoảng trống đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu. Cơ sở lý luận về khai thác giá trị văn hoá tộc người để phát triển du lịch .Giá trị văn hoá .Văn hoá tộc người, giá trị văn hoá tộc người.

Mối quan hệ giữa giá trị văn hoá tộc người và du lịch. Lý thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất. Lý thuyết khu vực học. Lý thuyết du lịch văn hoá.

Lý thuyết du lịch cộng đồng. Mô hình nghiên cứu đề xuất. 35 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1. 38 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Quy trình nghiên cứu. Nghiên cứu định tính. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu định tính. Mẫu và câu hỏi phỏng vấn chuyên sâu.

Kết quả nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lượng. Thiết kế thang đo và bảng hỏi. Chọn mẫu và thu nhập số liệu.

Phương pháp phân tích số liệu. 47 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. 51 CHƯƠNG 3: BỐI CẢNH VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Văn hóa tộc người tại Luang Prabang.

Khái quát về môi trường văn hóa – xã hội tại Luang Prabang. Các giá trị văn hóa tộc người tại Luang Prabang. Thực trạng giá trị văn hóa tộc người tại Luang Prabang. Niềm tin và giá trị văn hóa Luang Prabang.

Hiện trạng khai thác giá trị văn hóa các tộc người tại Luang Prabang để phát triển du lịch. Công tác tổ chức, quản lý. Các sản phẩm – hoạt động du lịch tiêu biểu .3 Kết quả khai thác giá trị văn hóa các tộc người tại Luang Prabang để phát triển du lịch. Tác động về mặt kinh tế.

Quản lý và quy hoạch du lịch. Kết quả nghiên cứu mô hình. Kết quả thống kê mô tả. Kết quả kiểm định mô hình.

97 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 119 CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VỀ KHAI THÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CÁC TỘC NGƯỜI TẠI LUANG PRABANG ĐỂ PHÁT TRIỂN DU LỊCH. Thực trạng khai thác giá trị văn hóa tộc người Luang Prabang để phát triển du lịch. Hàm ý chính sách để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của các tộc người ở Luang Prabang để phát triển du lịch.

Hạn chế của nghiên cứu. 125 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 126 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 136 iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CM : Cởi mở CTTL : Căng thẳng tâm lý CTTLCS : Căng thẳng tâm lý lo sợ cuộc sống CTTLMB : Căng thẳng tâm lý lo sợ mắc bệnh CHDCND Lào : Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào DC : Dễ chịu DCDL : Động cơ du lịch DCTAMLY : Động cơ tâm lý khám phá và giải trí DCTHOATCSHN : Động cơ thoát khỏi cuộc sống thường ngày TCDC : Tính cách dễ chịu TCTT : Tính cách tận tâm TCHN : Tính cách hướng ngoại TPB : Lý thuyết hành vi có kế hoạch TT : Tận tâm TRA : Lý thuyết hành động hợp lý UNWTO : Tổ chức du lịch thế giới YDDL : Ý định du lịch iv DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Mô tả các hình thức du lịch cộng đồng. Các nhóm ngữ hệ ở CHDCND Lào. Số lượng các điểm du lịch của toàn tỉnh Luang Prabang từ năm 2005- 2012 .3: Danh sách các điểm du lịch ở thành phố Luang Prabang. Số lượng khách du lịch nước ngoài vào Lào.

Những thay đổi về số lượng khách du lịch ngoại quốc đến Luang Prabang trong những năm gần đây. Số lượng khách sạn, nhà nghỉ ở Luang Prabang từ năm 2018-2022. Kết quả thống kê mô tả Ý định đi du lịch văn hóa. Kết quả thống kê mô tả Căng thẳng tâm lý.

Kết quả thống kê mô tả Động cơ đi du lịch văn hóa. Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố Ý định đi du lịch văn hóa. Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố Tính cách Hướng ngoại. Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố Tính cách Dễ chịu.

Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố tính cách Tận tâm. Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố tính cách Nhạy cảm. Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố tính cách Cởi mở. Kết quả phân tích ma trận xoay nhân tố Căng thẳng tâm lý vì đại dịch Covid-19.

Hệ số KMO và kết quả kiểm định Bartlett với 11 biến CTTL. Kết quả phân tích ma trận xoay với 11 biến CTTL. Hệ số KMO và kết quả kiểm định Bartlett với biến Động cơ đi du lịch văn hóa. Kết quả phân tích ma trận xoay với biến Động cơ đi du lịch văn hóa.

Hệ số KMO và kết quả kiểm định Bartlett với 24 biến. Kết quả phân tích ma trận xoay với 24 biến Động cơ du lịch. Bảng tóm tắt mô hình. Bảng mức độ phù hợp của mô hình: Phân tích phương sai Anova.

Bảng thống kê phân tích các hệ số hồi quy .111 v DANH MỤC HÌNH Hình 1. Mô hình nghiên cứu đề xuất. Quy trình nghiên cứu. Scatterplot biến phụ thuộc ý định du lịch tâm linh.

Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa độ tuổi và ý định đi du lịch văn hóa. Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa giới tính và ý định đi du lịch văn hóa. Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa nghề nghiệp và ý định đi du lịch văn hóa. Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa trình độ học vấn và ý định đi du lịch văn hóa.

Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa khu vực sinh sống và ý định đi du lịch văn hóa. 118 vi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Về mặt lí luận, khai thác các sản phẩm văn hóa đặc thù là một vấn đề được nhiều nghiên cứu đưa ra nhằm tận dụng các giá trị bản địa để phát triển du lịch, và từ đó dùng du lịch để bảo tồn văn hóa bản địa. Satpathy và Mahalik (2010) cho rằng khách du lịch lựa chọn du lịch văn hóa và tâm linh với mục đích chính xuất phát từ niềm tin cá nhân hơn là để giải trí.

Họ đi để tìm hiểu cái mới về văn hóa, trải nghiệm tâm linh, mục đích tôn giáo, thờ cúng, hay để quan sát một số lễ hội liên quan đến đức tin,. khác với khách đi du lịch thông thường chọn điểm đến để nghỉ ngơi, giải trí. Các nhà nghiên cứu như Haq và Wong (2011)xác định khách du lịch văn hóa, tâm linh bằng nhiều tên khác nhau, tùy vào đặc điểm hành vi của họ như: du khách, người hành hương, tôn giáo, người tham dự hội sự kiện/ lễ hội, nhà thám hiểm, khách du lịch văn hoá trải nghiệm,. Một nghiên cứu của Abbate và Di Nuovo (2013) đã cho thấy sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới khi tham gia du lịch văn hóa: trong khi du khách nam thường được thúc đẩy bởi nhu cầu khám phá thì nữ giới lại muốn giao lưu với những người khác.

Cũng trong nghiên cứu ấy đã chỉ ra người trẻ và người già thường chuyên tâm hành hương đến các thánh địa; tuy nhiên, không có sự khác biệt vì lý do phi biên giới. Abbate và Di Nuovo (2013) xác định hai đặc điểm tính cách của khách du lịch văn hóa: thứ nhất, khách được thúc đẩy bởi nhu cầu để khám phá, tính cách tràn đầy năng lượng, và tự tin, nhiệt tình hơn với hoàn cảnh sống; thứ hai, khách được hướng dẫn bởi nhu cầu xã hội hóa đặc trưng bởi sự dễ chịu/ hợp tác. Nghiên cứu về điểm khác nhau trong thái độ và hành vi của khách du lịch văn hóa tại Brazil và Bồ Đào Nha của Campos và Sequeira (2020) đã cho thấy, khách du lịch văn hóa là nữ sẵn sàng chi tiêu cho chuyến đi hơn, họ sẵn sàng mua các quà lưu niệm tại điểm đến, hay tham gia đóng góp vào hòm công đức. Tại Việt Nam, đa phần các nghiên cứu chỉ tập trung vào hành vi khách du lịch nói chung như là nghiên cứu của Nguyễn Thị Khánh Chi và Đặng Anh Tuấn (2020); hành vi tiêu dùng của khách du lịch trong nước Phạm Thị Kiệm (2018); đặc điểm, động cơ đi du lịch và thói quen tiêu dùng của du khách từ một số quốc gia như Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc đến Việt Nam (các đề án được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch phê duyệt năm 2012).

Về đặc điểm khách du lịch tâm linh, nghiên cứu của Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Nguyễn Văn Tuấn (2013) đã chỉ ra thời gian lưu trú, chi tiêu của khách du lịch nội địa. Như vậy, một trong những góc khuyết cần bổ sung về mặt lý luận là nghiên cứu về động cơ du lịch văn hóa của khách du lịch trong nước và nước ngoài để tạo ra nền tảng cho phát triển của các nước có nền kinh tế đang phát triển (chuyển dần từ kém phát triển đi lên). 1 Về mặt thực tiễn, Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào là quốc gia có nền văn hóa lâu đời và phong phú. Ngày nay, các tộc người của Lào vẫn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống độc đáo.