Quản lý nhà nước pháp luật về ATVSLĐ trong DNNVV Việt Nam - Nguyễn Thu Hằng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN THU HẰNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN THU HẰNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý công Mã số: 62 34 04 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Thị Việt Hương HÀ NỘI, 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình do bản thân tôi nghiên cứu và thực hiện. Những thông tin, số liệu, dữ liệu đưa ra trong luận án này được trích dẫn rõ ràng, đầy đủ, trung thực về nguồn gốc. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Thu Hằng LỜI CẢM ƠN Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban giám đốc, Khoa Sau đại học, Khoa Nhà nước và Pháp luật cùng toàn thể các thầy giáo, cô giáo đã tạo điều kiện thuận lợi và trang bị cho tôi những kiến thức quý báu trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Học viện Hành chính Quốc gia. Tôi xin trân trọng cảm ơn đến hai thầy cô hướng dẫn khoa học PGS. Vũ Đức Đán và PGS. Nguyễn Thị Việt Hương đã quan tâm chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Viện Khoa học An toàn và Vệ sinh lao động, Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn, vệ sinh lao động Việt Nam, Cục An toàn Lao động, các nhà khoa học, các chuyên gia, các doanh nghiệp mà đề tài đã tiến hành nghiên cứu điều tra, phỏng vấn … đã tạo điều kiện giúp đỡ và ủng hộ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài luận án. Xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn hỗ trợ, động viên và tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi vượt qua những khó khăn để hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Nguyễn Thu Hằng DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1. ATVSLĐ An toàn, vệ sinh lao động 2.

TNLĐ Tai nạn lao động 3. BNN Bệnh nghề nghiệp 4. DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa 5. QLNN Quản lý nhà nước 6.

LĐTB&XH Lao động , Thương binh và Xã hội MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN 12 QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến quản lý nhà nước bằng 12 pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở ngoài nước và trong nước 1. Đánh giá những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 24 Chương 2.

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC 31 BẰNG PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM 2. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quản lý nhà nước bằng pháp 31 luật về an toàn, vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam 2. Nội dung quản lý nhà nước bằng pháp luật về an toàn, vệ sinh lao 50 động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa 2. Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước bằng pháp luật về an 55 toàn, vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa 2.

Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới và bài học kinh 59 nghiệm cho Việt Nam trong quản lý nhà nước bằng pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa. THỰC TRẠNG TAI NẠN LAO ĐỘNG, BỆNH 71 NGHỀ NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM 3. Thực trạng tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong các doanh 71 nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam 3. Thực trạng quản lý nhà nước bằng pháp luật về an toàn, vệ sinh lao 78 động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam 3.

Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước bằng pháp luật về an toàn, 112 vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam Chương 4. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN 122 THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM 4. Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước bằng pháp luật về an 122 toàn, vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam 4. Các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước bằng pháp luật về an 127 toàn, vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 152 TÀI LIỆU THAM KHẢO 153 CÁC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT 163 PHỤ LỤC 168 DANH MỤC BẢNG, SỐ HIỆU Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 3.1 Tổng số doanh nghiệp nhỏ và vừa chia theo quy mô lao động 71 (năm 2010-2014) Bảng 3.2 Tình hình tai nạn lao động trong ngành hóa chất giai đoạn 74 2010-2015 Bảng 3.3 Tình hình tai nạn lao động trong ngành khai thác dầu khí giai 75 đoạn 2010-2015 Bảng 3.4 Tình hình tai nạn lao động qua kết quả khảo sát của luận án 76 Bảng 3.5 Tình hình bệnh nghề nghiệp qua các giai đoạn 2001-2014 77 Bảng 3.

Kết quả đánh giá các văn bản pháp luật về an toàn, vệ sinh 90 lao động tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa Bảng 3.7 Hạn chế của việc xây dựng và ban hành văn bản pháp luật về 91 an toàn, vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa Bảng 3.8 Kết quả khám sức khoẻ định kỳ giai đoạn 2010-2014 104 Bảng 3.9 Trợ cấp tai nạn lao động và BNN từ quỹ bảo hiểm xã hội 109 DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Số hiệu Tên sơ đồ, hình vẽ, biểu đồ Trang Hình 2. Mô hình các cơ quan quản lý và thực hiện công tác an 64 toàn, vệ sinh lao động tại Hàn Quốc Hình 3. Mô hình tổng quát quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh 95 lao động đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa Hình 4. Mô hình quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động 134 trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa được đề xuất ở Việt Nam Biểu đồ 3.

Tình hình tai nạn lao động giai đoạn 2009-2015 73 Biểu đồ 3. Tình hình tai nạn lao động ngành hóa chất (2009-2015) 74 Biểu đồ 3. Tình hình tai nạn lao động ngành dầu khí (2009-2015) 76 Biểu đồ 3. Cách tiếp cận với văn bản pháp luật về ATVSLĐ của các 101 doanh nghiệp nhỏ và vừa Biểu đồ 3.

Bộ phận phụ trách về ATVSLĐ tại các doanh nghiệp nhỏ 103 và vừa Biểu đồ 3. Kết quả khám sức khỏe định kỳ tại các doanh nghiệp nhỏ 105 và vừa Biểu đồ 3. Kết quả các doanh nghiệp nhỏ và vừa tổ chức tập huấn 106 về ATVSLĐ Biểu đồ 3. Tỷ lệ các cơ quan, tổ chức tham gia tuyên truyền, huấn 107 luyện ATVSLĐ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới và ở Việt Nam đã và đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với nền kinh tế quốc gia. Theo số liệu của Ủy ban Châu Âu (EC) công bố tháng 8/2014, có hơn 20 triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Châu Âu chiếm 99% tổng số doanh nghiệp. Tại Mỹ theo báo cáo của Tradeup thì nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa của nước này chiếm tới 99% tổng số doanh nghiệp, sử dụng trên 50% tổng số lao động xã hội. Tại Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò rất quan trọng, là động lực của nền kinh tế, nơi tạo ra việc làm chủ yếu và tăng thu nhập cho người lao động, góp phần ổn định an sinh xã hội. Hằng năm, các doanh nghiệp tạo ra hơn 1 triệu việc làm mới, sử dụng tới 51% lao động xã hội, thu hút 38% vốn đầu tư xã hội; đóng góp 31% tổng kim ngạch xuất khẩu, 40% GDP cho nền kinh tế. Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới thông qua việc tham gia vào tổ chức thương mại quốc tế (WTO), ký kết các hiệp định thương mại song phương, đa phương…. Điều này, vừa là cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam cũng vừa là thách thức.

Hội nhập kinh tế quốc tế yêu cầu các doanh nghiệp phải nâng cao khả năng cạnh tranh của mình bằng các sản phẩm, dịch vụ, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn, vệ sinh lao động… Luôn luôn chăm lo và coi trọng quyền và lợi ích của người lao động là một trong những chính sách chiến lược vì con người của Đảng và Nhà nước ta. Thể hiện thông qua việc ban hành các chỉ thị và văn bản pháp luật liên quan đến công tác an toàn, vệ sinh lao động trong thời gian qua: Chỉ thị số 29-CT/TW ngày 18 tháng 9 năm 2013 của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác an toàn, vệ sinh lao động trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; Luật án 1 toàn, vệ sinh lao động được Quốc hội thông qua ngày 25/6/2015 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2016… Tuy nhiên, thực trạng công tác an toàn vệ sinh lao động ở Việt Nam nói chung và trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập. Theo báo cáo hàng năm của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, tai nạn lao động có xu thế tăng. Bình quân giai đoạn 1992 - 2000, mỗi năm xảy ra khoảng 3000 vụ tai nạn lao động, làm chết 350 người; giai đoạn 2001 - 2012, trung bình hàng năm, xảy ra gần 6.000 vụ tai nạn lao động, làm hơn 6.000 người bị nạn, trong đó có khoảng 500 vụ tai nạn chết người, làm gần 600 người chết.

Những con số báo cáo này được thu thập chỉ từ dưới 10% tổng số doanh nghiệp trong cả nước.