Quản tài viên trong thủ tục phá sản - Luận án tiến sĩ luật kinh tế

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYỄN THỊ THANH NGỌC LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT KINH TE TP. HO CHÍ MINH NĂM 2024 ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYEN THỊ THANH NGỌC Chuyén nganh: Luat Kinh té Mã số: 62380107 NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HỌC 1.

CHAU THỊ KHANH VAN 2. NGUYEN HAI AN Tp. Hô Chí Minh năm 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Ký và ghỉ rõ họ tên Nguyễn Thị Thanh Ngọc MỤC LỤC PHAN MO ĐẦU. Tính cấp thiết của dé titi. - se ©e<©ce te ©xeExeEExeEkeeteerketreerkerrerrerrrerrerre 1 2. Mục tiÊU MghieM CÍL.

Đối tượng và phạm vỉ NQNIEN CÚI.- o2 252 ©ss©se©ss£secxecxecxeererxsrescee 7 3. Đối tượng nghiÊH CÚ I. Phạm vỉ HgÌHÊH CỨU. Phương pháp HgÌHÊH CỨU.

Câu hỏi NNIEN CUU,. Kết cấu củủa TUGI đữ4.--2 2-2-2 8e e£EeEEe£EeEEeEEererrerreerrererrrerrerrerreee 15 CHƯƠNG 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu dé tầi.

Các công trình nghiên cứu về pháp luật phá sản nói chung. Các công trình nghiên cứu về thủ tục thanh lý và chủ thể quản lý, thanh lý tài sản trong quá trình giải quyết phá SảH. Điễm mới của luận đm.---°-°s©ce©cscceececreerererrerrsrrscre 40 CHƯƠNG 2. LÝ LUẬN CHUNG VE QUAN TÀI VIÊN TRONG THỦ TỤC PHÁSẢN 43 2.

Khái quát chung về Quản tài VỈÊN4.- 2-25 s° sẻ se s£ssseeeessteerscsscs 43 2. Khái niệm Quản tài VIEN. Bản chất công — tư của Quản tài ViÊH. Vai trò của Quản tÀi VIÊTH.

Moi quan hệ giữa Quản tài viên và các chủ thể khác trong thủ tục phá sản 59 2. Tiêu chuẩn và điều kiện trở thành quản tài viên. Các tiêu chuẩn trở thành Quản tài ViÊH. Điều kiện để Quan tài viên tham gia vào vụ việc phá sản.

Cách thức dé Quản tài viên tham gia vào vụ việc phá sản. Các chủ thể có quyên trong việc chỉ định quản tài VIÊN. Những vướng mắc trong việc chỉ định quản tài viên. NHIỆM VỤ, QUYEN HAN CUA QUAN TÀI VIÊN.

Nhiệm vụ - quyền hạn của Quản tài viên trong hoạt động quản lý, thanh lý 781. Quy định pháp luật vé nhiệm vụ - quyên hạn cua Quản tài viên trong hoạt động quan lý, thanh lý tài sản phá SAN. Những vướng mắc, bat CAP phát SỈH,. Nhiệm vụ - quyền hạn của Quản tài viên trong thủ tục phục hôi.

Quy định pháp luật về nhiệm vụ - quyên han của quản tài viên trong thủ tục phục hỒÌi. Những vướng mắc, bat cập phát sinÌh. Vấn đề trách nhiệm pháp lý của quản tài viên trong quá trình tham gia vụ /2///7. Xử lý vi phạm đối với các hành vì xâm phạm quyên, lợi ích hợp pháp cua Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài SAN.

Tạm đình chỉ hành nghề đối với Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh 781. Các trường hợp phải từ chối thực hiện hoạt động quản lý, thanh lý tài sản 104 3. Khiếu nại, tỐ COO .-2+-52-©5£+S2+EE‡EEEEEEEEEEEEEEEEE11211221211211211211 11 e0 104 CHƯƠNG 4. MOI QUAN HỆ GIỮA QUAN TÀI VIÊN VÀ CÁC CHỦ THE KHÁC TRONG THỦ TỤC GIẢI QUYẾT PHA SẢN.

Đánh giá hiệu quả hoạt động của mô hình Quản tài viên ở Việt Nam. Những vướng mắc trong cơ ché hỗ trợ - giám sát doi với Quản tài viên 117 Toán n. VOU COM NO ma. Với cơ quan thi hành GN.

Chi phi QUGN tdi VỈÊ NH. Các phương pháp xác định chỉ phi quản tài VIÊN. Những vấn đề pháp lý phát sinh.- - 2-5 ©cSE+teEeEterkerkerkerkerkees 132 KET LUẬN 144 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHAO DANH MỤC TỪ VIET TAT Chữ viết tắt Cụm từ đây đủ DN/HTX Doanh nghiệp/Hợp tác xã UNCITRAL | Ủy ban Luật thương mại quốc tế của Liên hiệp quốc OECD T6 chức hợp tác và phát triển kinh tế ND Nghi dinh TANDTC Toa án nhân dân tôi cao PHAN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Phá sản là hiện tượng kinh tế khách quan trong nền kinh tế thị trường mà hậu quả của nó không chỉ ảnh hưởng đến bản thân doanh nghiệp mà còn có tác động lớn đến các chủ thé khác như các chủ nợ, người lao động trong doanh nghiệp, các đối tác của doanh nghiệp.

Về mặt kinh tế, trong thời đại hiện nay nhiều đoanh nghiệp rơi vào tình trạng phải tuyên bố phá sản nhưng thực chất hậu quả của họ phải gánh chịu không to lớn bằng hậu quả mà các đối tác của họ phải gánh chịu. Nhiều doanh nghiệp tuy không lâm vào tình trạng mắt khả năng thanh toán và có thê dẫn đến phá sản nhưng vẫn phải khốn đốn giải quyết hậu quả do đối tác bị phá sản và mat khả năng thanh toán nợ. Về mặt xã hội, việc một doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản kéo theo rất nhiều hệ lụy và hậu quả tiêu cực đối với đời sống xã hội. Đầu tiên phải kể đến là lượng lao động thất nghiệp khi doanh nghiệp họ đang làm việc bị phá sản.

Lượng lao động thất nghiệp lớn lại đồ dồn về các đô thị lớn gây nên nhiều vấn đề và gánh nặng xã hội, các loại tội phạm và tệ nạn gây mất ôn định xã hội cũng từ đây mà ra. Về mặt chính trị, khi quy mô của doanh nghiệp phá sản càng lớn, tham gia vào quá trình phân công lao động của ngành nghề đó càng sâu rộng, số lượng đối tác càng nhiều thì sự phá sản của họ có thể dẫn đến sự phá sản hàng loạt hay còn gọi là phá sản dây chuyền. Quy mô của doanh nghiệp càng lớn thì càng có ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế quốc gia, kinh tế lại đi liền với chính trị, xã hội nên điều này sẽ gây tác động tiêu cực rất lớn đến nén chính tri đất nước. Do vậy, Nhà nước thông qua pháp luật phá sản dé can thiệp vào quá trình giải quyết phá sản của doanh nghiệp nhằm giải quyết xung đột lợi ích của các chủ thê đó theo đúng bản chất vốn có với một cách tiếp cận hiện đại, năng động và hết sức mềm dẻo.

Luật phá sản là một phần không thẻ thiếu đối với sự phát triển của các xã hội dựa trên thị trường. Điều này đã được công nhận trong nhiều hệ thống pháp luật, nơi cải cách luật doanh nghiệp là một trong những ưu tiên chính của chính phủ. Tuy nhiên ảnh hưởng của các giá trị văn hóa và xã hội còn sót lại vẫn tiếp tục quan trọng trong việc xây dựng mô hình tố tụng phá sản!. Theo quan điểm của UNCITRAL, khuôn khô thé chế là rất quan trọng trong việc vận hành một hệ thong pha sản hoạt động hiệu qua va vai trò của Quản tải viên là cơ bản trong vấn đề này.

Hướng dẫn lập pháp của UNCITRAL về mất khả năng thanh toán đã chi ra Quan tài viên có “vai tro trung tâm trong việc thực thi hiệu qua và hiệu quả luật về tình trạng mat khả năng thanh toán, với một số quyền hạn nhất định đổi với con nợ và tài sản của họ, vừa có nghĩa vụ bảo vệ những tài sản đó và giá trị của chúng vì lợi ích của các chủ nợ và người lao động, và dé đảm bảo rang luật pháp được áp dụng một cách hiệu quả và công bằng”? Ngân hang Tái thiết và Phát triển Châu Âu (EBRD) đã cho rang, không thé tưởng tượng được quá trình vỡ nợ nếu không có sự tham gia của một Quản tài viên, người mà xét về nhiều khía cạnh là chốt chặt chẽ của quá trình - mối liên hệ giữa tòa án, chủ nợ và con nợ”. Pháp luật của mỗi nước trên thế giới có những quy định khác nhau về chủ thê quan lý tài sản phá sản. Tuy nhiên, khái quát lại có thé thay có 2 mô hình chủ thé phổ biến là mô hình chủ thé quản ly tài sản là cá nhân (Tín thác viên theo luật phá sản Hoa Kỳ, Quản tải viên theo luật phá sản của Thụy Điển va Latvia, quan tri vién theo luật pha san Nhat Bản và luật pha san Cộng hòa liên bang Nga.) va mô hình là một thiết chế tập thể (như trong pháp luật phá sản Việt Nam trước 2014 và Luật Phá sản Trung quốc). Đồng thời với mỗi mô hình, pháp luật các nước cũng trao cho chủ thế này những nhiệm vụ quyền han rộng hẹp khác nhau tùy thuộc vao điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù của mỗi nước!.

Thủ tục phá sản là một thủ tục pháp lý đặc thù, quyết định tuyên bố phá sản cũng mang tính đặc thù, nó không giống như những quyết định, bản án thông thường ! Roman Tomasic, Peter Little, Angus Francis, Kam Kamarul and Kui Hua Wang, (1996), Insolvency Law Administration and Culture in Six Asian Legal Systems, Australian Journal of Corporate Law, Vol 6. ? UNCITRAL (2013), Legislative Guide on Insolvency, p. Bridge (2014), ‘Insolvency Office Holders: A New Study by the EBRD Provides Insight into Creditors’ Rights In Insolvency’ Law in Transition 2. 4 Đặng Van Huy (2012), Dia vị pháp lý của tổ quan lý và thanh lý tài sản theo pháp luật phá sản, Tạp chi Dân chủ và Pháp luật số 2 (239) khác.

Trong các bản án, quyết định của Tòa án mà cơ quan thi hành án dân sự đưa ra thi hành thường có một bên là người được thi hành án và một bên là người phải thi hành án. Tuy nhiên, quyết định tuyên bố phá sản về ban chat là thủ tục dé cham đứt sự tồn tại của một pháp nhân, đồng thời thanh lý các tài sản còn lại để thanh toán cho các chủ nợ. Như vậy, khi thi hành quyết định tuyên bố phá sản thì chỉ có một bên là chủ nợ (người được thi hành án), mà không có người phải thi hành án vì chủ thể bị phá sản về mặt pháp lý đã chấm dứt sự tồn tại. Chấp hành viên, hay Quản tải viên là những người được Nhà nước giao nhiệm vụ thanh lý tài sản còn lại của chủ thể bị phá sản.

Do vậy, khi áp dụng các quy định của pháp luật về thi hành án dân sự dé giải quyết sẽ gặp rất nhiều vấn đề khó khăn vướng mắc, vì nhiều thủ tục trong thi hành án dân sự cần phải có sự tham gia của các bên đương sự. Đặc biệt là người phải thi hành án thì mới đảm bảo tính khách quan. Cũng như mọi hiện tượng của kiến trúc thượng tầng, Luật Phá sản nói chung và quy định pháp luật về chủ thê quản lý, thanh lý tài sản trong giải quyết yêu cầu phá sản doanh nghiệp nói riêng đều chịu sự ảnh hưởng rat lớn của các yếu tố tồn tại khách quan trong xã hội. Chủ thê quản lý, thanh lý tài sản có vai trò quan trọng được pháp luật quy định cụ thé trong Luật Phá sản.