Pháp luật về sáp nhập ngân hàng TMCP ở Việt Nam - Luận án TS. Phan Ngọc Hà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI • HỌC • LUẬT• PHAN NGỌC HÀ PHÁP LUẬT VÉ SÁP NHẬP ■ ■ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI cổ PHẤN ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật Kinh tê Mã số: 9380101.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC • • • Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS. LÊ THỊ THANH HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là đê tài luận ủn, công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các thông tin, tài liệu, số liệu được trích dẫn trong luận án này đảm bảo tỉnh chính xác và trung thực. Những kết luận khoa học trong luận ản chưa từng được ai công bố trong bất kỳ đề tài, công trình hoặc nghiên cứu nào khác.

Nghiên cứu sinh Phan Ngọc Hà MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt X X9 Danh mục các bảng, biêu đô và sơ đô MỞ ĐẦU.1 Chương 1: TÔNG QUAN VÈ TÌNH HÌNH NGHIÊN cúu VÀ cơ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN cúu CỦA LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên cứu của luận án. Các nghiên cứu lý luận vê sáp nhập ngân hàng thương mại cô phần và pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Tình hình nghiên cứu thực trạng pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần.

Tình hình nghiên cứu về giải pháp hoàn thiện pháp luật sáp nhập ngân hàng thương mại cố phần và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cố phần ở Việt Nam. Những nội dung kê thừa và khoảng trông tiêp tục nghiên cứu trong khuôn khổ của luận án. Những thành tựu nghiên cứu được kế thừa. Những vấn đề đặt ra cần được tiếp tục nghiên cứu trong luận án.

Cơ sở lý thuyết nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu của luận án. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu. Câu hởi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. 33 Kết luận Chương 1.

36 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐÈ LÝ LUẬN VẺ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI • CÔ PHÀN VÀ PHÁP LUẬT • SÁP NHẬP • NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỒ PHÀN. Những vấn đề lý luận về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần 38 2. Sáp nhập doanh nghiệp. Sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần.

Những vấn đề lý luận về pháp luật sáp nhập ngân hàng thưong mại cổ phần. Khái niệm và đặc điểm pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Cấu trúc pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật và thực hiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại co phần.76 Kết luận Chương 2.

80 Chương 3: THựC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THựC TIỀN THỤC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CÔ PHÀN Ở VIỆT NAM. Thực trạng pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam. Các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Đánh giá các nội dung của pháp luật ở Việt Nam hiện nay về sáp nhập ngân hàng thương mại cố phần.

Thực tiễn thực hiện pháp luật ở Việt Nam hiện nay về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Nhũng ưu điểm và nhược điểm của pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam hiện nay. Thực tiễn thực hiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng ờ một số nước trên thế giới và kinh nghiệm với Việt Nam. Một sô nội dung điêu chỉnh chủ yêu của pháp luật vê sáp nhập ngân hàng trên thế giới.

Pháp luật và thực hiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng ở Mỹ. Pháp luật và thực hiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng ờ Hàn Quốc. Kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam từ thực tiễn pháp luật sáp nhập ngân hàng của Mỹ và Hàn Quốc.131 Kết luận Chương 3. 134 Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỤC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THUONG mại cô phần ở việt nam.

Định hướng hoàn thiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam. Hoàn thiện pháp luật sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần bảo đảm nâng cao hiệu quả, an toàn cho hệ thống và đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng. Hoàn thiện pháp luật sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần đáp ứng yêu cầu nền kinh tế thị trường. Hoàn thiện pháp luật sáp nhập ngân hàng thương mại cồ phần tạo cơ sở pháp lý để ngân hàng chuyển đổi số trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.

Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần ờ Việt Nam. Hoàn thiện các quy định chưa thống nhất trong Luật Cạnh tranh, Luật các Tổ chức tín dụng và các Luật khác về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Xây dựng Nghị định về sáp nhập các Tổ chức tín dụng, trong đó có quy định về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Bổ sung quy định về trách nhiệm trả khoản tiền gửi cho người gửi tiền, quyền thu nợ đối với các khoản cho vay, bảo vệ quyền của người lao động khi sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần.

Quy định chặt chẽ vê công bô thông tin khi sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Sửa đổi, bổ sung một số quy định về trình tự, thủ tục sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Sữa đồi, bổ sung quy định bảo vệ người gửi tiền khi ngân hàng thương mại cổ phần sáp nhập. Xây dựng quy trình chuẩn định giá tài sản ngân hàng thương mại cổ phần.

Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thiện pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại co phần ử Việt Nam. Tăng cường hoạt động kiểm tra, kiểm soát của các ngân hàng tham gia sáp nhập và tăng cường công tác thanh tra, giám sát của ngân hàng Nhà nước. Đồi mới công tác tuyên truyền kiến thức pháp luật về sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần. Chú trọng công tác nhân sự của các ngân hàng thương mại cổ phần.

Hình thành các công ty tư vấn sáp nhập và các chuyên gia tư vấn sáp nhập của Việt Nam. Đa dạng hóa các phương thức sáp nhập. Tăng cường quản trị ngân hàng thương mại cổ phần sau sáp nhập. 162 Kết luận Chương 4.

164 KẾT LUẬN CHUNG.166 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN. 172 • TÀI LIỆU DANH MỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TÁT ASEAN: Đông Nam A. CTCP: Công ty cổ phần. HBB: Ngân hàng TMCP Nhà Hà Nội.

LienVietBank: Ngân hàng TMCP Liên Việt. M&A: Mua lại và sáp nhập (Mergers and Acquisitions). Maritime Bank: Ngân hàng TMCP Hàng Hải. MDB: Ngân hàng TMCP Phát triển Mê Kông.

Nam Á Bank: Ngân hàng TMCP Nam Á. NHNN: Ngân hàng Nhà nước. NHTM: Ngân hàng thương mại. SHB: Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội TCTD: Tổ chức tín dụng.

TMCP: Thương mại cổ phần. TNHH: Trách nhiệm hữu hạn. VietCapital Bank: Ngân hàng TMCP Bản Việt. Vietcombank: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam.

VnPost: Tổng công ty Bưu chính Việt Nam. VPSC: Công ty Dịch vụ tiết kiệm Bưu điện. WTO: Tổ chức thương mại thế giới. DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐÒ VÀ sơ ĐÒ r So hiệu • Tên bảng Trang Số lượng các ngân hàng thương mại tại Việt Nam từ Bảng 3.2 Những thương vụ sáp nhập của các ngân hàng TMCP ở Việt Nam trong giai đoạn 2011 - 2016 113 Bảng 3.3 Chi phí chi trả tiền gửi và M&A qua ngân hàng bắc cầu 125 Bảng 3.4 Danh sách 5 thương vụ M&A ngân hàng Mỳ lớn nhất năm 2008 126 r A So hiệu • Ten biêu đô Trang Biểu đồ 3.1 Nợ xấu của các ngân hàng thương mại Việt Nam đến ngày 30.2021 115 So hiệu • Tên sơ đồ Trang Sơ đồ 3.1 Mạng an toàn tài chính của Hàn Quốc 129 MỞ ĐẦU 1.

Tính câp thiêt của đê tài nghiên cứu Trên thế giới, tại các nước có nền kinh tế phát triển thì hoạt động sáp nhập xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử và đặc biệt phố biến từ thời tích tụ và tập trung tư bản cho đến ngày nay; còn đối với Việt Nam thì mới mẻ. Mục đích của hoạt động sáp nhập là giúp các doanh nghiệp phát triển lớn mạnh về mọi mặt trong hoạt động kinh doanh của chính doanh nghiệp. Pháp luật về hệ thống ngân hàng nhất là các ngân hàng TMCP có vị trí quan trọng trong lình vực pháp luật kinh tế và tác động đến nền kinh tế thị trường trong và ngoài nước. Năm 1995, Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Hiệp hội các nước Đông Nam Á và đến đầu năm 2007, Việt Nam là nước thành viên thứ 150 gia nhập WT0.

Với việc hội nhập và đổi mới, Việt Nam cũng dần hoàn thiện hệ thống pháp luật và cài thiện môi trường đầu tư, nhất là các lĩnh vực như tài chính, ngân hàng. Chính vì vậy, việc sáp nhập doanh nghiệp nói chung, ngân hàng TMCP nói riêng là nhu cầu tất yếu. Theo ghi nhận cúa một số nhà đầu tư nước ngoài, khung pháp lý của việc sáp nhập ngân hàng TMCP tại Việt Nam còn thiếu rõ ràng, đặc biệt về tỷ lệ vốn góp sở hữu theo cam kết WTO, phải làm mới lại dự án đầu tư trong quá trình thực hiện. Trong nền kinh tế thị trường, hiện tượng sáp nhập ngân hàng TMCP ngày càng phổ biến, theo đó giảm tỷ lệ bị phá sản và nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng TMCP.

Sự thành công của sáp nhập ngân hàng trên thế giới trong thời gian qua và xu hướng hội nhập toàn cầu cũng là một tất yếu khách quan, thúc đẩy hoạt động sáp nhập ngân hàng TMCP ở Việt Nam phát triển. Bên cạnh đó, sáp nhập ngân hàng TMCP là một hình thức tái cơ 1 cấu ngân hàng TMCP, thông qua đó giảm tỷ lệ nợ xấu, giúp các ngân hàng TMCP đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ, mở rộng thị phần đáp ứng các yêu cầu đặt ra đối với thị trường ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (cách mạng công nghiệp 4. Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2003 đến năm 2008, làn sóng sáp nhập được trải đều các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán, viễn thông. Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 2013, đình điểm là năm 2015 tình hình sáp nhập ngân hàng TMCP diễn ra sâu rộng, phát triến rộng lớn về số lượng nhưng chưa phát triển sâu về chất lượng.

Đa số các ngân hàng TMCP đều có quy mô nhỏ, năng lực tài chính yếu, khả năng cạnh tranh thấp, vốn điều lệ thấp, chất lượng dịch vụ sản phẩm, trình độ đội ngũ nhân viên còn yếu so các nước trong khu vực và thế giới.