Luận án tiến sĩ: Pháp luật an toàn thực phẩm trong thương mại Việt Nam - Đặng Công Hiến

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riên tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng. Kết quả của luận án chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. NGHIÊN CỨU SINH Đặng Công Hiến MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Các nghiên cứu lý luận về pháp luật an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại. Các nghiên cứu thực tiễn về pháp luật an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại.

Các kiến nghị và giải pháp. Đánh giá tình hình nghiên cứu. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu.

Các lý thuyết nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Hướng tiếp cận nghiên cứu.

36 Chƣơng 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM VÀ PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG HOẠT ĐỘNG THƢƠNG MẠI. Khái quát về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại. Khái niệm về an toàn thực phẩm. An toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại.

Pháp luật an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại. Khái niệm pháp luật an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại. Nội dung pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại. Vai trò pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại.

55 Chƣơng 3: PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG HOẠT ĐỘNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN. Thực trạng pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam. Về điều kiện kinh doanh thực phẩm. Về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm.

Về quảng cáo, ghi nhãn hàng hóa thực phẩm. Về trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Về trách nhiệm pháp lý đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm. Đánh giá thực trạng pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam.

Thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam. Tình hình an toàn thực phẩm ở Việt Nam. Thực trạng thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam. Đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam.

109 Chƣơng 4: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG HOẠT ĐỘNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM. Những yêu cầu đặt ra cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam. Rà soát pháp luật hiện hành có liên quan đến an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại.

Hoàn thiện các quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm. Hoàn thiện các quy định về quảng cáo, ghi nhãn hàng hóa thực phẩm. Hoàn thiện các quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại. Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ quốc gia về an toàn thực phẩm đầy đủ và đáp ứng yêu cầu của quốc tế.

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam. Kiện toàn và nâng cao năng lực bộ máy quản lý an toàn thực phẩm. Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý an toàn thực phẩm. Tăng cường năng lực hệ thống kiểm nghiệm an toàn thực phẩm.

Đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyên, phổ biến kiến thức, pháp luật về an toàn thực phẩm trong xã hội. Giải pháp về kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại. 144 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 146 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

147 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 1. Danh mục cụm từ viết tắt Tiếng Việt ATTP An toàn thực phẩm BCT Bộ Công Thương BNNPTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn BYT Bộ Y tế CP Chính phủ KH&CN Khoa học và Công nghệ NĐ Nghị định NĐTP Ngộ độc thực phẩm NQ Nghị quyết QCKT Quy chuẩn kỹ thuật QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ Quyết định QH Quốc hội QLNN Quản lý nhà nước QPPL Quy phạm pháp luật TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm 2. Danh mục cụm từ viết tắt Tiếng Anh Viết tắt III. Tiếng Anh Tiếng Việt ASEAN Association of South East Hiệp hội các quốc gia Đông Asian Nations Nam Á EFSA IV.

European Food Safety Cơ quan an toàn thực phẩm Authority Châu Âu EU European Union Liên minh châu Âu FAO V. Food and Agriculture Tổ chức lương thực và nông Organization of the United nghiệp của Liên hợp quốc Nations GMP Good Manufacturing Pratice Quy phạm sản xuất tốt HACCP Hazard Analysis and Critical Hệ thống phân tích mối nguy và Control Point điểm kiểm soát tới hạn IPPC International Plant Protection Công ước bảo vệ thực vật quốc Convention tế ISO International Standard Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế Organization ISPM International Standard for Tiêu chuẩn quốc tế về biện Phytosanitary Measures pháp kiểm dịch thực vật OIE World Organisation for Tổ chức sức khoẻ động vật thế Animal Health giới SPS Sanitary and Phytosanitary Biện pháp kiểm dịch động thực Measures vật TBT Technical Barriers to Trade Hàng rào kỹ thuật đối với thương mại WHO VI. World Health Tổ chức y tế thế giới Organization WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khoẻ và tính mạng con người, duy trì và phát triển nòi giống cũng như quá trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế.

Chính vì vậy, vấn đề an toàn thực phẩm đang được quan tâm cả trên phạm vi quốc gia và quốc tế. Trên phạm vi toàn cầu, vấn đề an toàn thực phẩm được cộng đồng thế giới quan tâm và kiểm soát. Nhiều Hiệp định, Công ước quốc tế quy định về việc bảo đảm các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đã được ký kết như: Công ước Bảo vệ thực vật quốc tế (IPPC), Hiệp định về áp dụng các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS),… và hàng loạt các quy định, tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến chất lượng, vệ sinh, an toàn thực phẩm được ban hành như: các tiêu chuẩn về dinh dưỡng CODEX, hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn HACCP, các chương trình vệ sinh tiên quyết PRP,. Các tổ chức quốc tế giám sát vấn đề an toàn thực phẩm được thành lập như: Uỷ ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế CODEX, … Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh phát triển kinh tế và hội nhập vào nền kinh tế thế giới.

Quá trình này sẽ làm nảy sinh nhiều vấn đề kinh tế - xã hội phức tạp cần được xử lý, trong đó an toàn thực phẩm là một trong những vấn đề hết sức cấp bách, được toàn xã hội rất quan tâm. Hàng loạt các yêu cầu đang được đặt ra và cần phải thực hiện một cách nghiêm túc, khẩn trương nhằm kiểm soát và bảo đảm an toàn thực phẩm trong cộng đồng. Việc kiểm soát nhập khẩu thực phẩm không bảo đảm yêu cầu vệ sinh và an toàn, các chất phụ gia thực phẩm độc hại, các loại hoá chất bảo vệ thực vật, các giống cây trồng vật nuôi, di nhập các loài sinh vật lạ, nhập khẩu các sản phẩm biến đổi gen… đang là thách thức đối với Việt Nam trong quá trình hội nhập. Bên cạnh đó, hoạt động quản lý lưu thông thực phẩm, các cơ sở giết mổ, hệ 1 thống kinh doanh dịch vụ ăn uống, quy trình trồng trọt, chăn nuôi, phòng chống và triệt tiêu dịch bệnh… đang gặp nhiều khó khăn.

Những bất cập trong quản lý an toàn thực phẩm cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến các vụ ngộ độc thực phẩm và lây lan dịch bệnh từ thực phẩm. Chất lượng thực phẩm không bảo đảm các yêu cầu về an toàn còn làm giảm khả năng thâm nhập thị trường và cạnh tranh hàng thực phẩm của nước ta trên thị trường thế giới. An toàn thực phẩm không chỉ có tầm quan trọng đối với sức khỏe con người, mà còn ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế - xã hội của một đất nước. Đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm sẽ hạn chế được tình trạng ngộ độc thực phẩm, bệnh truyền qua thực phẩm, bảo đảm tính mạng và sức khoẻ con người, duy trì và phát triển nòi giống, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tăng sức cạnh tranh cho hàng thực phẩm của Việt Nam và ngăn chặn thực phẩm độc hại có thể tràn vào nước ta.

Tuân thủ các điều kiện an toàn thực phẩm cũng giúp Việt Nam thực hiện tốt những cam kết quốc tế về thương mại để nhanh chóng hội nhập với thế giới. Thực tiễn cho thấy, vai trò của các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại là hết sức quan trọng bởi thương mại là hoạt động trung gian với chức năng đưa hàng thực phẩm đến với người tiêu dùng. Trong thời gian qua, nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật điều chỉnh vấn đề này. Tuy nhiên, cần có những phân tích, đánh giá lại các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến vấn đề an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại để thấy được những ưu điểm, hạn chế cũng như đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại ở Việt Nam.

Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm trong hoạt động thương mại thời gian qua diễn ra khá phức tạp, năng lực xử lý vi 2 phạm của các cơ quan chức năng còn hạn chế do nhiều lý do khác nhau.