Luận án tiến sĩ luật kinh tế pháp luật việt nam về quản trị hợp tác xã

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT __________________ TRƯƠNG THẾ MINH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ QUẢN TRỊ HỢP TÁC XÃ LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh năm 2021 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT __________________ TRƯƠNG THẾ MINH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ QUẢN TRỊ HỢP TÁC XÃ LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 62380107 Phản biện 1: ……………………………………………. NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS NGUYỄN NGỌC ĐIỆN Phản biện độc lập 1: …………………………………… Phản biện độc lập 2: …………………………………… Tp. Hồ Chí Minh năm 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các kết quả nghiên cứu, thông tin được trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đã được công bố. Những kết luận khoa học trong luận án là mới chưa từng được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Người cam đoan Trương Thế Minh MỤC LỤC Nội dung Trang Lý do lựa chọn đề tài ……………………………………………………. 1 Mục tiêu nghiên cứu …………………………………………………….

3 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu ……………………………. 3 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn ……………………………………………… 4 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU …………. Tình hình nghiên cứu ……………………………………………… 6 1. Tình hình nghiên cứu cơ sở lý luận về quản trị hợp tác xã ……….

Tình hình nghiên cứu về cơ cấu tổ chức, quản lý hợp tác xã ……… 15 1. Tình hình nghiên cứu về kiểm soát các xung đột lợi ích trong quản trị hợp tác xã ……………………………………………………………. Đánh giá chung tình hình nghiên cứu các công trình liên quan đến luận án ……………………………………………………………. Những nội dung đã được làm rõ và tác giả tiếp tục kế thừa ……….

Những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu …………………………. Lý thuyết nghiên cứu ………………………………………………. Lý thuyết chi phí giao dịch ………………………………………. Lý thuyết đại diện (agency theory) ……………………………….

Lý thuyết người quản gia ………………………………………….4 Lý thuyết các bên liên quan ………………………………………. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học ……………………… 32 1. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ………………… 34 1. Phương pháp luận ………………………………………………….

Phương pháp nghiên cứu …………………………………………. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học của luận án ……………. Kết cấu của luận án ………………………………………………. 36 CHƯƠNG 2 LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ HỢP TÁC XÃ 37 2.

Khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc quản trị hợp tác xã. Khái niệm quản trị hợp tác xã. Đặc điểm của quản trị hợp tác xã. Nguyên tắc quản trị hợp tác xã.

Mô hình quản trị hợp tác xã. Mô hình quản trị không có thành viên bên ngoài tham gia HĐQT và GĐ/TGĐ (mô hình truyền thống) ……………………………………. Mô hình chuyên gia quản lý bên ngoài tham gia thành viên HĐQT và GĐ/TGĐ điều hành …………………………………………………. Mô hình quản trị hợp tác xã tại Việt Nam ………………….

71 Kết luận chương 2 ……………………………………………………… 77 CHƯƠNG 3 CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ HỢP TÁC XÃ 79 3. Đại hội thành viên ………………………………………………. Thẩm quyền của Đại hội thành viên ……………………………. Phân loại, triệu tập, chuẩn bị, tổ chức cuộc họp Đại hội thành viên……………………………………………………………………… 80 3.

Kiến nghị bổ sung thẩm quyền của đại hội thành viên, phương thức lấy ý kiến thành viên bằng văn bản và tỷ lệ biểu quyết. Hội đồng quản trị ………………………………………………. Thẩm quyền của Hội đồng quản trị ……………………………… 92 3. Chế độ họp Hội đồng quản trị …………………………………… 94 3.

Bầu chọn và miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Hội đồng quản trị 95 3. Kiến nghị bổ sung điều kiện trở thành thành viên Hội đồng quản trị 97 và thẩm quyền Hội đồng quản trị ……………………………………. Chủ tịch Hội đồng quản trị. Kiến nghị bổ sung quy định pháp luật về Chủ tịch Hội đồng quản 105 trị là người đại diện theo pháp luật của hợp tác xã …………………….

Giám đốc/Tổng Giám đốc. Thẩm quyền của Giám đốc/Tổng Giám đốc. Phân công, phân quyền đối với Phó Giám đốc/Phó Tổng Giám đốc 107 3. Ban Kiểm soát/Kiểm soát viên.

Thẩm quyền của Ban Kiểm soát/Kiểm soát viên ………………… 109 3. Bầu chọn, miễn nhiệm, bãi nhiệm Ban Kiểm soát/Kiểm soát viên 111 3. Kiến nghị bổ sung điều kiện trở thành thành viên Ban Kiểm 115 soát/Kiểm soát viên ……………………………………………………. Kết luận Chương 3 …………………………………………………… 116 CHƯƠNG 4 KIỂM SOÁT XUNG ĐỘT LỢI ÍCH TRONG QUẢN 119 TRỊ HỢP TÁC XÃ 4.

Cơ sở lý luận về kiểm soát xung đột lợi ích trong quản trị hợp 119 tác xã ……………………………………………………. Khái niệm, đặc điểm nghĩa vụ của người quản lý hợp tác xã .2 Nội dung nghĩa vụ của người quản lý hợp tác xã. Khái niệm, đặc điểm của xung đột lợi ích trong quản trị hợp tác xã 134 4. Mục đích của hoạt động kiểm soát xung đột lợi ích trong quản trị hợp tác xã ………………………………………….

Phương thức kiểm soát xung đột lợi ích. Các quy định phòng ngừa, giám sát ………………………………. Các quy định xử lý. Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích trong quản trị hợp tác xã …………………………………………….

152 Kết luận Chương 4 ……………………………………………………. 156 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BKS Ban Kiểm soát ĐDPL Người đại diện theo pháp luật ĐHTV Đại hội thành viên GĐ Giám đốc HTX Hợp tác xã HĐQT Hội đồng quản trị KSV Kiểm soát viên KSNB Kiểm soát nội bộ NQL Người quản lý TGĐ Tổng Giám đốc 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Kinh tế hợp tác, nòng cốt là kinh tế hợp tác xã (HTX) có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Kinh tế HTX tạo ra hàng hóa, việc làm, đóng góp cho sự phát triển GDP của đất nước, đồng thời, tạo ra sự liên kết, hợp tác, tương trợ lẫn nhau để cùng phát triển.

Trước yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiện nay liên quan đến HTX, chủ trương của Đảng là tiếp tục phát triển các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp, kinh tế hợp tác, hợp tác xã 1. Nhận thức tầm quan trọng của HTX, Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021-2030 đã xác định quan điểm phát triển như sau: “Kinh tế tập thể mà nòng cốt là HTX là một trong bốn thành phần kinh tế quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tập thể không ngừng được củng cố, phát triển, góp phần phát triển nhanh và bền vững trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” 2. Định hướng yêu cầu phát triển HTX trong thời gian tới, một trong những nhiệm vụ, giải pháp để tiếp tục thực hiện nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể là: “Tăng cường năng lực quản trị, đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh, tiếp tục thành lập, phát triển thêm các HTX …” 3.

Tuy nhiên, thực tế thi hành Luật HTX năm 2012, bên cạnh những mặt đạt được như số lượng HTX và thành viên tăng lên, HTX đổi mới phương thức hoạt động thì nhìn chung HTX chưa thể hiện rõ nét vai trò và vị thế trong nền kinh tế, hiệu quả kinh doanh còn thấp, chưa chứng minh được tính ưu việt với các loại hình 1 Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo cáo đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2015 -2020 và Phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 – 2025, Nhà Xuất bản Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội. 2 Quyết định số 340/QĐ-TTg ngày 12/03/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021-2030 3 Kết luận số 70-KL/TW ngày 09/03/2020 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể. Luận án tiến sĩ Luật kinh tế 2 doanh nghiệp khác, còn nhiều khó khăn hạn chế trong hoạt động như: quy mô còn nhỏ bé, năng lực tài chính yếu, khả năng cạnh tranh thấp do vốn ít, nguồn nhân lực hạn chế, chuyên môn nghiệp vụ thấp. Nhiều HTX hoạt động mang tính hình thức, mang tính chất gia đình, sự liên kết trong sản xuất kinh doanh giữa thành viên với HTX, giữa thành viên với nhau chưa chặt chẽ, phần lớn các HTX quy mô nhỏ, năng lực tài chính yếu và thiếu minh bạch, trình độ quản lý của các HTX còn hạn chế 4.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến HTX chưa phát huy hết tiềm năng phát triển là cơ sở lý luận và quy định pháp luật về quản trị HTX chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững HTX trong nền kinh tế, xã hội hiện nay, cụ thể hoạt động quản trị HTX có các hạn chế như sau: Thứ nhất, chưa nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về quản trị HTX bao gồm khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc, mô hình quản trị HTX dưới góc độ pháp luật. Thứ hai, ngoài các HTX quy mô vừa và nhỏ, hiện nay một số HTX đã phát triển quy mô lớn như HTX bò sữa Evergrowth với trên 2.000 thành viên, có nhà máy chế biến sữa, HTX Rạch Gầm vốn điều lệ 350 tỷ đồng với xưởng đóng tàu, trạm xăng dầu, 342 ghe tàu sà lan … và hoạt động của các Quỹ Tín dụng nhân dân. Tuy nhiên, quy định pháp luật về cơ cấu tổ chức, quản lý HTX chưa linh hoạt để phù hợp với quy mô, đặc điểm của HTX, chưa nâng cao tính độc lập, khách quan của HĐQT HTX và BKS/KSV HTX. Thứ ba, hiện nay tình trạng người quản lý HTX vi phạm nghĩa vụ của người quản lý HTX gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho HTX và thành viên HTX ngày càng phổ biến, đặc biệt trong hoạt động của các Quỹ Tín dụng nhân dân.

Tuy nhiên, chưa có quy định pháp luật về nghĩa vụ, trách nhiệm của người quản lý HTX và quy định pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích trong quản trị HTX nhằm đảm bảo HTX được quản trị công khai, minh bạch. Mặt khác, nghiên cứu pháp luật về quản trị HTX, các công trình đã công bố trong nước có liên quan đến quản trị HTX vẫn chưa giải quyết hết các vấn đề lý 4 Thông báo số 585/TB-VPCP ngày 19/12/2017 của Văn phòng Chính phủ kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ tại cuộc họp trực tuyến toàn quốc sơ kết 05 năm thi hành Luật HTX năm 2012. Luận án tiến sĩ Luật kinh tế 3 luận và thực tiễn về quản trị HTX.