Luận án hoàn thiện pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu ở Việt Nam

MỤC LỤC Trang M ĐẦU 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU 10 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 10 1. Đánh giá chung tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 22 Chƣơng 2: CƠ S LÝ LUẬN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ HÀNH VI XÂM PHẠM QUYỀN S HỮU CÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI NHÃN HIỆU 29 2. Khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò của pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu 29 2.

Tiêu chí hoàn thiện và các điều kiện bảo đảm cho việc hoàn thiện pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu 50 2. Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu và giá trị tham khảo cho Việt Nam 52 Chƣơng 3: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ HÀNH VI XÂM PHẠM QUYỀN S HỮU CÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI NHÃN HIỆU VIỆT NAM 80 3. Quá trình hình thành, phát triển của pháp luật Việt Nam về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu 80 3. Thực trạng pháp luật Việt Nam về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu ở Việt Nam 92 Chƣơng 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ XỬ LÝ HÀNH VI XÂM PHẠM QUYỀN S HỮU CÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI NHÃN HIỆU 121 4.

Quan điểm hoàn thiện pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu ở Việt Nam 121 4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu 126 KẾT LUẬN 150 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 153 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BLDS : ộ luật ân sự BLHS : ộ luật Hình sự ĐƯQT : Điều ước quốc tế EVFTA : Hiệp định thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu KH&CN : Khoa h c và công nghệ LSHTT : Luật Sở hữu trí tuệ QSHCN : Quyền sở hữu công nghiệp QSHTT : Quyền sở hữu trí tuệ SHTT : Sở hữu trí tuệ SHCN : Sở hữu công nghiệp TAND : Toà án nhân dân TANDTC : Toà án nhân dân tối cao TPP : Hiệp định đối tác xuyên Thái ình ương TRIPS : Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ TTDS : Tố tụng dân sự TTHS : Tố tụng hình sự TMQT : Thương mại quốc tế WIPO : T chức sở hữu trí tuệ thế giới WTO : T chức thương mại thế giới XHCN : Xã hội chủ ngh a 1 M ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hội nhập kinh tế quốc tế là xu hướng tất yếu trong thời đại ngày nay. Đây cũng là chủ trương nhất quán, xuyên suốt và là nội dung tr ng tâm trong chính sách đối ngoại, hợp tác kinh tế quốc tế của Việt Nam trong quá trình đ i mới đất nước.

Từ khi chính thức trở thành thành viên của T chức Thương mại thế giới (năm 2007), tiến trình chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta ngày càng sâu rộng hơn, đạt được nhiều kết quả tích cực, khá toàn diện trên các l nh vực [6], Việt Nam đã tham gia hầu hết các t chức, định chế quốc tế và khu vực chủ yếu trên thế giới. Riêng l nh vực sở hữu trí tuệ, thực ra hoạt động hội nhập quốc tế của Việt Nam đã được bắt đầu sớm hơn nhiều [31]. Việt Nam đã là thành viên của T chức Sở hữu trí tuệ thế giới từ năm 1976, tham gia các điều ước quốc tế (ĐƯQT) như Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp từ năm 1949. Mặc dầu vậy, với việc tham gia WTO và nhiều hiệp định hợp tác kinh tế đa phương, song phương và khu vực khác nhau, đặc biệt là việc ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới mà trong đó sở hữu trí tuệ (SHTT) luôn là một trong những nội dung quan tr ng và không thể thiếu, đã, đang và sẽ mang lại nhiều cơ hội cũng như nhiều thách thức cho Việt Nam trong đó có việc hoàn thiện chính sách, thể chế pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, tư pháp nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Trong quá trình đ i mới đất nước, để thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ ngh a, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ ngh a Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, Việt Nam có rất nhiều mục tiêu phải thực hiện mà một trong những mục tiêu tr ng tâm là phải xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch. Pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (QSHCN) đối với nhãn hiệu - một bộ phận của pháp luật SHTT - được hình thành rõ nét từ những năm 80 của thế kỷ trước, khi Việt Nam bắt đầu thực hiện công cuộc đ i mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tiến trình đó được đánh dấu bởi sự ra đời của Luật 2 Sở hữu trí tuệ (LSHTT) năm 2005. Trải qua quá trình phát triển, pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm QSHCN đối với nhãn hiệu đã phát huy vai trò to lớn trong việc tạo hành lang pháp lý cho các t chức, cá nhân trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (QSHTT), tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, góp phần khuyến khích hoạt động sáng tạo, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đồng thời góp phần tạo nền tảng đưa hệ thống bảo hộ SHTT của Việt Nam đạt chuẩn mực ph cập của thế giới theo Hiệp định về các khía cạnh liên quan tới thương mại của quyền SHTT (TRIPS) của T chức Thương mại thế giới (WTO).

Tuy nhiên, qua quá trình thi hành, thực tiễn cuộc sống liên quan đến các vụ việc xử lý hành vi xâm phạm QSHCN đối với nhãn hiệu nhiều khi vượt khỏi những dự liệu của nhà làm luật khi đó pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm QSHCN đối với nhãn hiệu cũng bộc lộ một số vướng mắc, bất cập nhất định cần được sửa đ i, b sung nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, yêu cầu của cải cách thủ tục hành chính cũng như để bảo đảm thi hành các cam kết về SHTT trong các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã và đang đàm phán hoặc ký kết. Trên thực tế, tuy hệ thống pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm QSHCN đối với nhãn hiệu đã được xây dựng và thực thi một thời gian không ngắn nhưng tình trạng xâm phạm QSHCN đối với nhãn hiệu vẫn không ngừng gia tăng. Việc kiểm soát không hiệu quả tình hình xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu khiến môi trường cạnh tranh méo mó, uy tín doanh nghiệp bị thiệt hại, môi trường đầu tư kém hấp dẫn, người tiêu dùng bị chỉ dẫn sai, không thể sử dụng lợi ích của việc bảo hộ nhãn hiệu phục vụ cho phát triển doanh nghiệp, phát triển kinh tế đất nước. Tình trạng xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu diễn ra ph biến bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó không thể không kể đến hệ thống pháp luật còn chưa rõ ràng, thiếu đồng bộ giữa các văn bản luật, giữa các văn bản luật với hệ thống văn bản hướng dẫn, giữa pháp luật quốc gia với pháp luật quốc tế, các chế tài xử phạt còn chưa đủ sức răn đe; hoạt động của các cơ quan thực thi còn chồng chéo, năng lực của cán bộ có thẩm quyền còn hạn chế, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chưa hiệu quả; ý thức tự bảo vệ quyền của chủ thể quyền chưa cao; hệ thống cơ quan, t chức hỗ trợ cho hoạt động phát hiện và xử lý xâm 3 phạm quyền còn thiếu và yếu; ý thức chung của xã hội trong việc bài trừ hàng xâm phạm quyền còn thấp.

Để có thể góp phần xử lý hiệu quả các hành vi xâm phạm QSHCN đối với nhãn hiệu cần phải thực hiện đồng bộ nhiều thay đ i trong đó việc hoàn thiện các quy định pháp luật có ý ngh a quan tr ng. Để quyền sở hữu trí tuệ (QSHTT) phát huy vai trò là một công cụ hữu hiệu thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế - xã hội, QSHTT trở thành "thực quyền" mà không phải là sự "thừa nhận/ghi nhận trên giấy" thì hệ thống các quy định pháp luật về xử lý các hành vi xâm phạm QSHTT phải được thường xuyên hoàn thiện. Xây dựng pháp luật là hoạt động thường xuyên, liên tục, đó cũng chính là quá trình hoàn thiện và phát triển hệ thống pháp luật thực định [81]. Xuất phát từ tầm quan tr ng của việc bảo vệ QSHCN đối với nhãn hiệu chống lại các hành vi xâm phạm, thực tiễn của quá trình thi hành pháp luật, lý luận về hoàn thiện pháp luật, nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, việc nghiên cứu có hệ thống và chuyên sâu các vấn đề lý luận và thực tiễn pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm QSHCN đối với nhãn hiệu để từ đó đưa ra những quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về vấn đề này là nội dung quan tr ng và có ý ngh a lý luận và thực tiễn đối với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.