Luận án tiến sĩ: Buộc thực hiện đúng hợp đồng theo Công ước Viên 1980 - Trường Đại học Luật TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM --o0o-- NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN BUỘC THỰC HIỆN ĐÚNG HỢP ĐỒNG THEO CÔNG ƯỚC VIÊN 1980 VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC TP. HỒ CHÍ MINH, năm 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM --o0o-- Nguyễn Thị Thanh Huyền BUỘC THỰC HIỆN ĐÚNG HỢP ĐỒNG THEO CÔNG ƯỚC VIÊN 1980 VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ Ngành: Luật học Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9380107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Dương Anh Sơn TP. HỒ CHÍ MINH, năm 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án là công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc của riêng tôi.

Các kết quả nghiên cứu nêu trong Luận án CHƯa ĐƯợc công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác, các số liệu và trích dẫn trong Luận án đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tác giả Luận án Nguyễn Thị Thanh Huyền i MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.1 Mục đích nghiên cứu.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.1 Đối tượng nghiên cứu.2 Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án.7 PHẦN NỘI DUNG.8 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu.1 Tình hình nghiên cứu ở NƯớc ngoài.2 Tình hình nghiên cứu ở trong NƯớc.3 Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu.1 Những vấn đề liên quan đến luận án đã ĐƯợc giải quyết và làm rõ.2 Những vấn đề còn bỏ ngỏ và nhiệm vụ của luận án.2 Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu.1 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.2 PHƯơng pháp nghiên cứu.23 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BUỘC THỰC HIỆN ĐÚNG HỢP ĐỒNG THEO CISG.1 Khái niệm và đặc điểm của buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG.1 Khái niệm buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG.1 Nguồn gốc hình thành quy định về buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG.2 Khái niệm buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG DƯới sự tác động của yếu tố nguồn gốc hình thành.2 Đặc điểm của buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG.2 Nền tảng lý thuyết tạo cơ sở cho quy định về buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG.1 Lý thuyết về sự ràng buộc của nghĩa vụ hợp đồng.2 Học thuyết vi phạm hiệu quả.1 Vi phạm hiệu quả khi giá ĐƯợc trả cao hơn.2 Vi phạm hiệu quả khi chi phí cao hơn giá trị thu ĐƯợc từ việc thực hiện hợp đồng.3 Tác động của học thuyết vi phạm hiệu quả đến quy định về buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG.3 Giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG.1 Giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG dựa trên nguyên tắc giới hạn trách nhiệm hợp đồng.2 Giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng theo CISG dựa trên nguyên tắc thiện chí khi thực hiện hợp đồng.80 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.87 CHƯƠNG 3: QUY ĐỊNH VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BUỘC THỰC HIỆN ĐÚNG HỢP ĐỒNG THEO CISG.1 Buộc thực hiện đúng hợp đồng từ góc độ bảo vệ lợi ích có được từ việc hợp đồng được thực hiện.1 Buộc thực hiện đúng hợp đồng theo yêu cầu của bên bị vi phạm.2 Buộc thực hiện đúng hợp đồng trên cơ sở quyền khắc phục của bên vi i phạm .2 Buộc thực hiện đúng hợp đồng từ góc độ bảo vệ yếu tố hiệu quả và sự cân bằng lợi ích của các bên.1 Sự cân xứng về lợi ích trong các quy định của CISG về buộc thực hiện đúng hợp đồng từ góc độ bảo vệ bên vi phạm.2 Yếu tố cân bằng lợi ích trong các quy định của CISG về buộc thực hiện đúng hợp đồng từ góc độ bảo vệ bên bị vi phạm.118 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.123 CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ BUỘC THỰC HIỆN ĐÚNG HỢP ĐỒNG TRONG LUẬT THƯƠNG MẠI 2005 TỪ KINH NGHIỆM CỦA CISG.1 Giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng.1 Giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng trong TRƯờng hợp gây ra chi phí bất hợp lý cho bên vi phạm.2 Giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng trong TRƯờng hợp trì hoãn để thăm dò thị TRƯờng và dồn rủi ro cho bên vi phạm.2 Áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng trên cơ sở cân bằng lợi ích của các bên.1 Mở rộng quyền đƯợc thực hiện hợp đồng của bên vi phạm.2 Cách thức áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng trên cơ sở cân bằng lợi ích của các bên.1 Thứ tự áp dụng biện pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng.2 Tính hợp lý khi xác định khoản tiền phải trả cho bên bị vi phạm trong TRƯờng hợp dùng các biện pháp khác để hợp đồng ĐƯợc thực hiện.146 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.155 i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TỪ VIẾT TẮT NGUYÊN VĂN Bộ luật Dân sự Bộ luật Dân sự số 33/2005/QH11 ĐƯợc Quốc hội NƯớc 2005 Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 14/6/2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2006 Bộ luật Dân sự Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH11 ĐƯợc Quốc hội NƯớc 2015 Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 24/11/2015 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2017 BTHĐHĐ Buộc thực hiện đúng hợp đồng Luật THƯơng mại Luật THƯơng mại số 36/2005-QH11 ĐƯợc Quốc hội NƯớc Cộng 2005 hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 14/6/2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2006 MBHH Mua bán hàng hóa NCS Nghiên cứu sinh VPHQ Vi phạm hiệu quả v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH TỪ VIẾT TẮT NGUYÊN VĂN TIẾNG VIỆT CISG United Nations Convention on Công Ước Viên 1980 về Hợp Contracts for the International đồng mua bán hàng hóa quốc Sale of Goods tế PECL The Principles of European Bộ nguyên tắc về Luật hợp Contract Law đồng châu Âu PICC UNIDROIT Principles of Bộ nguyên tắc của International Commercial UNIDROIT về Hợp đồng Contracts THƯơng mại quốc tế ULF Convention relating to a Uniform Công Ước liên quan đến Luật Law on the Formation of thống nhất về xác lập hợp Contracts for the International đồng mua bán hàng hóa quốc Sale of Goods tế ULIS Convention relating to a Uniform Công Ước liên quan đến Luật Law on the International Sale of thống nhất về mua bán hàng Goods hóa quốc tế UNCITRAL United Nations Commission on Ủy ban Liên Hiệp Quốc về International Trade Law Luật THƯơng mại Quốc tế v PHẦN MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Cùng với việc mở rộng thị TRƯờng và cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu, tính đến nay, Việt Nam đã có quan hệ THƯơng mại hàng hóa với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ; đồng thời Việt Nam cũng đạt tăng TRƯởng VƯợt bậc về kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2011-20181. Ngay cả trong bối cảnh nền kinh tế thế giới phải đối mặt với nhiều rủi ro và tăng TRƯởng THƯơng mại hàng hóa toàn cầu có xu HƯớng giảm từ năm 20192, Việt Nam vẫn duy trì ĐƯợc tốc độ tăng TRƯởng xuất khẩu cao; TƯơng ứng với đó là sự gia tăng nhập khẩu các hàng hóa cần thiết phục vụ cho sản xuất và xuất khẩu3. Hợp đồng MBHH quốc tế ĐƯợc xác lập giữa THƯơng nhân Việt Nam và THƯơng nhân NƯớc ngoài để thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu, tùy từng TRƯờng hợp cụ thể, có thể chịu sự điều chỉnh của điều Ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc gia nhập, luật NƯớc ngoài và tập quán THƯơng mại quốc tế. Theo Quyết định số 2588/2015/QĐ-CTN ngày 24/11/2015 của Chủ tịch NƯớc về việc gia nhập CISG, Việt Nam đã gia nhập và trở thành quốc gia thành viên thứ 84 của CISG4.

Các quy định của CISG có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 01/01/2017. NHƯ Vậy, CISG trở thành nguồn luật trực tiếp điều chỉnh quan hệ hợp đồng MBHH giữa THƯơng nhân Việt Nam với THƯơng nhân có trụ sở tHƯơng mại tại quốc gia khác khi (i). Quốc gia này cũng là thành viên của CISG; hoặc (ii). Các quy tắc TƯ pháp quốc tế dẫn chiếu đến việc áp dụng pháp luật của một quốc gia thành 1 Xem https://trungtamwto.vn/hiep-dinh-khac/12901-xuat-khau-viet-nam-chiem-thu-hang-cao-tren-ban-do- xuat-nhap-khau-the-gioi (truy cập ngày 10/4/2023).

2 Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (World Economic Outlook) tháng 01/2020, IMF hạ dự báo tăng trƯởng kinh tế toàn cầu 2019 về 2,9%; ngày 01/10/2019, Tổ chức ThUƠ ̛ Ng mại Thế giới (WTO) cũng hạ dự báo tăng trƯởng thUƠ ̛ ng mại hàng hóa toàn cầu trong năm 2019 chỉ còn tăng 1,2 %, thấp hơn một nửa so với mức dự báo 2,6% vào tháng 4; xem Bộ Công thUƠ ̛ Ng (2020), Báo cáo xuất nhập khẩu Việt Nam 2019, NXB Bộ Công thUƠ ̛ Ng, tr. 3 Về số liệu liên quan đến quy mô xuất khẩu tăng trƯởng, kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu và thị trƯờng xuất nhập khẩu năm 2019, xem thêm Bộ Công thUƠ ̛ ng (2020), (tlđd), tr.8 – 9; về kim ngạch xuất nhập khẩu phân theo nƯớc, khối nƯớc và vùng lãnh thổ chủ yếu sơ bộ các tháng năm 2020, xem số liệu của Tổng cục Thống kê công bố tại https://www.aspx?tabid=629&ItemID=19524 (truy cập ngày 10/4/2023). 4 Xét về tầm ảnh hƯởng thì CISG là một điều Ước quốc tế ĐƯợc phê chuẩn và áp dụng rộng rãi nhất, với 94 quốc gia thành viên thuộc các hệ thống pháp luật khác nhau, điều chỉnh các giao dịch chiếm đến ba phần TƯ thUƠ̛ ng mại hàng hóa thế giới (xem thêm http://iicl.edu/cisg/page/identification-contracting-states, truy cập ngày 10/4/2023). Với các quy định có tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, có tính đến yếu tố đảm bảo cân bằng lợi ích của các bên, CISG trở thành nguồn luật quan trọng, đƯợc Tòa án và trọng tài các nƯớc áp dụng để giải quyết các tranh chấp về hợp đồng MBHHQT (theo số liệu thống kê, đến thời điểm này hiện có 3152 vụ tranh chấp đƯợc công bố chính thức do Tòa án và trọng tài các nƯớc giải quyết có liên quan đến việc áp dụng và giải thích CISG, xem thêm http://www.edu/cisg/text/casecit.html, truy cập ngày 10/4/2023).

Các vụ việc này không chỉ phát sinh tại các quốc gia thành viên mà còn tại các quốc 1 gia chƯA phải là thành viên (do các bên trong hợp đồng chọn CISG nhƯ là luật áp dụng cho hợp đồng, hoặc do tòa án, trọng tài dẫn chiếu đến CISG để giải quyết tranh chấp). 2 viên của CISG.