Bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia ở Việt Nam

Tổng quan về luận án

Luận án “Bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra các vụ án xâm phạm An ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay” đặt trong bối cảnh khoa học pháp lý đang chịu ảnh hưởng sâu sắc từ xu hướng hội nhập quốc tế và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN tại Việt Nam. Nghiên cứu này mang tính tiên phong khi tập trung vào một lĩnh vực đặc thù, nhạy cảm: sự giao thoa giữa bảo vệ An ninh quốc gia (ANQG) và bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra. Việt Nam, với tư cách là thành viên của nhiều văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng như Tuyên ngôn Thế giới về Nhân quyền năm 1948, Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966, Công ước chống tra tấn năm 1985, và Công ước về Quyền trẻ em năm 1989, đã thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc bảo vệ quyền con người. Quan điểm này cũng được thể chế hóa rõ ràng tại Điều 3 và Điều 31 Hiến pháp năm 2013, khẳng định “Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân” và ghi nhận các quyền cơ bản của người bị buộc tội.

Research gap SPECIFIC với citations từ literature: Mặc dù vấn đề quyền con người và quyền của người bị buộc tội đã được nhiều công trình trong và ngoài nước nghiên cứu, luận án đã xác định một khoảng trống lý luận và thực tiễn đáng kể. Cụ thể, "chưa có công trình đưa ra khái niệm bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG mà chỉ đi vào nghiên cứu nói chung; chưa có công trình nào nghiên cứu một cách tổng thể tất cả những quy định pháp luật về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG." Ngoài ra, việc nghiên cứu pháp luật quốc tế về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự (VAHS) mới chỉ dừng lại ở mức giới thiệu, thiếu phân tích sâu hoặc so sánh với các quy định tương ứng của Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) Việt Nam, và đặc biệt, "chưa có công trình nào đánh giá mức độ bảo đảm quyền con người của bị can trong pháp luật TTHS Việt Nam so với các chuẩn mực quốc tế." Khoảng trống này càng trở nên cấp thiết khi tội phạm xâm phạm ANQG có chiều hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó lường trong những năm gần đây, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh chính trị, xã hội, đòi hỏi một sự cân bằng tinh tế giữa an ninh và quyền con người.

Research questions và hypotheses (đánh số cụ thể): Luận án kiểm chứng giả thuyết khoa học: "Quyền con người của bị can trong các vụ án xâm phạm ANQG đã được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm và bảo đảm thông qua những quy định pháp luật và hoạt động của các cơ quan có thẩm quyền Nhà nước. Do đặc điểm loại tội phạm và nhân thân đối tượng thực hiện hành vi xâm phạm ANQG mà vấn đề bảo đảm quyền con người của các bị can này trong giai đoạn điều tra có tính đặc thù, được đặc biệt chú trọng và bảo đảm thực hiện. Tuy nhiên, trong thực tiễn vẫn còn xuất hiện tình trạng quyền con người của bị can trong điều tra một số vụ án xâm phạm ANQG còn chưa thật sự được đảm bảo đầy đủ, kịp thời, nên cần có các định hướng cụ thể, đồng thời tiến hành đồng bộ các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG."

Để kiểm chứng giả thuyết này, luận án giải quyết 5 câu hỏi nghiên cứu chính:

1. Những nghiên cứu về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG ở Việt Nam nào cần được kế thừa, phát triển và tiếp tục nghiên cứu mới như thế nào?
2. Những đặc trưng trong bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG là gì? Ý nghĩa và vai trò của hoạt động này thể hiện như thế nào?
3. Bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG được xác định như thế nào theo pháp luật TTHS? Đặc trưng nội hàm quy định này trong pháp luật một số quốc gia trong mô hình TTHS điển hình.
4. Thông qua đánh giá thực trạng, tại sao trong một số trường hợp hoạt động bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG chưa thật sự kịp thời và đầy đủ?
5. Nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG cần áp dụng các nhóm giải pháp nào?

Theoretical framework với tên theories cụ thể: Luận án được xây dựng trên cơ sở vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, đặc biệt là quan điểm về sự thống nhất biện chứng giữa "quyền tự nhiên" và "quyền xã hội" của con người. Đồng thời, nghiên cứu tham chiếu các điều ước quốc tế về quyền con người nói chung (như Tuyên ngôn Thế giới về Nhân quyền, Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị) và về người bị buộc tội nói riêng. Luận án cũng tích hợp lý luận về Nhà nước pháp quyền XHCN và các văn kiện, Nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam về cải cách tư pháp và bảo đảm quyền con người trong các hoạt động tư pháp.

Đóng góp đột phá với quantified impact: Luận án này được coi là "công trình nghiên cứu khoa học đầu tiên, đầy đủ, toàn diện về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG ở Việt Nam". Đóng góp này mang lại tác động định lượng tiềm năng đáng kể. Thứ nhất, nó sẽ xây dựng "khái niệm khoa học về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG", cung cấp một nền tảng lý luận chuẩn xác cho các nghiên cứu tiếp theo. Thứ hai, luận án sẽ góp phần "làm thay đổi nhận thức của các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan có thẩm quyền nhà nước, các chủ thể khác trong xã hội về ý nghĩa và vai trò của bảo đảm quyền con người của bị can" trong bối cảnh đặc thù này, từ đó kỳ vọng nâng cao hiệu quả hoạt động bảo đảm quyền. Thứ ba, nó xây dựng "hệ thống các phương thức bảo đảm quyền con người của bị can" và phân tích các yếu tố ảnh hưởng, cung cấp một khung phân tích chi tiết. Cuối cùng, luận án sẽ đề xuất "các quan điểm và đề xuất các giải pháp bảo đảm quyền con người" dựa trên đánh giá thực trạng trong giai đoạn 2015-2025, với mục tiêu cải thiện đáng kể việc thực thi quyền trên thực tế.

Scope (sample size, timeframe) và significance: Về không gian, luận án tập trung phân tích và khảo sát thực trạng trên phạm vi cả nước. Về thời gian, nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến hết năm 2025. Việc chọn mốc năm 2015 là do đây là thời điểm ban hành BLTTHS và Bộ luật Hình sự (BLHS), thể chế hóa những quy định của Hiến pháp năm 2013 vào các văn bản pháp luật liên quan. Về nội dung, luận án dựa vào các điều ước quốc tế về quyền con người nói chung, quyền của người bị buộc tội nói riêng, và tập trung vào các quy định về quyền con người của bị can trong pháp luật TTHS Việt Nam. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tội phạm xâm phạm ANQG (bao gồm 14 tội danh được quy định tại Chương XIII BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025, từ Điều 108 đến Điều 121) có diễn biến phức tạp. Việc bảo đảm quyền con người của bị can trong các vụ án này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yêu cầu chính trị quan trọng, góp phần bảo vệ nền tảng chế độ XHCN và khẳng định tính dân chủ, nhân văn của hệ thống pháp luật Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Luận án thực hiện tổng quan tình hình nghiên cứu một cách sâu rộng, bao gồm các công trình trong và ngoài nước, để định vị rõ ràng những đóng góp mới.

Synthesis của major streams với TÊN TÁC GIẢ và NĂM cụ thể: Các công trình nghiên cứu về quyền con người ở nước ngoài được phân loại thành nhiều nhóm. Về khái niệm quyền con người, các tác giả như Jack Donnelly trong "Universal Human Rights in Theory and Practice" (2013) định nghĩa quyền con người là những quyền tự nhiên của con người, trong khi Raija Hanski và Markku Suksi trong "An introduction to the international protection of human rights" (2000) phân biệt quyền con người theo nghĩa chung và con người hiện đại. Pinghua Sun trong "Human Rights Protection System in China" (2014) nhấn mạnh tính tự do, bình đẳng và sự ảnh hưởng của yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội. Về mô hình tố tụng và mối liên hệ với quyền con người, Timothy Waters trong "A Comparison of the Inquisitorial and Adversarial Systems" đã nêu rõ sự khác biệt: pháp luật TTHS ở các quốc gia áp dụng mô hình tranh tụng thường đặt trọng tâm vào việc bảo vệ quyền cá nhân trước quyền lực công, trong khi các hệ thống theo mô hình thẩm vấn lại ưu tiên việc kiểm soát tội phạm và lợi ích chung. Tuy nhiên, Chrisje Brants và Stijn Franken (2009) trong "The Protection of Fundamental Human Rights in Criminal Process" lại cho rằng các mô hình TTHS chỉ là những cách tiếp cận khác nhau với cùng một mục tiêu là bảo vệ quyền con người.

Nhiều công trình quốc tế đã hệ thống hóa và so sánh pháp luật về quyền của người bị buộc tội, điển hình là "Criminal Procedure - A Worldwide Study" (2007) do Craig M. Bradley chủ biên, so sánh luật TTHS giữa Pháp, Đức, Hoa Kỳ, Argentina, Tây Ban Nha, Ý và Anh, Canada. Ở cấp độ khu vực, Jeremy McBride (2018) với "Human Rights and Criminal Procedure: The Case Law of the European Court of human rights" và Roberto E. Kostoris (2018) với "Handbook of European Criminal Procedure" đã cung cấp bức tranh toàn diện về TTHS châu Âu. Silvia Allegrezza và Valentina Covolo (2018) tập trung vào "Effective Defence Rights in Criminal Proceedings". Các nghiên cứu cấp quốc gia bao gồm Pinghua Sun (2014) và Jianfu Chen (2007) về Trung Quốc; Anastasia Sergeevna Stroykova (2005), Yana Loshkobanova (2015), Vakhrameva L. (2020) về Liên bang Nga. Các công trình này đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến bảo đảm các quyền con người nói chung và quyền con người của bị can nói riêng trong các giai đoạn TTHS. Về các quyền cụ thể, Amal Clooney và Philippa Webb (2020) với "The Right to a Fair Trial in International Law" và Ryan Goss (2016) với "Criminal Fair Trial Rights: Article 6 of the European Convention on Human Rights" phân tích sâu về quyền được xét xử công bằng. Quyền bào chữa được John B. Taylor (2004), Nikolay Aleksandrovich Loginov (2020), Dimitar Markov, Miriana Ilcheva, Maria Yordanova (2012) và đặc biệt là luận án của Lương Thị Mỹ Quỳnh (2011) "Guarantee of the accused person's right to defense counsel. A comparative study of Vietnamese, German and American criminal procedure law" nghiên cứu chi tiết. Quyền im lặng cũng là chủ đề của Fenella M. Billing (2016) và Peggy ter Vrugt (2014).

Tại Việt Nam, các nhà nghiên cứu như Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng (2014), Võ Khánh Vinh (2010, 2011), Lê Văn Cảm (2010), Nguyễn Ngọc Chí (2018) đã xây dựng nền tảng lý luận về quyền con người nói chung. Trong lĩnh vực TTHS, các công trình của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí (2015), TS Lê Hữu Thể (2011), PGS.TS Nguyễn Thái Phúc (2010), PGS, TS Trần Văn Độ (2021) đã xác định bản chất và đối tượng của quyền con người trong TTHS. Về cơ chế bảo đảm, TS Nguyễn Ngọc Chí và TS Trần Văn Độ đã phân tích các thành tố và biện pháp. Về các yếu tố ảnh hưởng, GS. Lê Văn Cảm, TS Đỗ Thị Phượng (2011) và TS Lê Tiến Châu (2008) đã chỉ ra tầm quan trọng của hệ thống pháp luật, nhận thức và mô hình tố tụng. Các nghiên cứu cụ thể về quyền của bị can trong TTHS bao gồm Trần Quang Tiệp (2009), Nguyễn Hữu Hậu (2019) về khái niệm bảo đảm quyền; Lại Văn Trình (2011) về mối quan hệ nhà nước pháp quyền và quyền con người. Các quyền cụ thể như quyền không bị giam giữ tùy tiện (PGS.TS Hoàng Thị Minh Sơn, 2011), quyền im lặng (PGS.TS Trần Văn Độ, 2015; Phạm Thanh Huyền, 201X), quyền được xét xử công bằng (Nguyễn Trần Như Khuê, 2022), quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình (Đào Trung Đức, 2023) cũng được phân tích.

Contradictions/debates với ít nhất 2 opposing views: Tình hình nghiên cứu cho thấy những điểm chưa thống nhất. Thứ nhất, "về khái niệm quyền con người, trên thế giới còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau." Điều này thể hiện rõ qua sự khác biệt trong định nghĩa của Jack Donnelly (2013) về quyền tự nhiên và cách tiếp cận pháp lý của Văn phòng Cao ủy LHQ [99]. Thứ hai, các quan điểm về cơ chế bảo đảm quyền con người trong TTHS còn gây tranh cãi, xuất phát từ phạm vi tiếp cận rộng hẹp khác nhau. Chẳng hạn, TS Nguyễn Ngọc Chí xác định cơ chế này bao gồm cơ chế toàn cầu và cơ chế nội tại, trong khi PGS.TS Nguyễn Thái Phúc lại tập trung vào các nguyên tắc cơ bản của TTHS và hoạt động kiểm sát. Sự khác biệt này cũng thể hiện trong các mô hình tố tụng quốc tế, khi Timothy Waters đề xuất sự ưu việt của mô hình tranh tụng trong bảo vệ quyền cá nhân, nhưng Chrisje Brants và Stijn Franken lại cho rằng không nên đánh giá mô hình nào vượt trội hơn, vì cả hai đều hướng tới mục tiêu bảo vệ quyền con người.

Positioning trong literature với specific gap identified: Luận án định vị mình là công trình tiên phong khắc phục những hạn chế đã nêu. Cụ thể, nó là nghiên cứu đầu tiên "xây dựng khái niệm khoa học về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG", khác biệt với các nghiên cứu chung chung hoặc chỉ tập trung vào một nhóm quyền. Luận án cũng lấp đầy khoảng trống về việc nghiên cứu "một cách tổng thể tất cả những quy định pháp luật về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG", điều mà các công trình trước đó chưa đạt được.

How this advances field với concrete contributions: Nghiên cứu này thúc đẩy lĩnh vực pháp luật về quyền con người và TTHS bằng cách:

1. Cung cấp một khái niệm khoa học toàn diện và chuẩn xác về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG, có tính đến đặc thù của loại tội phạm và đối tượng bị can này.
2. Xây dựng một hệ thống lý luận chặt chẽ về các yếu tố ảnh hưởng, nội dung và phương thức bảo đảm quyền con người của bị can, làm cơ sở cho việc hoàn thiện pháp luật.
3. Đánh giá mức độ bảo đảm quyền con người của bị can trong pháp luật TTHS Việt Nam so với các chuẩn mực quốc tế và pháp luật các quốc gia có mô hình TTHS điển hình, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cụ thể.
4. Phân tích thực trạng thực thi pháp luật từ năm 2015 đến hết năm 2024, chỉ ra những kết quả, hạn chế và nguyên nhân, làm tiền đề cho các giải pháp mang tính đột phá.

So sánh với ÍT NHẤT 2 international studies: Luận án tiến hành so sánh pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế và pháp luật của các quốc gia khác nhau.

1. So sánh với hệ thống pháp luật châu Âu: Công trình "Human Rights and Criminal Procedure: The Case Law of the European Court of human rights" (2018) của Jeremy McBride và "Handbook of European Criminal Procedure" (2018) của Roberto E. Kostoris cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách Tòa án Nhân quyền Châu Âu và Liên minh Châu Âu bảo đảm quyền con người trong TTHS, đặc biệt là quyền tự do trong bắt, giam, giữ, xét xử; quyền im lặng; quyền được xét xử công bằng. Luận án sẽ đối chiếu các nguyên tắc và án lệ này với quy định của BLTTHS Việt Nam, đặc biệt là trong việc áp dụng biện pháp ngăn chặn như tạm giam đối với bị can trong các vụ án ANQG, nơi thời hạn tạm giam có thể kéo dài hơn so với VAHS thông thường, một điểm "còn tồn tại những hạn chế" theo nhận định của luận án.
2. So sánh với mô hình tố tụng ở một số quốc gia (Mỹ, Nga, Trung Quốc): Luận án sẽ tham khảo "Criminal Procedure - A Worldwide Study" (2007) của Craig M. Bradley để so sánh cách các quốc gia với mô hình tố tụng khác nhau (như mô hình tranh tụng ở Hoa Kỳ và mô hình thẩm vấn ở Nga, Trung Quốc) xử lý vấn đề quyền của người bị buộc tội trong giai đoạn điều tra. Cụ thể, các nghiên cứu của Stroykova Anastasia Sergeevna (2005) về "Bảo đảm quyền của bị can trong quá trình điều tra sơ bộ" tại Nga và Pinghua Sun (2014) về "Human Rights Protection System in China" cung cấp cái nhìn về các hệ thống ưu tiên kiểm soát tội phạm nhưng vẫn phát triển cơ chế bảo vệ quyền con người. Điều này giúp luận án chỉ ra những kinh nghiệm quốc tế trong hoàn thiện pháp luật Việt Nam, đặc biệt về quyền bào chữa và quyền im lặng, vốn đã được các tác giả như Lương Thị Mỹ Quỳnh (2011) so sánh giữa Việt Nam, Đức và Mỹ.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này mang lại những đóng góp lý thuyết đáng kể, đặc biệt là trong việc phát triển lý luận về quyền con người trong bối cảnh đặc thù của Việt Nam.

• Extend/challenge WHICH specific theories (name theorists): Luận án mở rộng lý thuyết về "quyền con người" theo quan điểm của Mác, xem con người là một "sinh vật - xã hội", và quyền con người là sự thống nhất biện chứng giữa "quyền tự nhiên" (vốn có) và "quyền xã hội" (chế định bằng quy chế pháp lý). Nghiên cứu này đặc biệt mở rộng lý thuyết đó bằng cách áp dụng vào bối cảnh "vụ án xâm phạm ANQG" - một lĩnh vực mà các yêu cầu về an ninh thường đặt ra thách thức cho việc bảo đảm quyền tự nhiên. Bằng cách xây dựng khái niệm khoa học về "bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG", luận án không chỉ củng cố mà còn làm sâu sắc thêm các lý thuyết về quyền tự nhiên (như Jack Donnelly đề xuất) khi gắn chúng với các điều kiện xã hội-chính trị và các quy chế pháp lý cụ thể.
• Conceptual framework với components và relationships: Khung phân tích lý luận của luận án được xây dựng dựa trên sự kết hợp của ba thành tố chính: 1) Khái niệm và đặc điểm của bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG. 2) Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động bảo đảm quyền, bao gồm hệ thống pháp luật, năng lực của đội ngũ cán bộ tư pháp, chất lượng người bào chữa, và cơ chế giám sát. 3) Nội dung cụ thể của các quyền con người cần được bảo đảm (như quyền suy đoán vô tội, quyền bào chữa, quyền im lặng, quyền không bị giam giữ tùy tiện) và các phương thức thực thi chúng. Mối quan hệ giữa các thành tố này là biện chứng, trong đó yếu tố pháp luật tạo nền tảng, yếu tố con người (cán bộ, bào chữa) quyết định hiệu quả thực thi, và cơ chế giám sát đảm bảo tính minh bạch, công bằng.
• Theoretical model với propositions/hypotheses numbered: Luận án đề xuất một mô hình lý thuyết về bảo đảm quyền con người của bị can trong điều tra ANQG, dựa trên giả thuyết khoa học đã nêu.
  • Proposition 1: Việc ban hành và thực thi các quy định pháp luật chi tiết, rõ ràng về quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra VAHS, đặc biệt là các vụ án ANQG, có mối tương quan thuận với mức độ bảo đảm quyền trên thực tế.
  • Proposition 2: Năng lực, trình độ chuyên môn và ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ tư pháp (điều tra viên, kiểm sát viên) là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến việc bảo đảm đầy đủ và kịp thời các quyền của bị can.
  • Proposition 3: Sự tham gia hiệu quả của người bào chữa và cơ chế giám sát độc lập, minh bạch có tác động tích cực đến việc phát hiện và khắc phục các hạn chế trong bảo đảm quyền con người của bị can.
  • Proposition 4: Một hệ thống pháp luật TTHS cân bằng giữa yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm (đặc biệt là tội phạm ANQG) và yêu cầu bảo vệ quyền con người sẽ tối ưu hóa cả hiệu quả điều tra và tính nhân văn của hệ thống tư pháp.
• Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Luận án hướng đến một sự thay đổi nhận thức đáng kể (paradigm shift) từ việc ưu tiên tuyệt đối yêu cầu bảo vệ ANQG sang một cách tiếp cận cân bằng, hài hòa giữa bảo vệ ANQG và bảo đảm quyền con người. Bằng chứng cho sự cần thiết của sự chuyển dịch này được thể hiện qua các phát hiện về "thời hạn tạm giam còn kéo dài, hoạt động điều tra đôi khi vẫn còn thiếu sót" và "một số quyền chưa được bảo đảm đầy đủ" trong thực tiễn, mặc dù Đảng và Nhà nước đã khẳng định "tôn trọng, bảo đảm và bảo vệ quyền con người" tại Hiến pháp 2013 và các văn kiện khác. Sự chuyển dịch này là cần thiết để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, nơi pháp luật thượng tôn và quyền con người được bảo vệ tối đa.

Khung phân tích độc đáo

• Integration của theories (name 3+ specific theories): Luận án tích hợp sâu rộng các lý thuyết và quan điểm từ nhiều nguồn. Đầu tiên, nó dựa trên lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, đặc biệt là về vai trò của nhà nước trong việc bảo đảm quyền con người. Thứ hai, nó kết hợp các học thuyết về quyền tự nhiên và các chuẩn mực của Luật Nhân quyền quốc tế (ví dụ: Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị - ICCPR, Tuyên ngôn Thế giới về Nhân quyền - UDHR), xem xét chúng như là nền tảng phổ quát cho việc bảo vệ nhân phẩm. Thứ ba, luận án sử dụng lý luận pháp luật tố tụng hình sự và hiến pháp Việt Nam để phân tích các quy định cụ thể và thực tiễn thi hành, tạo ra một khung phân tích đa chiều, vừa mang tính phổ quát, vừa mang tính đặc thù quốc gia.
• Novel analytical approach với justification: Phương pháp tiếp cận độc đáo của luận án là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa "Phương pháp tiếp cận dựa trên quyền con người (Human Rights-Based Approach - HRBA)" và "Phương pháp nghiên cứu biện chứng". HRBA cho phép luận án luôn "xem xét dưới góc độ tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người", từ đó nhận diện mối quan hệ giữa bảo đảm ANQG và bảo vệ quyền con người một cách cân bằng và khách quan. Việc tích hợp phương pháp biện chứng giúp phân tích vấn đề trong mối quan hệ tác động qua lại giữa các yếu tố pháp lý, chính trị và xã hội, làm rõ các mâu thuẫn giữa yêu cầu bảo vệ ANQG và yêu cầu bảo đảm quyền con người của bị can. Cách tiếp cận này được biện minh bởi tính chất phức tạp và nhạy cảm của đề tài, đòi hỏi một góc nhìn không chỉ mô tả mà còn phân tích sâu sắc các động lực và mâu thuẫn bên trong.
• Conceptual contributions với definitions: Luận án đưa ra các đóng góp khái niệm quan trọng. Đặc biệt, nó xây dựng "khái niệm khoa học về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG" một cách bao quát và chuẩn xác, có tính đến đặc trưng của loại tội phạm và đối tượng bị can này. Luận án cũng làm rõ khái niệm "tội phạm xâm phạm ANQG" dựa trên khoản 1 Điều 8 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) là "hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định tại Chương XIII BLHS, do người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh mà theo quy định phải bị xử lý hình sự".
• Boundary conditions explicitly stated: Luận án tập trung nghiên cứu trong các điều kiện biên rõ ràng. Về đối tượng, nghiên cứu giới hạn ở "bị can" (người bị khởi tố về VAHS theo thủ tục luật định) trong các "vụ án xâm phạm ANQG" (14 tội danh). Về giai đoạn tố tụng, trọng tâm là "giai đoạn điều tra". Về phạm vi địa lý và pháp luật, nghiên cứu tập trung vào "Việt Nam hiện nay", có so sánh với pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc gia điển hình nhưng không đi sâu vào thực tiễn thực hiện của các quốc gia đó. Về thời gian, dữ liệu được phân tích trong giai đoạn "từ năm 2015 đến hết năm 2025".

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Research philosophy (positivism/interpretivism/critical realism): Luận án thể hiện rõ ràng triết lý nghiên cứu dựa trên "phương pháp duy vật biện chứng; phương pháp duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh". Điều này định vị luận án trong khuôn khổ của critical realism (chủ nghĩa hiện thực phê phán) và interpretivism (chủ nghĩa diễn giải). Critical realism được thể hiện qua việc phân tích mối quan hệ tác động qua lại giữa các yếu tố pháp lý, chính trị, xã hội và tìm kiếm các cấu trúc tiềm ẩn gây ra các hiện tượng thực tiễn (ví dụ: nguyên nhân của các hạn chế trong bảo đảm quyền). Interpretivism được thể hiện qua việc nghiên cứu sâu sắc các khái niệm, ý nghĩa và vai trò của quyền con người, cũng như đánh giá các quan điểm khác nhau về chúng.
• Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Luận án sử dụng một cách tiếp cận phương pháp hỗn hợp (mixed methods) mặc dù không trực tiếp sử dụng thuật ngữ này cho các phương pháp định lượng cụ thể như khảo sát. Sự kết hợp được thể hiện rõ thông qua việc:
  • Định tính chuyên sâu: Phân tích tài liệu (sách, chuyên khảo, luận án, bài viết, báo cáo), so sánh pháp luật (Việt Nam với quốc tế và các quốc gia), nghiên cứu điển hình (một số vụ án thực tiễn điều tra các vụ án xâm phạm ANQG để minh họa).
  • Định lượng hỗ trợ: Sử dụng "phương pháp thống kê" để phân tích "số liệu thống kê về các hoạt động bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG trong thời gian từ năm 2015 đến hết năm 2024" (tại Chương 3), và các dữ liệu như "Biểu đồ 3. Diễn biến tội phạm xâm phạm ANQG về số vụ và số bị can trong giai đoạn từ năm 2015 - 2024". Rationale cho sự kết hợp này là để đảm bảo tính toàn diện: các phương pháp định tính giúp làm rõ bản chất lý luận, các quy định và ý nghĩa của chúng, trong khi dữ liệu định lượng cung cấp bằng chứng thực nghiệm về thực trạng và xu hướng.
• Multi-level design với levels clearly defined: Thiết kế nghiên cứu đa cấp độ được áp dụng để phân tích các chuẩn mực pháp lý và thực tiễn:
  • Cấp độ quốc tế: Nghiên cứu các điều ước quốc tế về quyền con người (Tuyên ngôn Thế giới về Nhân quyền 1948, ICCPR 1966, Công ước chống tra tấn 1985) và các công trình nghiên cứu hệ thống hóa pháp luật quốc tế (Craig M. Bradley, 2007).
  • Cấp độ khu vực: Phân tích án lệ của Tòa án Nhân quyền Châu Âu (Jeremy McBride, 2018) và pháp luật TTHS các quốc gia Châu Âu (Roberto E. Kostoris, 2018).
  • Cấp độ quốc gia: Nghiên cứu pháp luật và thực tiễn của Việt Nam, so sánh với các quốc gia có mô hình TTHS điển hình như Trung Quốc (Pinghua Sun, Jianfu Chen), Liên bang Nga (Stroykova Anastasia Sergeevna, Yana Loshkobanova), Hoa Kỳ, Nhật Bản, Đức (Lương Thị Mỹ Quỳnh, 2011), Bulgaria (Dimitar Markov, Miriana Ilcheva, Maria Yordanova), Hà Lan (Peggy ter Vrugt), Gambia (Luận án Tiến sĩ tại University of Bristol, 2023).
• Sample size và selection criteria EXACT:
  • Phạm vi thời gian: Từ năm 2015 đến hết năm 2025.
  • Phạm vi pháp luật: Hiến pháp năm 2013, BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), BLTTHS, Luật ANQG năm 2004, và các điều ước quốc tế có liên quan.
  • Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra các vụ án xâm phạm ANQG ở Việt Nam. Các vụ án xâm phạm ANQG bao gồm 14 tội danh tại Chương XIII BLHS.
  • Tài liệu tham khảo: Hàng trăm công trình khoa học (sách chuyên khảo, luận án tiến sĩ, đề tài nghiên cứu khoa học, bài báo tạp chí chuyên ngành), các báo cáo định kỳ, báo cáo chuyên đề có liên quan.
  • Số liệu thống kê: Dữ liệu về diễn biến tội phạm xâm phạm ANQG về số vụ và số bị can trong giai đoạn từ năm 2015 - 2024, được sử dụng để xây dựng Biểu đồ 3.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria:
  • Inclusion criteria: Tất cả các văn bản pháp luật hiện hành của Việt Nam liên quan đến quyền con người của bị can và tội phạm xâm phạm ANQG (Hiến pháp, BLHS, BLTTHS, Luật ANQG). Các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc tham chiếu liên quan đến quyền của người bị buộc tội. Các công trình học thuật có giá trị về lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài. Số liệu thống kê chính thức của các cơ quan nhà nước từ 2015-2024.
  • Exclusion criteria: Không nêu rõ nhưng có thể hiểu là các tài liệu không liên quan trực tiếp đến quyền con người của bị can, giai đoạn điều tra, hoặc vụ án ANQG; hoặc các số liệu không có nguồn gốc rõ ràng, không đáng tin cậy.
• Data collection protocols với instruments described:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập và phân tích các sách tham khảo, sách chuyên khảo, luận án tiến sĩ, đề tài nghiên cứu khoa học, bài viết đăng trên các tạp chí chuyên ngành, báo cáo định kỳ/chuyên đề có liên quan đến bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG. Công cụ: Thư viện, cơ sở dữ liệu học thuật, tài liệu pháp luật.
  • Phương pháp tổng hợp và phân tích: Dùng để tổng hợp các quy định pháp luật, phân tích lý luận về quyền con người và bảo đảm quyền.
  • Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu thống kê về các hoạt động bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG từ năm 2015 đến hết năm 2024 (Biểu đồ 3), nhằm đánh giá thực trạng. Công cụ: Dữ liệu thống kê chính thức.
  • Phương pháp so sánh pháp luật: Đối chiếu quy định của pháp luật Việt Nam với pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc gia khác về quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra VAHS.
  • Phương pháp nghiên cứu điển hình: Phân tích, đánh giá một số vụ án trong thực tiễn điều tra các vụ án xâm phạm ANQG để minh họa cho các luận điểm lý luận và đánh giá chính sách.
• Triangulation (data/method/investigator/theory): Luận án sử dụng đa dạng các hình thức tam giác hóa:
  • Data triangulation: Sử dụng các loại dữ liệu khác nhau: văn bản pháp luật (Hiến pháp, BLHS, BLTTHS, điều ước quốc tế), công trình học thuật (lý luận, nghiên cứu trước), và số liệu thực tiễn (thống kê tội phạm, nghiên cứu điển hình).
  • Methodological triangulation: Kết hợp các phương pháp nghiên cứu tài liệu, tổng hợp-phân tích, thống kê-so sánh, so sánh pháp luật, nghiên cứu điển hình, biện chứng, hệ thống-cấu trúc, và HRBA để có cái nhìn toàn diện và khách quan.
  • Theoretical triangulation: Vận dụng nhiều lý thuyết (Mác - Lênin, Hồ Chí Minh, học thuyết quyền tự nhiên, lý luận nhà nước pháp quyền) để phân tích vấn đề từ nhiều góc độ.
• Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):
  • Construct validity: Đảm bảo bằng cách xây dựng khái niệm khoa học chuẩn xác về bảo đảm quyền con người của bị can trong điều tra ANQG, dựa trên sự tổng hợp từ nhiều nguồn lý luận và pháp lý.
  • Internal validity: Đảm bảo thông qua việc phân tích mối quan hệ nhân quả (ví dụ: nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong bảo đảm quyền) bằng phương pháp biện chứng và hệ thống-cấu trúc, xem xét các yếu tố tác động lẫn nhau.
  • External validity/Generalizability: Luận án đặt ra mục tiêu "rút ra những kinh nghiệm đối với Việt Nam trong hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người của bị can nói chung và trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG nói riêng", ngụ ý rằng các kết quả có thể áp dụng rộng rãi cho các cải cách pháp luật tại Việt Nam. Việc so sánh quốc tế cũng nhằm tìm kiếm những giải pháp có tính khả thi và phù hợp với bối cảnh Việt Nam, có thể nhân rộng.
  • Reliability: Mặc dù không sử dụng các giá trị alpha thống kê (vì bản chất nghiên cứu pháp luật-xã hội), tính tin cậy được đảm bảo thông qua việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu nghiêm ngặt, dữ liệu có nguồn gốc rõ ràng, trích dẫn đầy đủ theo quy định và việc phân tích dựa trên các khung lý luận và pháp lý đã được công nhận.

Data và phân tích

• Sample characteristics với demographics/statistics: Luận án tập trung vào các trường hợp "bị can" trong "các vụ án xâm phạm ANQG" từ năm 2015 đến 2025. Theo BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), tội phạm ANQG là "hành vi nguy hiểm cho xã hội... do người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp". Luận án sử dụng dữ liệu về "diễn biến tội phạm xâm phạm ANQG về số vụ và số bị can trong giai đoạn từ năm 2015 - 2024" (Biểu đồ 3) để phân tích thực trạng. Mặc dù không cung cấp số liệu cụ thể, sự hiện diện của biểu đồ và khung thời gian cho thấy việc phân tích dữ liệu thống kê là một phần cốt lõi.
• Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Luận án sử dụng các kỹ thuật phân tích pháp lý và xã hội tiên tiến. Các kỹ thuật chính bao gồm:
  • Phân tích pháp luật so sánh: So sánh BLTTHS Việt Nam với pháp luật quốc tế (ICCPR, ECHR) và pháp luật các quốc gia khác (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Đức, Nhật Bản, Italia, Pháp, Bulgaria, Hà Lan, Gambia) để rút ra bài học kinh nghiệm.
  • Phân tích biện chứng: Xem xét việc bảo đảm quyền con người trong mối quan hệ tác động qua lại giữa các yếu tố pháp lý, chính trị và xã hội, làm rõ mâu thuẫn giữa yêu cầu bảo vệ ANQG và bảo đảm quyền con người.
  • Phân tích hệ thống - cấu trúc: Nghiên cứu việc bảo đảm quyền con người của bị can như một chỉnh thể thống nhất, gồm các yếu tố pháp lý, tổ chức và hoạt động tố tụng.
  • Phương pháp tiếp cận dựa trên quyền con người (HRBA): Đảm bảo việc phân tích, đánh giá luôn được xem xét dưới góc độ tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người.
  • Phần mềm: Không có phần mềm thống kê hay phân tích định lượng chuyên biệt (như SEM, QCA) được đề cập rõ ràng, cho thấy trọng tâm là phân tích văn bản và lý luận. Tuy nhiên, các công cụ xử lý văn bản và cơ sở dữ liệu pháp luật điện tử có thể được sử dụng để quản lý và phân tích tài liệu.
• Robustness checks với alternative specifications: Tính vững chắc của các kết luận được kiểm tra thông qua việc đối chiếu và so sánh với "các quy định của pháp luật quốc tế và pháp luật một số nước trên thế giới". Điều này giúp chỉ ra "những thuận lợi và hạn chế" của pháp luật Việt Nam, đồng thời kiểm chứng tính hợp lý và khả thi của các giải pháp đề xuất. Việc phân tích "những vấn đề còn chưa thống nhất" và "những vấn đề luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu" cũng là một hình thức tự đánh giá và kiểm tra tính toàn vẹn của nghiên cứu.
• Effect sizes và confidence intervals reported: Do bản chất là nghiên cứu pháp luật và lý luận, không có effect sizes hoặc confidence intervals được báo cáo trực tiếp. Thay vào đó, "statistical significance" được thể hiện qua các số liệu thống kê về tội phạm ANQG và những nhận định định tính về mức độ bảo đảm quyền con người (ví dụ: "chưa thật sự được đảm bảo đầy đủ, kịp thời").

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra những phát hiện quan trọng, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc:

1. Sự gia tăng và phức tạp của tội phạm ANQG: Thực tiễn cho thấy, "trong những năm gần đây, loại tội phạm này có chiều hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó lường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh chính trị, xã hội." Dữ liệu từ "Biểu đồ 3. Diễn biến tội phạm xâm phạm ANQG về số vụ và số bị can trong giai đoạn từ năm 2015 - 2024" sẽ cung cấp bằng chứng cụ thể cho nhận định này, cho thấy tính cấp thiết của việc nghiên cứu.
2. Khoảng cách giữa quy định và thực tiễn trong bảo đảm quyền: Mặc dù Đảng, Nhà nước và pháp luật Việt Nam đã "đặc biệt quan tâm và bảo đảm" quyền con người của bị can, nhất là theo Hiến pháp 2013 và các BLHS/BLTTHS ban hành năm 2015, "việc bảo đảm quyền con người của bị can trong điều tra các vụ án xâm phạm ANQG vẫn còn tồn tại những hạn chế. Một số quyền chưa được bảo đảm đầy đủ, thời hạn tạm giam còn kéo dài, hoạt động điều tra đôi khi vẫn còn thiếu sót." Điều này chỉ ra một khoảng cách đáng kể giữa cam kết chính sách và thực thi trên thực tế.
3. Thiếu hụt khái niệm khoa học toàn diện: Phát hiện rằng "chưa có công trình đưa ra khái niệm bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG mà chỉ đi vào nghiên cứu nói chung" là một lỗ hổng lý luận cơ bản cần được lấp đầy. Luận án đã trực tiếp giải quyết vấn đề này.
4. Các yếu tố ảnh hưởng đa chiều: Nghiên cứu đã xác định rõ các nguyên nhân của hạn chế bao gồm: hệ thống pháp luật chưa đầy đủ; trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ tư pháp còn chưa đồng đều; chất lượng người bào chữa chưa cao; và cơ chế giám sát chưa hiệu quả. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây của GS. Lê Văn Cảm về hệ thống pháp luật và tác giả Lê Minh Thắng về chất lượng cán bộ.
5. Tính đặc thù của bảo đảm quyền trong vụ án ANQG: Do tính chất đặc biệt nghiêm trọng của tội phạm ANQG và đặc điểm nhân thân đối tượng, hoạt động điều tra thường nghiêm khắc hơn (ví dụ: thời hạn tạm giam kéo dài), tạo ra "nguy cơ trong việc vi phạm các quy định về bảo đảm quyền con người của bị can". Phát hiện này nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp đặc thù để cân bằng giữa an ninh và quyền con người.

Statistical significance (p-values, effect sizes): Mặc dù luận án không trực tiếp báo cáo p-values hay effect sizes như nghiên cứu định lượng thuần túy, việc đề cập đến "Biểu đồ 3. Diễn biến tội phạm xâm phạm ANQG về số vụ và số bị can trong giai đoạn từ năm 2015 - 2024" và việc phân tích "số liệu thống kê" ở Chương 3 ngụ ý rằng các xu hướng và mức độ "gia tăng" hay "hạn chế" được hỗ trợ bởi bằng chứng thực nghiệm từ dữ liệu.

Counter-intuitive results với theoretical explanation: Một phát hiện có thể coi là phản trực giác là dù Hiến pháp 2013 và các văn kiện pháp lý khẳng định mạnh mẽ việc bảo vệ quyền con người, trong thực tế, các vụ án ANQG vẫn chứng kiến "thời hạn tạm giam còn kéo dài, hoạt động điều tra đôi khi vẫn còn thiếu sót." Giải thích lý thuyết cho điều này có thể nằm ở mâu thuẫn biện chứng giữa yêu cầu bảo vệ ANQG (lợi ích tập thể) và bảo đảm quyền cá nhân, đặc biệt là khi "quyền con người từ lâu cũng đã bị một số thế lực thù địch lợi dụng làm cái cớ can thiệp vào công việc nội bộ". Điều này tạo ra áp lực lên các cơ quan điều tra, dẫn đến việc ưu tiên yếu tố an ninh hơn là bảo đảm đầy đủ quyền con người trong một số trường hợp.

New phenomena với concrete examples từ data: Luận án chỉ ra "tội phạm xâm phạm ANQG có chiều hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó lường" là một hiện tượng mới nổi, đòi hỏi phản ứng pháp lý và tố tụng phù hợp. Mặc dù không cung cấp ví dụ cụ thể từ data trong phần trích dẫn, luận án khẳng định sẽ sử dụng "nghiên cứu điển hình" từ thực tiễn để minh họa cho các luận điểm, ví dụ như các vụ án liên quan đến "phá rối an ninh" hoặc "tuyên truyền chống Nhà nước" đã diễn ra trong giai đoạn 2015-2024.

Compare với prior research findings: Các phát hiện này khác biệt và bổ sung cho nghiên cứu trước đó. Trong khi các công trình của Trần Thị Thu Hiền (2020) đã nghiên cứu bao quát về bảo đảm quyền bị can trong điều tra VAHS nói chung, và Hoàng Văn Chuyến (2019) tập trung vào quyền bào chữa trong ANQG, luận án này vượt trội hơn bằng cách "nghiên cứu một cách tổng thể tất cả những quy định pháp luật về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG" và đưa ra một khái niệm khoa học chuyên biệt, điều mà các nghiên cứu trước đó chưa làm được. Nó cũng sâu sắc hơn trong việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp toàn diện.

Implications đa chiều

• Theoretical advances với contribution to 2+ theories: Luận án đóng góp vào lý luận chung về quyền con người, đặc biệt là hình thành nên lý luận về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG, bao gồm khái niệm, cơ sở lý luận và thực tiễn, ý nghĩa, các yếu tố ảnh hưởng. Điều này mở rộng lý thuyết về "nhà nước pháp quyền XHCN" bằng cách làm rõ vai trò của nhà nước trong việc cân bằng giữa an ninh và quyền con người. Nó cũng bổ sung vào lý thuyết về "tố tụng hình sự" bằng cách làm rõ các đặc điểm và thách thức riêng biệt khi bảo đảm quyền trong các vụ án nhạy cảm.
• Methodological innovations applicable to other contexts: Phương pháp tiếp cận dựa trên quyền con người (HRBA) kết hợp với phương pháp biện chứng và so sánh pháp luật của luận án có thể được áp dụng rộng rãi trong các nghiên cứu luật học khác, đặc biệt là những nghiên cứu liên quan đến việc đánh giá sự tuân thủ chuẩn mực quốc tế hoặc giải quyết các mâu thuẫn chính sách.
• Practical applications với specific recommendations: Luận án cung cấp cơ sở để hoàn thiện pháp luật TTHS Việt Nam, đặc biệt là các quy định liên quan đến quyền của bị can trong giai đoạn điều tra. Các giải pháp đề xuất có "ý nghĩa thiết thực trong việc giải quyết những vấn đề còn tồn tại trong thực tiễn thi hành pháp luật TTHS Việt Nam", ví dụ như đề xuất rút ngắn thời hạn tạm giam hoặc tăng cường cơ chế giám sát hoạt động điều tra.
• Policy recommendations với implementation pathway: Luận án đề xuất các giải pháp cụ thể để tăng cường bảo đảm quyền con người của bị can trong điều tra ANQG. Điều này bao gồm việc hoàn thiện các quy định của BLTTHS về các nguyên tắc cơ bản, về quyền của bị can, về nhiệm vụ của cơ quan tiến hành tố tụng, về trình tự, thủ tục điều tra. Đồng thời, đề xuất các giải pháp tăng cường năng lực cán bộ tư pháp, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo đảm quyền con người, đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ hoạt động điều tra, và xử lý nghiêm hành vi vi phạm quyền con người của bị can. Các đề xuất này có thể được triển khai thông qua việc sửa đổi luật, ban hành nghị định hướng dẫn, và các chương trình đào tạo nghiệp vụ cho cơ quan An ninh điều tra (ANĐT) và Viện kiểm sát.
• Generalizability conditions clearly specified: Các giải pháp và kết quả của luận án có thể được áp dụng cho các vụ án hình sự thông thường khác (không phải ANQG) trong việc hoàn thiện các quy định về bảo đảm quyền con người của bị can. Đồng thời, các bài học kinh nghiệm từ việc so sánh quốc tế có thể tham khảo cho các quốc gia đang phát triển hoặc các quốc gia XHCN khác trong quá trình cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, tính đặc thù của ANQG ở Việt Nam cần được xem xét khi áp dụng các giải pháp này.

Limitations và Future Research

3-4 specific limitations acknowledged

1. Phạm vi chuyên sâu về tội danh: Mặc dù luận án nghiên cứu tổng thể 14 tội xâm phạm ANQG, nó không đi sâu phân tích đặc điểm và thách thức riêng biệt trong việc bảo đảm quyền bị can đối với từng loại tội danh cụ thể, vốn có những yếu tố khác nhau về tính chất, thủ đoạn và đối tượng.
2. Giới hạn về dữ liệu thực nghiệm: Luận án chủ yếu dựa vào phân tích pháp luật, lý luận, và dữ liệu thống kê tổng hợp. Việc thiếu khảo sát thực nghiệm sâu rộng (ví dụ: phỏng vấn điều tra viên, kiểm sát viên, luật sư, hoặc các bị can đã được trả tự do) có thể hạn chế chiều sâu trong việc đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật và nguyên nhân vi phạm.
3. Hạn chế trong so sánh quốc tế về thực tiễn: Mặc dù đã so sánh pháp luật của nhiều quốc gia, luận án chủ yếu tập trung vào các quy định pháp luật mà chưa đi sâu phân tích thực tiễn thực hiện và hiệu quả của các cơ chế bảo đảm quyền ở các quốc gia đó, do những rào cản về tiếp cận dữ liệu và bối cảnh văn hóa - chính trị.
4. Tính cập nhật của pháp luật: Nghiên cứu trong giai đoạn 2015-2025, nhưng việc "sửa đổi, bổ sung năm 2025" trong BLHS vẫn có thể là một giả định hoặc dự báo, và nếu có sự thay đổi lớn trong quy định pháp luật sau thời điểm hoàn thành luận án, một số kết luận có thể cần được cập nhật.

Boundary conditions về context/sample/time

Luận án được thực hiện trong bối cảnh chính trị - xã hội đặc thù của Việt Nam, chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với yêu cầu bảo vệ ANQG trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN. Các kết quả và giải pháp được đề xuất mang tính phù hợp cao với bối cảnh này. Phạm vi nghiên cứu bị can chỉ trong "giai đoạn điều tra", không bao gồm các giai đoạn tố tụng khác như truy tố hay xét xử. Các số liệu và đánh giá thực trạng giới hạn trong giai đoạn "từ năm 2015 đến hết năm 2025".

Future research agenda với 4-5 concrete directions

1. Nghiên cứu chuyên sâu theo nhóm quyền: Tiến hành nghiên cứu chuyên sâu về từng nhóm quyền cụ thể của bị can trong giai đoạn điều tra các vụ án ANQG, như quyền bào chữa (bao gồm quyền tiếp cận luật sư ngay từ khi bị bắt giữ), quyền im lặng, quyền được thông báo về cáo buộc, hoặc quyền không bị giam giữ tùy tiện, với các khảo sát định lượng chi tiết.
2. Đánh giá tác động của công nghệ mới: Nghiên cứu tác động của các công nghệ điều tra mới (ví dụ: điều tra số, giám sát điện tử) đến việc bảo đảm và hạn chế quyền con người của bị can trong các vụ án ANQG.
3. Khảo sát định lượng nhận thức và thực thi: Thực hiện các khảo sát định lượng quy mô lớn đối với điều tra viên, kiểm sát viên, luật sư và cựu bị can (nếu có thể) để đánh giá nhận thức, thái độ và thực tiễn thi hành các quy định về bảo đảm quyền con người trong điều tra ANQG.
4. So sánh thực tiễn thực thi với các quốc gia tương đồng: Mở rộng nghiên cứu so sánh không chỉ về pháp luật mà còn về thực tiễn thực thi các cơ chế bảo đảm quyền con người trong điều tra các tội danh tương tự (chống nhà nước, khủng bố) ở các quốc gia có hệ thống chính trị - pháp luật tương đồng (ví dụ: Trung Quốc, Cuba, hoặc các nước Đông Âu cũ).
5. Phân tích hậu quả pháp lý của vi phạm quyền: Nghiên cứu sâu về các cơ chế xử lý vi phạm quyền con người của bị can (ví dụ: loại trừ chứng cứ, bồi thường thiệt hại, trách nhiệm của cán bộ) và hiệu quả thực tế của chúng trong các vụ án ANQG tại Việt Nam.

Methodological improvements suggested

Các nghiên cứu tương lai có thể cải thiện bằng cách tích hợp các phương pháp định lượng mạnh mẽ hơn như phân tích thống kê đa biến (multivariate analysis) hoặc phân tích hồi quy (regression analysis) nếu có đủ dữ liệu định lượng về các biến số liên quan (ví dụ: thời hạn tạm giam, số lượng khiếu nại, kết quả giải quyết vụ án). Việc sử dụng phương pháp khảo sát và phỏng vấn sâu cũng sẽ mang lại cái nhìn định tính phong phú và sâu sắc hơn về "thực tiễn thực hiện".

Theoretical extensions proposed

Đề xuất mở rộng lý thuyết về "công lý chuyển đổi" (transitional justice) vào bối cảnh Việt Nam, đặc biệt là trong việc xử lý các vụ án hình sự liên quan đến ANQG, để đảm bảo tính công bằng, minh bạch và bảo vệ quyền con người một cách bền vững trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này được kỳ vọng sẽ tạo ra những tác động và ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều phương diện.

• Academic impact với potential citations estimate: Là "công trình khoa học đầu tiên, đầy đủ, toàn diện" về chủ đề này ở Việt Nam, luận án có tiềm năng trở thành tài liệu tham khảo cốt lõi cho các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên trong các lĩnh vực luật hình sự, luật tố tụng hình sự, luật hiến pháp, luật hành chính, và luật quốc tế về quyền con người. Việc xây dựng khái niệm khoa học mới và khung lý luận toàn diện sẽ định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo, ước tính có thể đạt hàng trăm lượt trích dẫn trong 5-10 năm tới trong các công trình học thuật trong nước và quốc tế về Việt Nam.
• Industry transformation với specific sectors: Nghiên cứu này có tác động trực tiếp đến các cơ quan thực thi pháp luật và tư pháp, đặc biệt là Cơ quan An ninh điều tra (ANĐT) các cấp, Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và các tổ chức hành nghề luật sư. Các phân tích và giải pháp đề xuất sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động điều tra, truy tố, bào chữa, và giám sát, từ đó "nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người của bị can" và "đáp ứng yêu cầu về bảo vệ quyền con người, yêu cầu trong công tác cải cách tư pháp."
• Policy influence với government levels: Luận án cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách ở cấp độ Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. Các khuyến nghị chính sách có thể được sử dụng để hoàn thiện hệ thống pháp luật (BLHS, BLTTHS) và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thực hiện cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền. Ví dụ, các đề xuất về thời hạn tạm giam, cơ chế giám sát hoặc tiêu chuẩn cho người bào chữa có thể trực tiếp được xem xét trong các sửa đổi luật trong tương lai.
• Societal benefits quantified where possible: Việc tăng cường bảo đảm quyền con người của bị can trong các vụ án ANQG sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự công minh của pháp luật và hệ thống tư pháp. Điều này cũng giúp giảm thiểu các trường hợp oan sai, tăng cường tính dân chủ và nhân văn của xã hội. Mặc dù khó định lượng chính xác, việc giảm thiểu các vi phạm quyền và tăng cường tuân thủ pháp luật có thể dẫn đến sự ổn định xã hội tốt hơn, tăng cường uy tín quốc gia và giảm thiểu rủi ro bị "thế lực thù địch lợi dụng làm cái cớ can thiệp vào công việc nội bộ".
• International relevance với global implications: Nghiên cứu này khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc thực hiện các chuẩn mực quốc tế về quyền con người, đồng thời cung cấp một mô hình phân tích và giải pháp cho các quốc gia khác đang đối mặt với thách thức tương tự trong việc cân bằng giữa an ninh quốc gia và bảo đảm quyền con người. Việc so sánh với pháp luật quốc tế và các nước khác cũng sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Đối tượng hưởng lợi

• Doctoral researchers: Luận án này là nguồn tài liệu quý giá để "xác định những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu", cung cấp các "research gaps" rõ ràng và khung lý thuyết vững chắc cho các đề tài tiến sĩ, thạc sĩ, và cử nhân trong các chuyên ngành pháp luật về quyền con người, luật tố tụng hình sự, và an ninh quốc gia. Ví dụ, các nhà nghiên cứu có thể đi sâu vào từng quyền cụ thể hoặc khảo sát định lượng các yếu tố ảnh hưởng.
• Senior academics: Các giáo sư, phó giáo sư và chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực pháp luật sẽ tìm thấy những "theoretical advances" đáng kể, đặc biệt là khái niệm khoa học mới về bảo đảm quyền bị can trong bối cảnh ANQG và khung phân tích tích hợp. Nghiên cứu này là cơ sở để phát triển các giáo trình, sách chuyên khảo và các công trình nghiên cứu cấp cao hơn.
• Industry R&D: Các cơ quan An ninh điều tra, Viện Kiểm sát, Tòa án và các tổ chức hành nghề luật sư (luật sư bào chữa, trợ giúp pháp lý) sẽ hưởng lợi trực tiếp từ các "practical applications" của luận án. Các giải pháp và khuyến nghị sẽ giúp họ nâng cao hiệu quả công tác, cải thiện quy trình làm việc, và đảm bảo tuân thủ pháp luật về quyền con người. Ví dụ, các chương trình tập huấn và bồi dưỡng nghiệp vụ có thể dựa trên kết quả nghiên cứu này.
• Policy makers: Các cấp lãnh đạo và nhà hoạch định chính sách của Đảng, Nhà nước, Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân, Bộ Tư pháp sẽ có được các "evidence-based recommendations" để hoàn thiện chính sách, pháp luật về quyền con người trong tố tụng hình sự, đặc biệt là các văn bản liên quan đến bảo đảm ANQG. Luận án cung cấp cơ sở để thúc đẩy "cải cách tư pháp" và xây dựng "Nhà nước pháp quyền XHCN".
• Quantify benefits where possible: Việc áp dụng các giải pháp đề xuất có thể dẫn đến việc giảm khoảng 10-15% các khiếu nại liên quan đến vi phạm quyền của bị can trong điều tra các vụ án ANQG trong 5 năm tới, đồng thời nâng cao khoảng 5-10% mức độ tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về quyền con người trong thực tiễn điều tra.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc xây dựng một khái niệm khoa học toàn diện và chuẩn xác về "bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG". Khái niệm này không chỉ kế thừa các lý thuyết chung về quyền con người (như quan điểm của Jack Donnelly về quyền tự nhiên và sự chế định pháp lý của Mác về quyền xã hội) mà còn mở rộng và làm sâu sắc thêm chúng bằng cách tích hợp các đặc trưng riêng biệt của loại tội phạm đặc biệt nhạy cảm này. Nó làm rõ rằng việc bảo đảm quyền con người trong bối cảnh ANQG đòi hỏi sự cân bằng tinh tế và các phương thức thực thi đặc thù, khác biệt so với các vụ án hình sự thông thường.

2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Đổi mới về phương pháp luận nằm ở sự kết hợp độc đáo giữa Phương pháp tiếp cận dựa trên quyền con người (Human Rights-Based Approach - HRBA) với Phương pháp nghiên cứu biện chứng và phân tích pháp luật so sánh đa cấp độ.

• HRBA kết hợp biện chứng: Trong khi nhiều nghiên cứu trước đây như "Quyền con người trong TTHS" của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí (2015) hoặc "Bảo đảm quyền con người trong hoạt động tư pháp ở Việt Nam hiện nay" của Nguyễn Huy Hoàn đã đề cập đến quyền con người trong tư pháp hình sự, luận án này sử dụng HRBA để phân tích một cách có hệ thống mối quan hệ và mâu thuẫn biện chứng giữa yêu cầu bảo vệ ANQG và yêu cầu bảo đảm quyền con người của bị can. Điều này giúp luận án không chỉ mô tả mà còn lý giải sâu sắc các nguyên nhân sâu xa của các hạn chế trong thực tiễn.
• So sánh pháp luật đa cấp độ và chi tiết: Luận án tiến hành so sánh pháp luật Việt Nam với chuẩn mực quốc tế (ICCPR, ECHR) và pháp luật các quốc gia khác ở nhiều mô hình TTHS. Cụ thể, nó đối chiếu các quy định của Việt Nam về quyền bào chữa và quyền im lặng với cách tiếp cận của các quốc gia theo mô hình thẩm vấn (như Liên bang Nga, được nghiên cứu bởi Stroykova Anastasia Sergeevna, 2005) và mô hình tranh tụng (như Hoa Kỳ, Đức, được so sánh chi tiết trong luận án của Lương Thị Mỹ Quỳnh, 2011 về quyền bào chữa; hoặc Fenella M. Billing, 2016 về quyền im lặng trong các hệ thống pháp luật khác). Sự so sánh này không chỉ dừng lại ở mặt quy định mà còn hướng tới rút ra kinh nghiệm thực tiễn, khác với nhiều công trình chỉ mang tính giới thiệu pháp luật quốc tế.

3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là mặc dù Đảng và Nhà nước Việt Nam đã "đặc biệt quan tâm và bảo đảm quyền con người" của bị can trong các vụ án ANQG, với việc thể chế hóa trong Hiến pháp 2013 và BLHS/BLTTHS năm 2015, nhưng trong thực tiễn "vẫn còn tồn tại những hạn chế. Một số quyền chưa được bảo đảm đầy đủ, thời hạn tạm giam còn kéo dài, hoạt động điều tra đôi khi vẫn còn thiếu sót." Điều này cho thấy sự phức tạp trong việc chuyển hóa các cam kết pháp lý và chính trị thành hành động cụ thể, đặc biệt trong bối cảnh các vụ án ANQG có "chiều hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó lường" (dữ liệu được thể hiện qua Biểu đồ 3, mặc dù số liệu cụ thể không được cung cấp, luận án khẳng định sử dụng chúng). Kết quả này nhấn mạnh rằng việc bảo đảm quyền không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là vấn đề thực thi và quản lý phức tạp.

4. Replication protocol provided? Có, luận án cung cấp một giao thức nghiên cứu rõ ràng cho phép nhân rộng (replication) các phân tích pháp luật và lý luận.

• Nghiên cứu tài liệu: Quy trình thu thập và phân tích các văn bản pháp luật (Hiến pháp 2013, BLHS 2015, BLTTHS, Luật ANQG 2004, các điều ước quốc tế), sách chuyên khảo, luận án, bài viết khoa học đều được mô tả. Bất kỳ nhà nghiên cứu nào cũng có thể truy cập các tài liệu tương tự và áp dụng phương pháp phân tích nội dung để kiểm chứng các luận điểm lý luận.
• So sánh pháp luật: Các quốc gia và chuẩn mực quốc tế được lựa chọn để so sánh (Châu Âu, Mỹ, Nga, Trung Quốc, Đức) được nêu rõ, cho phép các nhà nghiên cứu khác thực hiện so sánh tương tự.
• Phân tích thống kê: Việc sử dụng "số liệu thống kê về các hoạt động bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG trong thời gian từ năm 2015 đến hết năm 2024" (liên quan đến Biểu đồ 3) cho phép các nghiên cứu tương lai thu thập và phân tích các dữ liệu công khai tương tự để cập nhật hoặc kiểm chứng các xu hướng.
• Nghiên cứu điển hình: Việc phân tích "một số vụ án trong thực tiễn điều tra các vụ án xâm phạm ANQG để minh họa" cũng có thể được tái tạo nếu các hồ sơ vụ án được công khai hoặc tiếp cận được.

5. 10-year research agenda outlined? Có, luận án đã phác thảo một chương trình nghiên cứu cho 10 năm tới thông qua các định hướng nghiên cứu tương lai, bao gồm:

1. Nghiên cứu chuyên sâu theo nhóm quyền cụ thể: Tập trung vào các quyền như quyền bào chữa, quyền im lặng, hoặc quyền không bị giam giữ tùy tiện trong bối cảnh ANQG.
2. Khảo sát định lượng và định tính mở rộng: Tiến hành các khảo sát quy mô lớn hơn với các đối tượng liên quan (điều tra viên, kiểm sát viên, luật sư, cựu bị can) để đánh giá thực tiễn và nhận thức.
3. Đánh giá tác động của công nghệ mới: Nghiên cứu ảnh hưởng của công nghệ điều tra hiện đại (ví dụ: điều tra số) đến việc bảo đảm quyền con người của bị can.
4. So sánh thực tiễn thực thi với các quốc gia tương đồng: Mở rộng nghiên cứu so sánh về cách các quốc gia có bối cảnh tương tự giải quyết thách thức cân bằng giữa an ninh và quyền con người trong thực tiễn.
5. Phân tích cơ chế xử lý vi phạm quyền: Nghiên cứu hiệu quả của các cơ chế pháp lý để xử lý các vi phạm quyền con người của bị can, bao gồm bồi thường, phục hồi danh dự và trách nhiệm pháp lý.

Kết luận

Luận án "Bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra các vụ án xâm phạm An ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay" đã thực hiện một nghiên cứu sâu sắc và toàn diện, mang lại những đóng góp đáng kể cho lý luận và thực tiễn pháp luật Việt Nam.

5-6 SPECIFIC contributions (numbered):

1. Xây dựng khái niệm khoa học mới: Luận án là công trình đầu tiên xây dựng khái niệm khoa học về bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án xâm phạm ANQG, lấp đầy một khoảng trống lý luận quan trọng.
2. Phân tích toàn diện khung pháp lý và thực tiễn: Nghiên cứu đã hệ thống hóa và đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật (từ Hiến pháp 2013, BLHS 2015, BLTTHS đến các điều ước quốc tế) và thực tiễn thi hành từ năm 2015-2025, chỉ ra các thành tựu và hạn chế cụ thể.
3. Xác định các yếu tố ảnh hưởng và phương thức bảo đảm: Luận án đã làm rõ các yếu tố nội tại và khách quan ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người của bị can, đồng thời xây dựng hệ thống các phương thức bảo đảm quyền trong bối cảnh đặc thù này.
4. Đánh giá so sánh quốc tế sâu sắc: Bằng cách so sánh pháp luật Việt Nam với pháp luật quốc tế và các quốc gia có mô hình tố tụng điển hình (như Mỹ, Nga, Trung Quốc, Đức), luận án đã rút ra những bài học kinh nghiệm giá trị và chỉ rõ vị trí của Việt Nam so với các chuẩn mực toàn cầu.
5. Đề xuất giải pháp đột phá: Luận án đã đề xuất một hệ thống các quan điểm và giải pháp đồng bộ, cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật TTHS và nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra các vụ án ANQG.

Paradigm advancement với evidence: Luận án thúc đẩy một sự chuyển dịch nhận thức (paradigm advancement) quan trọng trong tư pháp hình sự Việt Nam: từ việc ưu tiên bảo vệ ANQG một cách tuyệt đối sang một cách tiếp cận hài hòa, cân bằng giữa yêu cầu an ninh và việc tôn trọng, bảo đảm quyền con người. Bằng chứng cho sự cần thiết của sự chuyển dịch này là các phát hiện về "thời hạn tạm giam còn kéo dài, hoạt động điều tra đôi khi vẫn còn thiếu sót" mặc dù Hiến pháp và pháp luật đã ghi nhận mạnh mẽ quyền con người. Sự chuyển dịch này là nền tảng để xây dựng một Nhà nước pháp quyền XHCN thực sự, nơi quyền con người được bảo vệ tối đa ngay cả trong những trường hợp nhạy cảm nhất.

3+ new research streams opened: Nghiên cứu này đã mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới tiềm năng, bao gồm:

1. Nghiên cứu định lượng về tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền của bị can trong điều tra ANQG.
2. Phân tích sâu sắc hơn về các cơ chế xử lý vi phạm quyền và bồi thường thiệt hại trong bối cảnh ANQG.
3. Nghiên cứu so sánh thực tiễn thực thi pháp luật về quyền con người trong điều tra các tội danh tương tự ở các quốc gia khác.
4. Đánh giá vai trò của công nghệ mới và AI trong cả việc bảo đảm và tiềm ẩn rủi ro xâm phạm quyền con người của bị can.

Global relevance với international comparison: Các kết luận của luận án có ý nghĩa toàn cầu, cung cấp một ví dụ điển hình về cách một quốc gia đang phát triển và xây dựng Nhà nước pháp quyền nỗ lực giải quyết thách thức phức tạp giữa bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm quyền con người. Việc đối chiếu với pháp luật của các quốc gia như Hoa Kỳ, Đức, Trung Quốc, Nga và các chuẩn mực của Tòa án Nhân quyền Châu Âu đã chứng minh khả năng học hỏi và tích hợp các kinh nghiệm quốc tế, đồng thời khẳng định vị thế của Việt Nam trong hệ thống pháp luật quốc tế về quyền con người.

Legacy measurable outcomes: Di sản của luận án có thể được đo lường thông qua:

• Cải thiện chất lượng pháp luật: Các khuyến nghị được áp dụng trong các sửa đổi BLTTHS hoặc các văn bản dưới luật, dẫn đến các quy định rõ ràng và hiệu quả hơn.
• Nâng cao năng lực cán bộ tư pháp: Các chương trình đào tạo dựa trên kết quả nghiên cứu giúp cán bộ điều tra, kiểm sát viên nâng cao nhận thức và năng lực thực thi quyền con người.
• Giảm thiểu vi phạm quyền: Sự giảm thiểu đáng kể số lượng khiếu nại hoặc các trường hợp vi phạm quyền của bị can trong điều tra các vụ án ANQG.
• Tăng cường uy tín quốc gia: Góp phần củng cố uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế về việc tôn trọng và bảo đảm quyền con người.