Luận án thạc sĩ: Quyền chính trị của công dân qua các bản Hiến pháp Việt Nam - Hoàng Quý Phi (2020)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HOÀNG QUÝ PHI QUYỀN CHÍNH TRỊ CỦA CÔNG DÂN QUA CÁC BẢN HIẾN PHÁP VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH HÀ NỘI, 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HOÀNG QUÝ PHI QUYỀN CHÍNH TRỊ CỦA CÔNG DÂN QUA CÁC BẢN HIẾN PHÁP VIỆT NAM Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐẶNG THỊ PHƯỢNG HÀ NỘI - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Học Viện Khoa Học Xã Hội.

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Học viện Khoa học xã hội xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tác giả luận văn Hoàng Qúy Phi luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN CHÍNH TRỊ HIẾN ĐỊNH CỦA CÔNG DÂN. Khái niệm, đặc điểm và vai trò quyền chính trị hiến định của công dân.

Nội dung các quyền chính trị của công dân trong hệ thống các quyền được Hiến pháp ghi nhận. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyền chính trị hiến định của công dân. 29 Chương 2: SỰ THỂ HIỆN QUYỀN CHÍNH TRỊ CỦA CÔNG DÂN QUA CÁC BẢN HIẾN PHÁP VIỆT NAM. Tư tưởng về quyền chính trị trước khi có Hiến pháp.

Quyền chính trị trong các bản Hiến pháp trước Hiến pháp năm 2013. Quy định về quyền chính trị trong Hiến pháp năm 2013. Một số nhận xét về quyền chính trị hiến định trong các bản Hiến pháp. 58 Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ BẢO ĐẢM QUYỀN CHÍNH TRỊ HIẾN ĐỊNH CỦA CÔNG DÂN.

Quan điểm đổi mới, hoàn thiện quy định của Hiến pháp về quyền chính trị hiến định của công dân. Các giải pháp đổi mới, hoàn thiện quy định của Hiến pháp về quyền chính trị của công dân. 76 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 77 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN Chữ viết tắt Tên/cụm từ đầy đủ ĐBQH: Đại biểu Quốc hội HĐND: Hội đồng nhân dân ICCPR: Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị (International Covenant on Civil and Political Rights) ICESCR Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa ( International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights ) QLNN: Quản lý nhà nước TCYD: Trưng cầu ý dân UDHR: Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (Universal Declaration of Human Rights) XHCN: Xã hội chủ nghĩa luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Quyền chính trị là một trong những quyền con người, là giá trị mang tính toàn cầu, là thành quả đấu tranh chung của toàn nhân loại nhằm chống lại áp bức, bạo lực và bất công. Các quyền chính trị luôn là các quyền không thể thiếu trong quá trình giành, giữ quyền lực Nhà nước của nhân dân. Đó là kết quả của phong trào đấu tranh chống lại chế độ phong kiến “cha truyền, con nối” giành quyền làm chủ về tay người dân. Đến nay, quyền chính trị vẫn được coi là thước đo mức độ tự do, dân chủ của một quốc gia.

Hiến pháp các nước trên thế giới đều có các quy định về quyền chính trị. Tuy nhiên, tùy thuộc vào lịch sử lập hiến, truyền thống văn hóa - tư tưởng và điều kiện của từng nước, số lượng và mức độ ghi nhận các quyền chính trị ở mỗi nước có sự khác nhau. Ở Việt Nam, từ khi thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn tôn trọng, ghi nhận, bảo đảm và bảo vệ các quyền con người trong đó có các quyền chính trị. Việt Nam đã có năm bản Hiến pháp là: Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013.

Mặc dù ra đời trong những bối cảnh khác nhau nhưng cả năm bản Hiến pháp nêu trên đều đã có những quy định về quyền chính trị của công dân, trong đó, Hiến pháp năm 2013 được đánh giá là ghi nhận nhiều hơn các bản Hiến pháp trước về các quyền chính trị của công dân. Góp phần quan trọng thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng về quyền con người. Thực tế quyền chính trị hiến định của công dân tại Hiến pháp chưa được ghi nhận đầy đủ như các quyền dân sự, quyền kinh tế, quyền văn hóa xã hội vì đây là một loại quyền lực gắn với quyền lực của Nhà nước, gắn với một bên chủ thể là Nhà nước và các cơ quan của Nhà nước. Chính vì hai bên chủ thể một bên là nhà nước, một bên là công dân nên loại quyền này chưa được đặt lên bàn cân, chưa được nghiên cứu một cách kỹ lưỡng để tìm ra các giải pháp thúc đẩy quyền này trong bối cảnh Nhà nước đang thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế.

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu đề tài “Quyền chính trị của công dân qua các bản Hiến pháp Việt Nam” sẽ góp phần làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận và 1 luan an thực tiễn quy định về các quyền chính trị của công dân trong Hiến pháp các bản Hiến pháp của Việt Nam, đề tài sẽ góp phần hiểu sâu hơn về việc hiến định quyền quan trọng này ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu liên quan đề tài Quyền chính trị là một trong các quyền được ghi nhận và bảo đảm trong luật pháp quốc tế và pháp luật của quốc gia. Đối với việc nghiên cứu các quyền hiến định chính trị của công dân, hiện chúng ta đã có một số công trình nghiên cứu như: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền dân sự và chính trị” (năm 1997) và đề tài: “Sự phát triển của quyền dân sự, chính trị sau 15 năm đổi mới” (năm 2002) do Trung tâm Nghiên cứu quyền con người thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh thực hiện; “Các quyền hiến định về chính trị của công dân Việt Nam”, NXB Tư pháp, 2006; Đề tài “Quyền con người trong Hiến pháp Việt Nam” do Ths. Bùi Ngọc Sơn – Khoa Luật, Đại học Quốc gia thực hiện năm 2010.

Luận văn "Sự phát triển của quyền dân sự, chính trị qua các bản Hiến pháp Việt Nam" do tác giả Bùi Thị Hòe - Khoa luật Đại học quốc gia Hà Nội thực hiện năm 2013 đã làm rõ mối quan hệ giữa Hiến pháp với các quyền dân sự, chính trị; nêu và phân tích hệ thống các quyền dân sự, chính trị của con người được các Hiến pháp Việt Nam ghi nhận và bảo vệ; đóng góp một số ý kiến góp ý nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992. Luận văn "Quyền tham gia chính trị ở Việt Nam hiện nay" do tác giả Nguyễn Công Khanh - Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện năm 2014 đã cung cấp những vấn đề lý luận về quyền tham gia chính trị, đồng thời nêu lên thực trạng của việc đảm bảo quyền tham gia chính trị, và có những tổng hợp đánh giá về quyền chính trị ở Việt Nam hiện nay. Bài viết "Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân trong Hiến pháp năm 2013" của tác giả Phạm Tuấn Anh đăng trong cuốn sách chuyên khảo Thực hiện các quyền hiến định trong Hiến pháp năm 2013 - Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội đã nêu khái quát quy định về quyền tham gia quản lý nhà nước của công dân trong các bản Hiến pháp Việt Nam, đặc biệt chú trọng phân tích cách 2 luan an thức quy định nhóm quyền này trong Hiến pháp năm 2013. Qua nghiên cứu, nhận thấy các đề tài trên mới chỉ nghiên cứu góc độ nhất định về quyền chính trị hiến định của công dân nói chung và quyền này trong pháp luật nói riêng, ít đề tài nào đi sâu phân tích và so sánh nội dung các quyền chính trong Hiến pháp trên thế giới và các bản Hiến pháp của Việt Nam.

Luận văn này sẽ góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận, thực tiễn về quyền chính trị hiến định của công dân. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận về quyền chính trị hiến định của công dân để làm rõ nội dung quyền chính trị hiến định của công dân. - Nghiên cứu nội dung các quyền chính trị hiến định của công dân qua các bản Hiến pháp để làm rõ sự phát triển của nhóm quyền này, đặc biệt là làm rõ nội dung quyền này trong Hiến pháp năm 2013.

- Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện và đảm bảo quyền chính trị hiến định của công dân. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn này là các bản Hiến Pháp Việt Nam, mà cụ thể là các quy định về quyền chính trị hiến định trong các bản Hiến pháp. Ngoài ra còn có các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến việc thực hiện quyền chính trị hiến định và Công ước về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 của Liên hiệp quốc. Luận văn chỉ giới hạn ở việc phân tích quy định về quyền chính trị trong các Hiến pháp Việt Nam và trong Công ước về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 của Liên hiệp quốc.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Luận văn được thực hiện trên cơ sở áp dụng các phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác – Lê nin, các quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước Việt Nam về xây dựng pháp luật và nhân quyền. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong Luận văn này bao 3 luan an gồm: Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, trong đó luận văn chủ yếu dựa trên việc tập hợp và phân tích văn bản, tài liệu và số liệu. Những nét mới của luận văn Luận văn làm rõ cơ sở lý luận về quyền chính trị hiến định của công dân; phân tích cụ thể các quyền chính trị hiến định trong các bản Hiến pháp Việt Nam Trên cơ sở thực trạng việc thực hiện các quyền chính trị hiến định của công dân; đối chiếu với các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người, luận văn đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện và bảo đảm quyền chính trị hiến định của công dân.