Luận án ts qlhcc tổ chức đơn vị hành chính việt nam đáp ứng yêu cầu phát triển

Tính cấp thiết của đề tài Đơn vị hành chính được dùng để chỉ những địa phận lãnh thổ trong một quốc gia được Nhà nước phân định về ranh giới địa lý cũng như thẩm quyền quản lý. Việc lựa chọn đề tài “Tổ chức đơn vị hành chính Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển” làm Luận án tiến sĩ quản lý hành chính công xuất phát từ những lý do sau đây: Thứ nhất, đối với hoạt động quản lý nhà nước trong bất kỳ một quốc gia nào, việc tổ chức các đơn vị hành chính có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các đơn vị hành chính phản ánh cách thức một Nhà nước cụ thể tổ chức quản lý cấu trúc lãnh thổ của mình như thế nào; đó cũng là nền tảng đầu tiên để Nhà nước thiết lập các thiết chế quản lý, bộ máy chính quyền phục vụ cho công tác quản lý nhà nước ở địa phương. Do vậy việc tổ chức hợp lý và ổn định lâu dài các loại hình đơn vị hành chính có ý nghĩa quan trọng trong việc phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, an ninh quốc phòng; đồng thời phát huy tính tích cực sáng tạo của nhân dân và nâng cao tính tự chủ, tự quản của địa phương.

Thứ hai, việc tổ chức các đơn vị hành chính theo cách thức như thế nào trước hết phải dựa trên mô hình lý thuyết về tổ chức đơn vị hành chính. Tuy nhiên, trong lý thuyết tổ chức quyền lực nhà nước nói chung, ở Việt Nam nói riêng đã được nhiều cơ quan, tổ chức nghiên cứu và ứng dụng; trong khi đó lý thuyết về tổ chức đơn vị hành chính dường như chưa được quan tâm, xem xét thỏa đáng. Vì vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu lý thuyết chung về tổ chức đơn vị hành chính để có những vận dụng phù hợp, hiệu quả cho việc tổ chức đơn vị hành chính ở Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển là một yêu cầu cấp bách về mặt lý luận đang đặt ra. Đơn vị hành chính là nền tảng (cơ sở) để tổ chức chính quyền địa phương.

Tổ chức hợp lý đơn vị hành chính là điều kiện tiên quyết để tổ chức hợp lý chính quyền địa phương. Tổ chức hợp lý chính quyền địa phương là vấn đề quan trọng và cấp bách hiện nay ở nước ta và đã được khẳng định trong các văn kiện của Đảng và Nhà nước. Thứ ba, Nhà nước ta, từ khi thành lập năm 1945 tới nay, các đơn vị hành chính 1 được hình thành đã có nhiều sự thay đổi khác nhau qua các thời kỳ lịch sử, đặc biệt sau khi Hiến pháp mới được ban hành. Có 2 lần thay đổi lớn, đó là lần nhập các tỉnh, huyện năm 1976 và lần chia đơn vị hành chính các cấp cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90 và kéo dài cho đến nay.

Quá trình chia các đơn vị hành chính đem lại một số kết quả trước mắt nhưng cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế đáng kể, dẫn đến nhiều hệ quả phải giải quyết bất lợi cho công tác quản lý như gây ra sự phân tán, không tập trung tiềm năng, nguồn lực của mỗi địa phương cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân; làm cho bộ máy quản lý nhà nước thêm cồng kềnh, đội ngũ cán bộ công chức gia tăng, chi phí tốn kém để đầu tư xây dựng trụ sở mới và mua sắm trang thiết bị cho các địa phương mới chia tách. Nhìn chung, việc tổ chức đơn vị hành chính cho đến nay chưa thật sự hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả. Thứ tư, trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, công nghiệp hóa và hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập quốc tế ở nước ta hiện nay, việc tổ chức các đơn vị hành chính dựa trên căn cứ hợp lý, khoa học, ổn định càng trở nên quan trọng và cấp thiết. Kinh tế thị trường phá vỡ cơ chế kinh tế tự cung, tự cấp, khép kín trong từng đơn vị hành chính và đòi hỏi sự liên kết tất yếu giữa các đơn vị hành chính để tập trung nguồn lực lao động, khai thác hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, văn hoá, y tế, giáo dục.

tạo nên sức mạnh tổng hợp. Mặt khác, qua hơn 30 năm đổi mới, cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của đất nước đã có bước phát triển đáng kể, điều kiện giao thông, liên lạc thuận lợi, áp dụng công nghệ thông tin đến tận cơ sở và từng bước thực hiện Chính phủ điện tử. Hơn nữa, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi Nhà nước phải thay đổi quan niệm và phương thức tổ chức, quản lý các đơn vị hành chính phù hợp với thông lệ và xu hướng chung của các nước trên thế giới hiện nay đó là tăng cường liên kết địa phương, khu vực để tập trung nguồn lực, thúc đẩy phát triển và đáp ứng tốt hơn nhu cầu và lợi ích của người dân. Thứ năm, việc nghiên cứu vấn đề hành chính – lãnh thổ đã được đề cập dưới nhiều khía cạnh và các các mức độ khác nhau.

Tuy nhiên, vấn đề tổ chức đơn vị hành chính thì chưa được đề tài nào nghiên cứu ở cấp độ Luận án tiến sĩ quản lý hành chính công. Từ đó dẫn đến hệ quả có nhiều vấn đề chúng ta chưa làm sáng tỏ về mặt lý luận cũng như trong thực tiễn tổ chức đơn vị hành chính ở Việt Nam còn nhiều bất hợp lý, 2 chưa hiệu quả, lãng phí nguồn lực. Việc quan tâm nghiên cứu, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức đơn vị hành chính ở Việt Nam mong muốn đóng góp, chia sẽ kinh nghiệm và đề xuất những quan điểm và các giải pháp tổng thể cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoạch định chính sách tổ chức các đơn vị hành chính ở Việt Nam hiện nay hợp lý, có căn cứ khoa học, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới. Từ những lý do trên, nghiên cứu sinh mạnh dạn chọn đề tài “Tổ chức đơn vị hành chính Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển” làm luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý hành chính công.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về tổ chức đơn vị hành chính và thực tiễn tổ chức đơn vị hành chính ở Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển; đề xuất các quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức đơn vị hành chính ở Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển. Các nhiệm vụ - Làm rõ cơ sở lý luận về đơn vị hành chính và tổ chức đơn vị hành chính ở Việt Nam (khái niệm, đặc điểm, vai trò của việc tổ chức đơn vị hành chính trong tổ chức hợp lý chính quyền địa phương và phân cấp quản lý; nguyên tắc, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến việc tổ chức đơn vị hành chính và kinh nghiệm tổ chức đơn vị hành chính trong lịch sử Việt Nam và một số nước trên thế giới…). - Phân tích, đánh giá thực tiễn tổ chức đơn vị hành chính các cấp (tỉnh, huyện, xã) từ thời kỳ đổi mới (1986) đến nay.

Xác định rõ những kết quả, hạn chế, những ưu, nhược điểm, chỉ ra các nguyên nhân khách quan, chủ quan. - Làm rõ các yêu cầu phát triển; đề xuất, kiến nghị các quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức các đơn vị hành chính Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu 3 Những vấn đề lý luận về tổ chức đơn vị hành chính, thực tiễn tổ chức đơn vị hành chính các cấp ở Việt Nam (bao gồm đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã) và các tổ chức đơn vị hành chính Việt Nam trong quá trình phát triển, hoàn thiện.

Phạm vi nghiên cứu: - Phạm vi nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu những nội dung chủ yếu liên quan đến việc tổ chức đơn vị hành chính (khái niệm, hoạt động thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính; vai trò, nguyên tắc và nội dung tổ chức đơn vị hành chính, các nhân tố ảnh hưởng và kinh nghiệm tổ chức đơn vị hành chính). Luận án không đi sâu nghiên cứu mô hình tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương các cấp (Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân). - Phạm vi thời gian: luận án tập trung, nghiên cứu đánh giá thực trạng việc tổ chức đơn vị hành chính các cấp từ thời kỳ đổi mới (1986) đến nay. Khái quát quá trình lịch sử tổ chức đơn vị hành chính các cấp đến trước thời kỳ đổi mới (năm 1986).

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4. Phương pháp luận Đề tài sử dụng phương pháp tư duy, nhận thức và nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật lịch sử, chủ nghĩa duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin về mô hình nhà nước, tổ chức bộ máy nhà nước Trung ương và tổ chức bộ máy chính quyền địa phương nhằm luận giải các các lý thuyết về tổ chức đơn vị hành chính theo tư duy lôgic biện chứng mang tính khách quan và trong mối liên hệ phổ biến với các vấn đề khác, tránh cách nhìn phiến diện, phi lịch sử. Tác giả sử dụng các Văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam có liên quan đến tổ chức bộ máy nhà nước nói chung, bộ máy chính quyền địa phương nói riêng để định hướng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp: Hiện nay, ở Việt Nam, việc tổ chức đơn vị hành chính, đặc biệt là việc thành lập, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính còn nhiều ý kiến khác nhau, chưa có sự thống nhất.

Hơn nữa, kinh nghiệm tổ chức đơn vị hành chính của một số nước trên thế giới cũng rất khác nhau. Vì vậy, việc sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp trong khi thực hiện 4 luận án là rất cần thiết để có thể tiếp thu những kinh nghiệm chung. - Phương pháp lịch sử: được sử dụng để tìm hiểu quá trình hình thành và những thay đổi các đơn vị hành chính ở nước ta qua các giai đoạn lịch sử từ thời phong kiến đến giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm trong việc tổ chức đơn vị hành chính.