Luận văn thạc sĩ: Định đoạt tài sản chung vợ chồng theo pháp luật Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT ____________________________ BẠCH NGỌC TRÂM ĐỊNH ĐOẠT TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT ____________________________ BẠCH NGỌC TRÂM ĐỊNH ĐOẠT TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật dân sự và Tố tụng dân sự Mã số: 8380101.04 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: TS. Kiều Thị Thùy Linh HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hướng dẫn khoa học của TS. Kiều Thị Thùy Linh. Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực do chính tác giả thực hiện và không vi phạm đạo đức nghiên cứu.

Trong Luận văn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn gốc. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung Luận văn của mình. Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội không liên quan đến những vi phạm tác quyền, bản quyền do tôi gây ra trong quá trình thực hiện (nếu có). Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận văn MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn. Kết cấu luận văn. 7 Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐỊNH ĐOẠT TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG.

Khái niệm định đoạt tài sản chung của vợ chồng. Khái niệm tài sản. Tài sản chung của vợ chồng. Định nghĩa định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Đặc điểm và cơ sở định đoạt tài sản chung của vợ chồng. Đặc điểm và cơ sở định đoạt tài sản chung vợ chồng trong chế độ tài sản theo thỏa thuận. Giới hạn quyền định đoạt tài sản chung vợ chồng. Nội dung định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Định đoạt số phận pháp lý của tài sản. Định đoạt số phận thực tế của tài sản. Hậu quả nếu định đoạt chỉ theo ý chí của một bên vợ hoặc chồng 25 1. Lược sử quy định về định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Định đoạt tài sản chung của vợ chồng trong pháp luật một số quốc gia trên thế giới. 35 Tiểu kết chương 1. 41 Chương 2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ ĐỊNH ĐOẠT TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG. Điều kiện thực hiện quyền định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Phương thức thực hiện quyền định đoạt tài sản chung của vợ chồng. Định đoạt trong trường hợp đại diện giữa vợ và chồng. Định đoạt trong trường hợp cả vợ và chồng cùng tham gia. Một số trường hợp yêu cầu cụ thể trong định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Trường hợp hạn chế quyền định đoạt tài sản chung vợ chồng. 66 Tiểu kết chương 2. 69 Chương 3 THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ ĐỊNH ĐOẠT TÀI SẢN CHUNG VỢ CHỒNG. Thực tiễn áp dụng quy định pháp luật về định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Những kết quả tích cực trong áp dụng quy định pháp luật về định đoạt tài sản chung vợ chồng. Những điểm hạn chế trong áp dụng quy định pháp luật về định đoạt tài sản chung vợ chồng. Kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về định đoạt tài sản chung của vợ chồng. Cơ sở hoàn thiện quy định pháp luật về định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Kiến nghị cụ thể hoàn thiện quy định pháp luật và giải pháp thực hiện pháp luật về định đoạt tài sản chung vợ chồng. 88 Tiểu kết chương 3. 94 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 95 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ đầy đủ Từ viết tắt Bộ luật Dân sự BLDS Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GCNQSDĐ Hôn nhân và gia đình HN&GĐ Năng lực hành vi dân sự NLHVDS MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Gia đình đóng vai trò không thể thiếu trong xã hội và sự ổn định, phát triển lành mạnh của gia đình đóng góp vào sự phát triển tổng thể của xã hội. Trong đó quan hệ hôn nhân có thể xem là quan hệ cơ bản và quan trọng nhất trong mỗi gia đình, là nền tảng quan trọng cho việc hình thành, duy trì và phát triển của gia đình. Trong thời kì hôn nhân vợ chồng ngoài việc sẽ xuất hiện quyền nhân thân thì đồng thời cũng xuất hiện kèm theo đó các quan hệ về tài sản. Quan hệ tài sản giữa vợ chồng là một trong những bước tiến để giúp vợ chồng xây dựng cuộc sống hạnh phúc, đáp ứng các nhu cầu vật chất và tinh thần của gia đình.

Với vai trò quan trọng đó, việc thực hiện định đoạt TSCCVC cũng cho thấy tầm quan trọng của nó, là cách thức để vợ chồng vận hành và duy trì gia đình. Sau khi kết hôn thì việc các cặp vợ chồng thực hiện các quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản chung trong giai đoạn hôn nhân vẫn tồn tại nhiều vấn đề gây tranh cãi. Một số quy định của pháp luật hiện hành điều chỉnh về định đoạt TSCCVC tuy đã tồn tại tương đối hoàn chỉnh nhưng nhiều quy định còn chưa chi tiết, chưa phù hợp nên dẫn đến việc triển khai trong thực tiễn cũng có những vướng mắc nhất định. Xuất phát từ bản chất của quan hệ hôn nhân và gia đình (HN&GĐ) bao gồm các yếu tố liên quan đến nhân thân và tài sản, và chúng không thể tách rời và không có tính đền bù ngang giá.

Trong luật HN&GĐ và luật dân sự, việc định đoạt tài sản chung của vợ chồng (TSCCVC) được coi là một vấn đề cực kỳ quan trọng. Điều này bởi vì quá trình định đoạt tài sản này tạo ra sự ràng buộc và làm nảy sinh các quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa vợ chồng. Tuy nhiên, vấn đề này cũng chưa được quy định rõ ràng trong luật, nên việc áp dụng vào thực tế trở nên khó khăn, phức tạp. 1 Bên cạnh đó, thực tiễn thực hiện định đoạt TSCCVC cũng bộc lộ ra nhiều hạn chế, không chỉ nằm ở quy định pháp lý mà còn nằm ở nhận thức, thói quen của xã hội cũng như cơ chế quản lý nhà nước còn chưa thực sự sâu sát, phù hợp với bản chất.

Do ảnh hưởng của phong tục, tập quán và vị thế kinh tế trong gia đình mà người Việt vẫn rất e dè khi đề cập đến vấn đề thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng trước khi kết hôn cũng như thỏa thuận về việc định đoạt TSCCVC. Do ảnh hưởng của phong tục, tập quán và vị thế kinh tế trong gia đình, nhiều người Việt vẫn cho rằng tài sản của vợ chồng là tài sản chung, không cần phải thỏa thuận trước. Quá trình thực hiện và áp dụng Luật HN&GĐ hiện hành về định đoạt TSCCVC đã đạt được một số kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn một số bất cập và vướng mắc. Nguyên nhân của tình trạng này là do một số quy định về định đoạt TSCCVC trong Luật HN&GĐ mới chỉ mang tính định khung, chưa cụ thể, chưa theo kịp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.

Ngoài ra, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và cá nhân thực thi pháp luật còn chưa thống nhất về cách thức giải quyết các tranh chấp về TSCCVC. Điều này khiến cho việc áp dụng pháp luật trong lĩnh vực này còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong công tác thi hành án dân sự. Sự hoàn thiện pháp luật là yêu cầu tất yếu, trong tất cả các lĩnh vực, bao gồm cả định đoạt TSCCVC để nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng, thống nhất để bảo vệ quyền và lợi ích của các bên liên quan. Với đề tài: “Định đoạt tài sản chung của vợ chồng theo pháp luật Việt Nam”, luận văn làm rõ hơn những quy định của pháp luật điều chỉnh về định đoạt TSCCVC; đánh giá những ưu điểm và hạn chế của hoạt áp dụng pháp luật để từ đó đề xuất những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về định 2 đoạt TSCCVC.

Tình hình nghiên cứu Ở nước ta chưa có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về định đoạt TSCCVC. Bên cạnh những văn bản hướng dẫn áp dụng Luật HN&GĐ, mới chỉ có một số luận văn, luận án; giáo trình, sách chuyên khảo; các bài viết trên báo, tạp chí,… nghiên cứu, đề xuất kiến nghị một số vấn đề liên quan đến định đoạt TSCCVC. * Luận án, luận văn: Luận án Tiến sĩ “Chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật HN&GĐ Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Cừ (2005) [4], Luận án đã nghiên cứu, phân tích và đánh giá các quy định của pháp luật Việt Nam về chế độ tài sản của vợ chồng, từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định này; Luận văn Thạc sĩ “Chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật HN&GĐ Việt Nam” của tác giả Lã Thị Tuyền (2014), Luận văn tập trung vào việc nghiên cứu các quy định hiện hành, thực trạng áp dụng các quy định pháp luật. Từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật [27]; Luận văn Thạc sĩ “Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt TSCCVC theo Luật hôn HN&GĐ năm 2014 - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Thân Quốc Long (2016).

Luận văn đã nghiên cứu một số vấn đề lý luận liên quan, chỉ ra những vướng mắc và bất cập trong việc áp dụng thực tiễn của các quy định này. Từ những phân tích này, luận văn đã đề xuất một số giải pháp nhằm mục tiêu hoàn thiện pháp luật [17]… * Giáo trình và sách chuyên khảo: Cuốn “Giáo trình Luật HN&GĐ Việt Nam” của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Công an nhân dân năm 2008. Giáo trình đã trình bày một cách hệ thống các quy định pháp luật về HN&GĐ, trong đó có quy định về định đoạt TSCCVC [26]; Cuốn “Giáo trình Kỹ năng giải quyết vụ việc dân sự” 3 của Học viện Tư pháp, Nxb.

Công an nhân dân năm 2007.