Luận án tiến sĩ: Đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc Indonesia 1927-1965

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI PHẠM THỊ HUYỀN TRANG QU¸ TR×NH §ÊU TRANH GIµNH Vµ CñNG Cè §éC LËP D¢N TéC ë INDONESIA (1927 - 1965) LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI PHẠM THỊ HUYỀN TRANG QU¸ TR×NH §ÊU TRANH GIµNH Vµ CñNG Cè §éC LËP D¢N TéC ë INDONESIA (1927 - 1965) Chuyên ngành: Lịch sử thế giới Mã số: 92.011 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: GS. Đỗ Thanh Bình Hà Nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài Luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những số liệu sử dụng trong luận án là trung thực. Các kết quả rút ra từ công trình nghiên cứu chưa từng được công bố.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu này. Tác giả Phạm Thị Huyền Trang LỜI CẢM ƠN Được sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của các nhà khoa học, tôi đã hoàn thành luận án. Với tình cảm chân thành, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình đến GS.TS Đỗ Thanh Bình, giảng viên khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các Thầy, Cô giáo trong Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Ban Lãnh đạo Trường Đại học Tân Trào, Lãnh đạo Khoa KH Cơ bản cùng bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ tôi hoàn thành công trình luận án.

Trong quá trình hoàn thành công trình luận án sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, tôi kính mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo và đồng nghiệp để luận án tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả Phạm Thị Huyền Trang DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Hiệp hội các quốc gia Đông ASEAN Association of Southeast Asian Nations Nam Á BP Balai Pustaka Phòng Văn học Badan Penyelidik Usaha Persiapan Ủy ban điều tra độc lập BPUKI Kemerdekaan Indonesia Indonesia DPR Dewan Perwakilan Rakyat Hội đồng Nhân dân Liên đoàn các đảng dân tộc GAPI Gaboengan Politiek Indonesia Indonesia Gerindo Gerakan Rakjat Indonesia Phong trào nhân dân Indonesia GOC Good Offices Committee Ủy ban Tốt HBS Dutch High School Trường Trung học Hà Lan Hiệp hội Dân chủ Xã hội ISDA Indies Social Democratic Association Đông Ấn Văn phòng Văn hóa Trung KBS Keimin Bunka Shidosho ương The Royal Netherlands East Indies Quân đội Hoàng gia Hà Lan KNIL Army Đông Ấn Ủy ban Trung ương Quốc gia KNIP Komite Nasional Indonesia Pusat Indonesia Partai Majelis Syuro Muslimin Hội đồng tư vấn của Hồi giáo MASYUMI Indonesia Indonesia Liên đoàn các tổ chức Hồi MIAI Majlis Islam Ala Indonesia giáo MPR Majelis Permusyawaratan Rakyat Hội đồng cố vấn Nhân dân NEOFOS New Emerging Forces Lực lượng mới nổi NU Nahdlatul Ulama Các nhà thần học thức tỉnh OLDEFOS Old Established Forces Trật tự cũ Parindra Partai Indonesia Raja Đảng Indonesia vĩ đại Partindo Partai Indonesia Đảng Indonesia Quân tình nguyện bảo vệ Tổ PETA Pembela Tanah Air quốc PI Perhimpunan Indonesia Hiệp hội Indonesia PKI Partai Komunis Indonesia Đảng Cộng sản Indonesia PNI Partai Nasional Indonesia Đảng Dân tộc Indonesia PNI - mới Pendidikan Nasional Indonesia Giáo dục Quốc gia Indonesia (PNI baru) Panitia Persiapan Kemerdekaan Ủy ban trù bị độc lập PPKI Indonesia Indonesia Permufakatan Perhimpunan Politikek Hiệp hội Chính trị Nhân dân PPPKI Kebangsaan Indonesia Indonesia Pemerintah Revolusioner Republik Chính phủ Cách mạng Cộng PRRI Indonesia hòa Indonesia Liên đoàn thương nhân Hồi PSI Persantuan Sarekat Islam giáo PSII Partai Sarekat Islam Indonesia Liên minh các Đảng Hồi giáo PUSA Persatuan Ulama - ulama Seluruh Aceh Liên minh ulama ở Aceh PUTERA Pusat Tenaga Rakyat Trung tâm sức mạnh của Nhân dân Republic of the United States of RUSI Cộng hòa Liên bang Indonesia Indonesia SEAC East Asia Command Bộ chỉ huy Đông Nam Á SI Sarekat Islam Hội Liên hiệp Islam giáo Shumubu Kantor Urusan Agama Văn phòng công tác tôn giáo TKR Tentara Keamanan Rakyat Quân đội An ninh Nhân dân TNI Tentara Nasional Indonesia Quân đội Quốc gia Indonesia United Nations Commission for Ủy ban Liên Hợp Quốc về UNCI Indonesia Indonesia Vereenigde Geoctroyeerde Oost VOC Công ty Đông Ấn Hà Lan Indische Compagnie Volksraad People's Council Hội đồng nhân dân MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Các nguồn tài liệu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án. Bố cục luận án.

7 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án. Các công trình nghiên cứu khái quát về lịch sử Indonesia có liên quan đến đề tài. Các công trình nghiên cứu có liên quan trực tiếp đến quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia.

Những vấn đề đã đƣợc nghiên cứu và chƣa đƣợc nghiên cứu. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu giải quyết. 25 CHƢƠNG 2: ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP DÂN TỘC Ở INDONESIA (1927 - 1945). Những nhân tố tác động đến quá trình đấu tranh giành độc lập ở Indonesia (1927 - 1945).

Chính sách cai trị của thực dân Hà Lan, quân phiệt Nhật và những chuyển biến trong đời sống kinh tế - xã hội - văn hóa ở Indonesia thời thuộc địa. Sự phát triển của phong trào đấu tranh giành độc lập ở Indonesia trước năm 1927. Sự thành lập Đảng Dân tộc Indonesia. Phong trào đấu tranh giành độc lập trên thế giới trong những năm 1927 - 1945.

Quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1945). Đấu tranh giành độc lập trong những năm 1927 - 1941. Đấu tranh giành độc lập trong những năm 1942 - 1945. 58 Tiểu kết chương 2.

73 CHƢƠNG 3: ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ CỦNG CỐ ĐỘC LẬP DÂN TỘC Ở INDONESIA (1945 - 1965). Những nhân tố mới tác động đến quá trình đấu tranh bảo vệ và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia (1945 - 1965). Tình hình thế giới và khu vực sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Sự thay đổi của tình hình Indonesia sau Tuyên bố độc lập tháng 8/1945.

Đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc và thống nhất đất nƣớc. Đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc. Đấu tranh thống nhất đất nước. Đấu tranh củng cố độc lập dân tộc (1950 - 1965).

Xây dựng và củng cố hệ thống chính trị. Phát triển nền kinh tế - văn hóa độc lập, tự chủ. Thi hành chính sách đối ngoại nhằm nâng cao vị thế của Indonesia trên trường quốc tế. 97 Tiểu kết chương 3.

106 CHƯƠNG 4: MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ QUÁ TRÌNH ĐẤU TRANH GIÀNH VÀ CỦNG CỐ ĐỘC LẬP DÂN TỘC Ở INDONESIA (1927- 1965). Thành tựu và hạn chế. Mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với hòa hợp và thống nhất dân tộc 122 4. Hồi giáo đóng vai trò quyết định đến sự lựa chọn con đường cứu nước ở Indonesia.

Hình thức đấu tranh chính trị ôn hòa đóng vai trò chính, nhưng các hình thức đấu tranh khác cũng hỗ trợ và góp phần đi đến thành công của cách mạng Indonesia. Quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập ở Indonesia từ năm 1927 đến năm 1965 gắn liền với vai trò lãnh đạo của Sukarno. Trong quá trình đấu tranh giành và củng cố độc lập dân tộc ở Indonesia (1927 - 1965), PKI ngày càng mất dần vai trò lãnh đạo, PNI ngày càng thắng thế. Indonesia nhận được sự ủng hộ lớn lao của quốc tế: các nước tư bản chủ nghĩa, xã hội chủ nghĩa và các nước Á, Phi, Mĩ Latinh.

143 Tiểu kết chương 4. 148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Indonesia - quốc đảo lớn nhất thế giới với hàng chục nghìn đảo lớn nhỏ, nằm giữa hai lục địa: Châu Á và Châu Đại Dương, nối liền hai đại dương là Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.

Với vị trí chiến lược - nắm giữ các con đường giao thông huyết mạch trên biển, ngay từ thời cổ trung đại, Indonesia đã trở thành một trong những trung tâm giao lưu kinh tế - văn hóa của khu vực và thế giới. Trong những thế kỷ XV - XVI, Indonesia trở thành đối tượng xâm lược của rất nhiều nước thực dân phương Tây như: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Anh. Với ưu thế vượt trội về quân sự và hàng hải, Hà Lan đã gạt bỏ các đối thủ thực dân, đặt Indonesia dưới sự kiểm soát của mình. Trong suốt hơn 300 năm cai trị, thực dân Hà Lan đã sử dụng nhiều chính sách hà khắc về chính trị, bóc lột về kinh tế, kìm hãm sự phát triển văn hóa bản địa, chà đạp lên Hồi giáo… nhưng không thể khuất phục được nhân dân Indonesia.

Bằng chứng là đến mãi đầu thế kỷ XX, Hà Lan chỉ có thể kiểm soát các vùng đất trên lãnh thổ Indonesia một cách lỏng lẻo. Ngay từ khi Hà Lan xâm lược và đặt ách cai trị lên Indonesia, các phong trào đấu tranh chống thực dân đã diễn ra sôi nổi, tiêu biểu như: Cuộc khởi nghĩa của Diponegoro (1825 - 1830); Cuộc chiến tranh của nhân dân Aceh (1873 - 1903)… buộc Hà Lan phải huy động một lực lượng quân đội lớn, cùng khối lượng vật chất chiến tranh tốn kém mới có thể đàn áp được. Sang đầu thế kỷ XX, những biến đổi trong đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội, cũng như tư tưởng cải cách, canh tân đất nước của các quốc gia châu Á (Nhật Bản, Trung Quốc, Xiêm) đã đem đến một làn gió mới trong phong trào dân tộc ở Indonesia. Đó là phong trào cải cách kinh tế - văn hóa, khôi phục lại các giá trị Java cổ xưa để nâng cao tinh thần dân tộc, do tầng lớp trí thức bản địa khởi xướng.

Các phong trào đấu tranh giành độc lập theo các xu hướng vô sản và tư sản cũng phát triển mạnh để đáp ứng với yêu cầu của lịch sử lúc bấy giờ - phải thống nhất dân tộc để đi đến độc lập. Năm 1927, Đảng Dân tộc Indonesia ra đời, đánh dấu quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc của Indonesia bước vào một giai đoạn phát triển mới. 2 Trong những năm 1927 - 1941, các phong trào đấu tranh chính trị ở Indonesia đã liên tiếp nổ ra đòi chính quyền thực dân phải công nhận độc lập. Nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau, các phong trào này đều không giành được thắng lợi.

Năm 1942, Nhật vào Indonesia và thực hiện chính sách cai trị kiểu quân sự, đồng thời, Nhật cũng đưa ra “những lời hứa hẹn ngọt ngào” về việc sẽ trao trả độc lập.