Luận án tiến sĩ: Tổ chức không gian kiến trúc chợ đầu mối nông sản Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI TRẦN NHẬT KHÔI TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM PHÙ HỢP VỚI ĐÔ THỊ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH KIẾN TRÚC Hà Nội - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI TRẦN NHẬT KHÔI TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM PHÙ HỢP VỚI ĐÔ THỊ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH KIẾN TRÚC MÃ SỐ: 62.02 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS NGUYỄN QUỐC THÔNG Hà Nội - 2019 i Lời cam đoan Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và tài liệu nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực. Các đề xuất mới của luận án chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất cứ công trình khoa học nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Trần Nhật Khôi ii Lời cảm ơn Tôi xin đƣợc bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất của mình đối với ngƣời thầy đáng kính đã bền bỉ hƣớng dẫn tôi trong suốt nhiều năm: GS.TS Nguyễn Quốc Thông.

Có đƣợc bản luận án này, tôi rất biết ơn những ngƣời thầy, ngƣời anh, các bạn đồng nghiệp tại trƣờng Đại học Kiến trúc Hà Nội, đã luôn động viên, ủng hộ và giúp đỡ tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Trần Nhật Khôi iii Mục lục Lời cam đoan .ii Mục lục. iii Danh mục Hình vẽ .vii Danh mục Bảng Biểu. xi Danh mục viết tắt.

xiii MỞ ĐẦU. 1 Tính cấp thiết của đề tài. 1 Mục đích nghiên cứu của luận án:. 2 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:.

3 Phƣơng pháp nghiên cứu:. 3 Nội dung nghiên cứu. 4 Kết quả nghiên cứu. 4 Đóng góp mới của luận án.

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. 5 Một số khái niệm. 6 Cấu trúc luận án. TỔNG QUAN VỀ KIẾN TRÚC CHỢ VÀ CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM .1 KHÁI QUÁT VỀ CHỢ ĐẦU MỐI TRÊN THẾ GIỚI .1 Chợ đầu mối nông sản thực phẩm truyền thống .2 Chợ đầu mối nông sản thực phẩm hiện đại .3 Chợ đầu mối nông sản thực phẩm hiện đại trong mạng lƣới chợ đô thị .4 Tình hình phát triển chợ đầu mối nông sản thực phẩm trong môi trƣờng thƣơng mại hiện đại .2 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KIẾN TRÚC CHỢ VÀ CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM TẠI HÀ NỘI .1 Sự hình thành và phát triển chợ tại Hà Nội .2 Chợ đầu mối nông sản thực phẩm tại Hà Nội .3 THỰC TRẠNG KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM TẠI HÀ NỘI .1 Khảo sát một số Chợ đầu mối nông sản thực phẩm chính tại Hà Nội .2 Thực trạng kiến trúc các Chợ đầu mối nông sản thực phẩm tại Hà Nội .3 Đánh giá thực trạng kiến trúc Chợ đầu mối Nông sản thực phẩm tại Hà Nội .4 NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .5 NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU.

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM PHÙ HỢP VỚI ĐÔ THỊ HÀ NỘI .1 Lý thuyết về kinh tế đô thị .2 Xu hƣớng phát triển chợ đầu mối NSTP đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị Hà Nội .2 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TỔ CHỨC KHÔNG GIAN CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM HÀ NỘI .1 Thị trƣờng và quy luật Cung Cầu .2 Trình độ thƣơng mại, phƣơng thức và năng lực lƣu thông hàng hóa NSTP .3 Các yếu tố tự nhiên, văn hóa, xã hội .4 Yếu tố kỹ thuật và công nghệ .1 Luật và các chính sách của Thành phố Hà Nội .2 Các Tiêu chuẩn, Quy chuẩn thiết kế .4 CƠ SỞ THỰC TIỄN TRONG QUY HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ HÀ NỘI VỀ CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM .1 Các đồ án Quy hoạch đô thị Hà Nội cũ và quá trình đô thị hóa .2 Quy hoạch chung Hà Nội - 2011.3 Quy hoạch Hạ tầng thƣơng mại .4 Chợ đầu mối nông sản thực phẩm trong mối quan hệ với đô thị .5 Thực tiễn tổ chức không gian kiến trúc CĐM NSTP .5 CƠ SỞ THIẾT KẾ KIẾN TRÚC CHỢ VÀ CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM HIỆN NAY .1 Địa điểm xây dựng .2 Các bộ phận chức năng trong công trình Chợ và Chợ đầu mối nông sản thực phẩm .3 Thiết kế Kiến trúc tổng mặt bằng .4 Thiết kế không gian Nhà chợ chính .5 Thiết kế không gian Chức năng phụ trợ .6 Hệ thống kỹ thuật .7 Yêu cầu về cấu tạo kiến trúc và công tác hoàn thiện .6 KINH NGHIỆM VỀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM .1 Về định hƣớng đầu tƣ phát triển của CĐM NSTP .2 Về Mạng lƣới công trình CĐM NSTP .3 Về quản lý vận hành .4 Về quy mô .5 Về diện tích quầy hàng .6 Về Mật độ xây dựng và tỷ lệ thành phần chức năng. GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ HÀ NỘI .1 QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU .2 ĐỀ XUẤT NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ HÀ NỘI .1 Lựa chọn địa điểm .2 Xác định quy mô .3 Cơ cấu không gian chức năng trong công trình .4 Tổ chức Không gian Kiến trúc công trình.5 Cấu trúc – kết cấu .6 Các vấn đề kỹ thuật khác.7 Về quản lý sử dụng .3 MẠNG LƢỚI CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM HÀ NỘI .1 Phân loại chợ đầu mối NSTP trong mạng lƣới chợ ở Hà Nội .2 Mạng lƣới Chợ đầu mối Nông sản thực phẩm Hà Nội .4 GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ HÀ NỘI .1 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc Gian hàng cơ bản .2 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc Nhà chợ chính .3 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc tổng thể CĐM NSTP .4 Giải pháp định hƣớng không gian dự trữ phát triển cho CĐM NSTP Hà Nội .5 THIẾT KẾ MINH HỌA .1 Vị trí khu đất nghiên cứu.2 Tính toán quy mô phù hợp nhu cầu lƣu lƣợng hàng hóa .3 Phƣơng án kiến trúc .6 ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHỢ ĐẦU MỐI NÔNG SẢN THỰC PHẨM CỦA HÀ NỘI .1 Quản lý về quy hoạch đô thị .2 Quản lý về công tác thiết kế kiến trúc công trình .3 Quản lý vận hành.1 Khả năng áp dụng mở rộng của các nguyên tắc tổ chức không gian kiến trúc chợ đầu mối nông sản thực phẩm .2 Tính thích ứng của các sơ đồ tổ chức không gian kiến trúc CĐM NSTP đối với các ngành hàng nông sản thực phẩm .3 Sự chuyển hóa của công trình CĐM NSTP trong quá trình phát triển đô thị. 144 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ. 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. A-1 PHỤ LỤC 1: Chợ loại 1 của Hà Nội – quy hoạch thƣơng mại đến 2020 .A-1 PHỤ LỤC 2: Bản vẽ các CĐM NSTP của Hà Nội .A-2 PHỤ LỤC 3: Chợ đầu mối ở các nƣớc .A-6 PHỤ LỤC 4: Chính sách phát triển chợ ở Việt Nam - những quy định chung .A-12 PHỤ LỤC 5: Danh sách một số chính sách phát triển chợ của địa phƣơng .A-13 PHỤ LỤC 6: Các tiêu chuẩn/ quy chuẩn liên quan .A-15 PHỤ LỤC 7: Phân lập chi tiết chức năng theo cơ cấu không gian kiến trúc của CĐM NSTP .A-18 vii Danh mục Hình vẽ Hình 1.1: Agora – thành phố Mantinea, Hy Lạp.2: Chợ Les Halles – Paris, Pháp, 1863.3: CĐM Berlin BGM – Đức.4: Sơ đồ chuỗi phân phối hàng NSTP.5: Đặc điểm của CĐM NSTP trong hệ thống thƣơng mại Hình 1.6: Hình vẽ bản đồ Hà Nội năm 1490.7: Bản đồ Hà Nội - 1911.8: Bản đồ Hà Nội - 1968.9: Bản đồ Hà Nội - 1986.10: Mạng lƣới chợ đƣợc rà soát theo QH 108 Hình 1.11: Mạng lƣới Chợ nội đô của Hà Nội - 2011 Hình 1.12: Hệ thống phân phối rau và rau an toàn của Hà Nội năm 2008 Hình 1.13: Chợ Đồng Xuân mới Hình 1.14: Chợ Đồng Xuân – Mặt bằng hoạt động – 2014 Hình 1.15: Chợ Nghệ - Mặt băng tổng thế Hình 1.16: Chợ Nghệ - Mặt băng bố trí ngành hàng Hình 1.17: Chợ Minh Khai – mặt bằng tổng thể các phân khu Hình 1.18: Chợ đầu mối Minh Khai Hình 1.19: Chợ đầu mối Bắc Thăng Long Hình 1.20: Chợ đầu mối Bắc Thăng Long – Cấu trúc nhà chợ chính Hình 1.21: Chợ đầu mối Đền Lừ (CĐM phía Nam) – Góc tổng thể Hình 1.22: Chợ đầu mối Đền Lừ (phía Nam) – Mặt bằng gian C Hình 1.23: Chợ đầu mối Vân Đình Hình 1.24: Chợ đầu mối Hà Vỹ .25:Hoạt động của Chợ đầu mối Hà Vỹ .26: Chợ Long Biên – Vị trí.27: Chợ Long Biên – Các khu vực buôn bán Hình 1.28: Vị trí tổng thể Chợ Đồng Xuân viii Hình 1.29: Giao thông tiếp cận chợ Minh Khai Hình 1.30: Mặt cắt Chợ Nghệ Hình 1.31: Chợ đầu mối Đền Lừ – Tổng mặt bằng Hình 1.32: Chợ Long Biên – biểu đồ tần suất trong ngày Hình 2.1: Lý thuyết vị trí trung tâm của Christaler Hình 2.2: Lý thuyết vị trí trung tâm của Christaler – mối liên hệ kích thƣớc giữa Vùng và Thị trƣờng Hình 2.3: Mạng lƣới Chợ - Lý thuyết Vị trí trung tâm Hình 2.4: Quan hệ thị trƣờng theo chiều dọc của CĐM NSTP Hình 2.5: Quan hệ giữa CĐM và các loại hình kinh doanh, sản xuất – phân phối nông sản Hình 2.6: Nhu cầu tiêu thụ rau quả tỷ lệ với thu nhập Hình 2.7: Quy hoạch Hà Nội 1998 (quy hoạch 108) Hình 2.8: Đô thị Hà Nội tăng trƣởng từ 1975 đến 2003 Hình 2.9: Sơ đồ phân bố hệ thống đô thị Hình 2.10:Quy hoạch hệ thống DVTM – QH chung Hà Nội - 2011 [6] Hình 2.11:Chợ Brisbane – Úc Hình 2.12: Sơ đồ cơ cấu các bộ phận chức năng Chợ trong TCVN 9211:2012 Hình 2.13: Sơ đồ Chuỗi hoạt động chính của CĐM NSTP Hà Nội Hình 2.14: Sơ đồ chuỗi dây chuyển chức năng hoạt động của CĐM NSTP.15: Chi tiết thiết kế quầy sạp Hình 2.16: Bố trí giao thông trong chợ thông thƣờng.1: CĐM NSTP phân loại 1 – Trong đô thị.2: CĐM NSTP phân loại 2 – Biên đô thị.3: CĐM NSTP phân loại 3 – Ngoài đô thị.4: Chùm Đô thị Hà Nội mở rộng.5:Giải pháp đề xuất mạng lƣới CĐM NSTP cho chùm đô thị Hà Nội mở rộng.