Nghiên cứu quy trình trích ly các hợp chất màu tự nhiên từ vỏ quả măng cụt và qu

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án này là trung thực và nội dung này chưa từng được tác giả khác công bố. Hà Nội, năm 2016 TM. Tập thể hướng dẫn Nghiên cứu sinh PGS.

Hoàng Thị Lĩnh - PGS. Trần Trung Kiên Phạm Thị Hồng Phượng LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng gởi lời cảm ơn sâu sắc đên: PGS. Hoàng Thị Lĩnh, cô giáo kính yêu đã dành hết tâm huyết, tận tình truyền lửa, hướng dẫn khoa học xuyên suốt cho tôi trong quá trình hoàn thành luận án này. Trần Trung Kiên.

người thầy đã dành rất nhiều thời gian tận tình hướng dẫn khoa học và không ngại khó khăn đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Ban Giám hiệu Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, Viện đào tạo sau đại học, tập thể thầy cô Bộ môn Quá trình Thiết bị Công nghệ Hóa học, Viện Kỹ thuật Hóa học đã luôn tạo mọi điều kiện, giảng dạy và hướng dẫn khoa học cho tôi, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Công nghiệp Tp Hồ Chí Minh, Lãnh đạo Khoa Công nghệ Hóa học cùng các bạn bè đồng nghiệp đã luôn tạo điều kiện, động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Anh chị em thành viên nhóm nghiên cứu chất màu tự nhiên Ecol_do PSG.TS Hoàng Thị Lĩnh đứng đầu, đã luôn động viên và tạo thêm sức mạnh giúp tôi có niềm tin mãnh liệt vào những dự án tương lai từ những kết quả nghiên cứu của luận án này.

Xin dành riêng lời trì ân sâu sắc tới chồng tôi, người bạn đồng hành đã cùng tôi sẻ chia những khó khăn mà có lúc tưởng chừng như không thẻ vượt qua, anh đã cho tôi thêm niềm tin vào chính mình đề tôi có thể hoàn thành tốt luận án này. Cuối cùng con xin cảm ơn cha mẹ hai bên và đại gia đình thân yêu, những người đã luôn ở bên cạnh hỗ trợ, động viên và tạo niềm tin để con vượt qua những khó khăn vất vá trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn! MỤC LỤC LỚI GẮM/ĐOANiGisssbidtioitddttristirniaotitsittg4RSHSG.DEIQEHRSEHDGI3SHUNSiggiiBS-4isg080rd i IÊ21890609070597ẺẺẻốốẽốốốốốẽốốốố ốc ii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮTT.--2- 22 2+2EE+2EEzEEzExrzrrcrx vi DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MUC CAC HINH ANH, DO THI vu.

esccesessessssssssssecssesssessesssessssssessessesssesseesnees ix MG DAU waecesecsssssessssesssssecssssecsssecssssessssscsssscssssescsssessssecsssecssssesessesssssessssesessesessecesseesessece 1 CHƯƠNG 1. TONG QUAN LY THUYET .1 Tổng quan về quá trình trích Ìy.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình trích ly.-------c-sss++++cxe+cxx+cse+ 3 1.2 Các phương pháp trích ly chất màu tự nhiên.3 Trích ly chất mầu tự nhiên từ vỏ quả măng cụt và quả mặc nưa ứng dụng trong công nghệ nhuộm vật liệu dỆ(.2 Tình hình nghiên cứu về phương pháp trích ly chất màu tự nhiên từ vỏ quả mang cụt và quả mặc nưa ứng dụng trong công nghệ nhuộm hiện nay .1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới.2: Tinh -hinh nghién Girt tat: Vigt: Nat wivssescnsssessensyeexsenssvassonanveeronsneexeonaveennaveconoaerss 11 13 Tong quan về lý thuyết màu sắc và chất màu tự nhiên .1 Sự hấp thụ ánh sáng và cơ chế xuất hiện màu của các hợp chất hữu cơ.2 Lịch sử chất màu tự nhiên.----:-- +2 £+EEt2EE+EEEEEEtEEEEEEE2111E1E 212121 rek 19 1.3 Chất màu tự nhiên có trong vỏ quả măng cụt.4 Chất màu tự nhiên có (LONE QUả THẶG THỰ8::¿ys::si525565505525061305610180646156338515005985s0y2 31 1.4 Quá trình nhuộm vật liệu dệt bằng chất màu tự nhiên.1 Bản chất của qua trinh nhuộm vật liệu:dỆte:zsssesessniraiinsraidingaadistioliiidisil 36 1.2 Nhuộm tơ tằm bằng chất màu tự nhiên .5 Tiểu kết chương Ì. crei 42 CHƯƠNG 2. THỰC NGHIỆM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Đối tượng nghiên CỨu.1 Nguyên vật lIỆu.

- «kh HH TH TH Tu TH TH HH nh HH 44 2.2 Phương pháp nghiên CỨU. --- << SE k2 $E v19 ST HH TT HH ng 48 2.1 Xác định điều kiện tối ưu của quá trình trích ly và quá trình nhuộm bằng phương pháp quy hoạch thực nghiỆm .2 Phương pháp tính toán màu sắc trên vải.3 Các phương pháp xác định các chất màu tự nhiên trích ly từ vỏ quả măng cụt G0 ;0u In.4 Các phương pháp kiểm tra các chỉ tiêu về độ bền va tính sinh thái của vải to tăm nhuộm băng chât màu trích ly từ vỏ quả măng cụt và quả mặc nưa.3 NOI dùñn8-Ti8gHI©H:GỮ sang e0 104 1619036380375140355681954551380839514S01813333001838880915514038958880/88 aT 2.1 Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng của quá trình trích ly chất màu tự nhiên từ Võ quả;Tñãä§ CUt VA QUE MAC THỨ ;s:csi:scssxsx54951602613506413136133165965538619055895581848 005653185635 5514 58 2.2 Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nhuộm vải tơ tằm bằng dịch chiêt từ vỏ quả măng cụt và quả mặc nưa có sử dụng HO; làm tác nhân oxy hóa. KET QUA VA BAN LUẬN .1 Kết quả khảo sát đặc trưng nguyên liệu .-- 2-22 2+22E+2Et2EE22EEzEEzkerrserree 63 3.1 Kết quả khảo sát đặc trưng nguyên liệu quả măng cụt.2 Kết quả khảo sát nguyên liệu quả mặc nưa.2 Kết quả nghiên cứu quá trình trích ly chất màu từ vỏ quả măng cụt .1 Kết quả khảo sát phương pháp trích ly chất màu từ vỏ quả măng cụt .2 Kết quả tối ưu hóa quá trình trích ly chất màu từ vỏ quả măng cụt.3 Kết quả nghiên cứu quá trình trích ly chat màu từ quả mặc nưa.1 Kết quả khảo sát phương pháp trích ly chất màu từ quả mặc nưa .2 Kết quả tối ưu hóa quá trình trích ly chất màu từ quả mặc nưa.4 Kết quả nghiên cứu tối ưu hóa quá trình nhuộm vải tơ tằm bằng chất màu trích ly từ vỏ quả măng cụt có sử dụng H;O; làm tác nhân oxy hóa.1 Kết quả khảo sát các yếu tô ảnh hưởng quá trình nhuộm dịch chiết từ vỏ quả măng cụt có sử dụng H;O; làm tác nhân oxy hóa.2 Kết quả tối ưu hóa quá trình nhuộm dịch chiết từ vỏ quả măng cụt có sử dụng HO; tác nhân OXy hóa.-- + + th HH TH TH TT Hà TH HT nh tr 84 3.3 Điều khiến quy trình nhuộm dưới sự tác động của các tác nhân xử lý sau 3.5 Kết quả nghiên cứu tối ưu hóa quá trình nhuộm vải tơ tằm bằng chất màu trích ly từ qua mac nua co sử dụng H;O; làm tác nhân oxy hóa.1 Kết quả khảo sát các yếu tố ảnh hưởng quá trình nhuộm dịch chiết từ quả mặc nua co su dụng HO; làm tác nhân oxy hóÓa.2 Kết quả tối ưu hóa quá trình nhuộm dịch chiết từ quả mặc nưa có sử dụng I9 8i lr: (vài) 0v.3 Điều khiển quy trình nhuộm dưới sự tác động của các tác nhân xử lý sau I0) 0000 3.6 Kết quả phân tích dịch chiết và sản phẩm nhuộm.1 Kết quả phân tích các chất màu trích ly từ vỏ quả măng cụt .2 Kết quả phân tích các chất màu trích ly từ quả mặc nưa.3 Kết quả kiêm tra độ bền màu và tính sinh thái của vải tơ tằm nhuộm bằng chất mầu trích ly từ vỏ quả măng cụt và quả mặc nnưa.7 Đề xuất cơ chế gắn màu của chất màu tự nhiên được trích ly từ vỏ quả măng cụt VA QUA MAC MUA 408ï 9á 0. 107 NHỮNG ĐIÊM MỚI CÚA LUẬN ÁN.-22¿©222+222222EEvrrrxrrrrrrrrrrrrrrrer 109 TÀI LIỆU THAM KHẢẢO.

110 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BÓ CỦA LUẬN ÁN. 122 UV-VIS IR FT-IR RAMAN HP-LC LC-MS XRD SEM CIE CIELAB DBSCL DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIÉT TÁT Quang phố khả kiến - tử ngoại (Ultraviolet-Visible) Pho hong ngoai (Infrared Spectrometer hay Spectrophotometer) Phô hồng ngoại hiệu năng cao (Fourier transform- Infrared Spectrometer) Phô tan xa (Raman Spectroscopy) Sac ky long hiéu nang cao (High performance liquid chromatography hay High-pressure liquid chromatography) Sac ky long khối phổ (Liquid Chromatography- Mass Spectrography) Nhiễu xạ Rơnghen (X-ray diffraction) Hiển vi điện tử quét (Scatanning Electron Microscope) Ủy Ban Quốc tế (Commission Internationale de lEclairage) Không gian mau LAB (Commission Internationale de |’Eclairage LAB) Tông màu hoặc ánh màu (Hue or Memerism) Độ bão hòa hoặc độ thuần sắc (Saturation) Độ sáng (Lightness) Tọa độ màu trên trục đỏ lục Tọa độ màu trên trục vàng lam Đồng bằng sông Cửu long vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Ảnh hưởng của tính phân cực đến khả năng gia tăng nhiệt dưới sự chiếu xạ vi On .2 Sự liên hệ giữa bước sóng hấp thu và màu sắc của vật hắp thu [1].3 Bảng sự chuyển màu do ảnh hưởng nối đối liên hỢD[]lxeeeseeeeeeeesnasesassases 17 Bang 1.4 Vi dụ sự chuyên màu do ảnh hưởng nhóm thé [51] Bảng 1.5 Ví dụ sự chuyển màu do ảnh hưởng ion kim loại [39].6 Ví dụ sự chuyển màu do ảnh hưởng của các nguyên tử khác ngoài cacbon [39] 19 Bảng 1.7 Một số màu lấy từ tự nhiên [35].----2-©-+¿©++++2+x+2E+E+EEEE2EEetzkxrrrkrerrxee 20 Bang 1.8 Danh mục một số màu tự nhiên tiêu biểu [101].----2- 2-52 52s25:sz2ss+2 21 Bảng 1.9 Nguồn thuốc nhuộm tự nhiên phù hợp với khí hậu Việt Nam [123].10 Các dẫn xuất của xanthon từ các phần khác nhau của vỏ quả măng cụt [123] .1 Hóa chất sử dụng .2 Dụng cụ và hệ thống thiết bị sử OSs 45 Bảng 2.3 Bảng tiêu chuẩn đánh giá cap độ đều màu và lệch mầu [39] .4 Điều kiện chiết dịch măng cụt và mặc nưa tương ứng với từng phương pháp chiết Bảng 3.1 Bảng số liệu khảo sát tỷ lệ vỏ/quả măng cụt.---cc:©55cccvxccxxeecsee 63 Bảng 3.2 Mật độ quang dịch chiết và cường độ màu của vải theo phương pháp trích ly.3 Phạm vi và các mức nghiên cứu của ba biến được GhỌTEicsipeecreeeiasoseeiasasiraeraaei 67 Bang 3.4 Các mức nghiên cứu đầy đủ của ba biến theo ma trận khảo sát.5 Bảng ma trận mã hóa của ba biến được chọn để nghiên cứu .6 Kết quả hiệu suất trích ly và cường độ màu vải theo ma trận phức hợp tâm trực DU PN.7 Kết quả phân tích ảnh hưởng của các yếu tố đến hiệu suất trích ly và cường độ THẦU.8 Giá trị ước lượng của các hệ số trong phương trình hồi quy.9 Kết quả thực nghiệm kiểm chứng điều kiện tối tưu.10 Bảng số liệu kết quả ảnh hưởng của phương pháp trích ly dịch từ quả mặc nưa Bảng 3.11 Phạm vi và các mức nghiên cứu của ba biến được chọn.12 Các mức nghiên cứu đầy đủ của ba biến theo ma trận khảo sát.13 Bảng ma trận mã hóa của ba biến được chọn để nghiên cứu .14 Két quả hiệu suất trích ly và cường độ màu vải theo ma trận phức hợp tâm trực 5P ốốốốốốốốốốốốốốốốốốốốốốố.15 Kết quả phân tích ảnh hưởng của các yếu tô đến hiệu suất trích ly và cường độ TH ÙE¿v:s2txs,v665015664658551555116165151606060067080185518855000%8116002606110455018589681560GS5E18355S18161596%6VS0EUE.16 Giá trị ước lượng của các hệ số trong phương trình héi quy Bảng 3.17 Kết quả thực nghiệm kiểm chứng điều kiện tối ưu.18 Phạm vi và các mức nghiên cứu của bốn biến được chọn.19 Các mức nghiên cứu đầy đủ của bốn biến theo ma trận khảo sát.20 Bảng ma trận mã hóa của bốn biến được chỌọn. se +sxx+cseceesrxserrke 85 Bảng 3.21 Kết quả cường độ màu cua vai to tam sau nhuộm thu được từ ma trận trực giao 0 1ỠỌÓ: .