Luận án TS Nguyễn Thế Hùng - Quản lý chất thải nguy hại ngành cơ khí tại các khu công nghiệp Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG Nguyễn Thế Hùng NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP QUẢN LÝ TỔNG HỢP CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP NGUY HẠI NGÀNH CƠ KHÍ THUỘC CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TẬP TRUNG TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI Chuyên ngành: Công nghệ môi trƣờng chất thải rắn Mã số: 9520320-1 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Hà Nội – Năm 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG Nguyễn Thế Hùng NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP QUẢN LÝ TỔNG HỢP CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP NGUY HẠI TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TẬP TRUNG TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI Chuyên ngành: Công nghệ môi trƣờng chất thải rắn Mã số: 9520320-1 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Thị Kim Thái Hà Nội – Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án này là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi. Các số liệu và tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực. Kết quả nghiên cứu này không trùng với bất cứ công trình nào đã được công bố trước đó.

Tôi xin chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình. Hà Nội, tháng năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thế Hùng ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Khoa đào tạo Sau đại học, đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập nghiên cứu. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất tới GS. Nguyễn Thị Kim Thái - người đã tận tình hướng dẫn, động viên giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi nhất trong thời gian tôi thực hiện và hoàn thành luận án.

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Khoa Kỹ thuật Môi trường Trường Đại học Xây dựng, tập thể cán bộ Bộ môn Công nghệ & Quản lý Môi trường, Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường Trường Đại học Xây dựng đã tận tình giúp đỡ, dành nhiều thời gian trao đổi, đóng góp những ý kiến quý báu trong quá trình tôi thực hiện luận án. Tôi cũng gửi lời cảm ơn tới các bạn bè và đồng nghiệp cùng làm việc trong Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và các cơ quan hợp tác nghiên cứu khác, đã khích lệ, động viên và tích cực hỗ trợ, giúp đỡ trong việc thực hiện công tác điều tra, thông kê, phân tích, cập nhật các cơ sở dữ liệu về chất thải, cũng như đã có nhiều ý kiến đóng góp quý báu cho quá trình nghiên cứu và hoàn thành các chuyên đề, các nội dung của luận án. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thành viên Hội đồng khoa học cơ sở, các thầy phản biện trong phiên bảo vệ thử luận án tiến sỹ, đã cho nhiều ý kiến đánh giá, đóng góp sát thực và thiết thực cho toàn bộ nội dung luận án tiến sỹ để em có điều kiện thuận lợi trong chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện luận án tiến sỹ này. Cuối cùng, tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ, động viên, chia sẻ của gia đình đã hết lòng, hết sức giúp tôi có hậu phương vững chắc, tạo điều kiện thuận lợi, động viên tinh thần, giúp tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này.

iii MỤC LỤC Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt viii Danh mục bảng xi Danh mục hình vẽ, đồ thị xiv MỞ ĐẦU 1 Chƣơng I 7 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP NGUY HẠI 1. Khái niệm về chất thải rắn nguy hại và hệ số phát thải 7 1. Khái niệm về chất thải rắn nguy hại 7 1. Khái niệm về hệ số phát thải 8 1.

Tổng quan chung về quản lý chất thải công nghiệp nguy hại 10 1. Tổng quan về quản lý chất thải công nghiệp nguy hại trên thế giới 12 1. Tổng quan về quản lý chất thải rắn công nghiệp nguy hại ở Việt 17 Nam 1. Khối lượng phát sinh chất thải rắn từ hoạt động công nghiệp 17 1.

Khối lượng phát sinh chất thải rắn tại các khu công nghiệp, khu chế 19 xuất, khu công nghệ cao 1. Tổng quan về quản lý chất thải rắn công nghiệp nguy hại trên địa 21 bàn thành phố Hà Nội 1. Tổng quan về hoạt động của ngành cơ khí và quản lý chất thải nguy 34 hại từ hoạt động của ngành công nghiệp cơ khí trên địa bàn Hà Nội 1. Tổng quan về các nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài 37 1.

Tổng quan về một số quy hoạch quản lý chất thải rắn có liên quan 37 iv 1. Các nguồn dữ liệu, đề tài, luận án có liên quan 40 1. Định hướng nghiên cứu của Nghiên cứu sinh 49 Chƣơng II. 50 CƠ SỞ KHOA HỌC TRONG QUẢN LÝ TỔNG HỢP CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP NGUY HẠI 2.

Sự cần thiết và cách tiếp cận 50 2. Sự cần thiết 50 2. Cách tiếp cận 50 2. Cơ sở khoa học 59 2.

Cơ sở dự báo khối lượng chất thải nguy hại công nghiệp phát sinh: 59 Hệ số phát thải 2. Cơ sở lý thuyết của phương pháp xác định hệ số phát thải trung bình 61 và xử lý sai số thống kê cổ điển 2. Cơ sở lý thuyết của phương pháp xử lý thống kê cổ điển cải tiến áp 65 dụng trong nghiên cứu phát triển bền vững 2. Phân tích SWOT 70 2.

Xây dựng hệ số phát thải chất thải rắn công nghiệp nguy hại cho các 72 khu công nghiệp tập trung trên địa bàn thành phố Hà Nội 2. Nghiên cứu phương pháp luận 72 2. Nghiên cứu theo phương pháp xử lý thống kê cổ điển cải tiến áp 73 dụng cho Khu công nghiệp Thăng Long Chƣơng III. 78 NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH HỆ SỐ PHÁT THẢI CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP NGUY HẠI CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP CƠ KHÍ- ÁP DỤNG TẠI KHU CÔNG NGHIỆP THĂNG LONG THÀNH PHỐ HÀ NỘI v 3.

Hiện trạng quản lý chất thải nguy hại của khu công nghiệp Thăng 78 Long 3.1 Hiện trạng hoạt động của khu công nghiệp Thăng Long 78 3. Đặc điểm chung của nguồn dữ liệu cơ sở 85 3. Các số liệu điều tra, thống kê theo sản lượng 86 3. Các số liệu điều tra, thống kê theo diện tích 94 3.

Các số liệu điều tra, thống kê theo nhân công 99 3. Đánh giá chung về nguồn dữ liệu cơ sở 108 3. Xác định hệ số phát thải chất thải rắn công nghiệp nguy hại cho các 109 nhà máy thuộc ngành công nghiệp cơ khí tại khu công nghiệp Thăng Long theo phương pháp thống kê cổ điển 3. Nghiên cứu phương pháp luận 109 3.

Các ví dụ nghiên cứu minh họa 110 3. Đánh giá tổng hợp về độ chính xác và khả năng ứng dụng các hệ số 121 phát thải theo phương pháp thống kê cổ điển trong thực tiễn 3. Xây dựng hệ số phát thải chất thải rắn công nghiệp nguy hại trung 122 bình cho các nhà máy cơ khí điển hình ở khu công nghiệp Thăng Long theo phương pháp xử lý thống kê cổ điển cải tiến ứng dụng trong nghiên cứu phát triển bền vững 3. Nghiên cứu phương pháp luận 122 3.

Nghiên cứu biến đổi, chuẩn hoá các nguồn dữ liệu cơ sở và xác định 130 hệ số phát thải trung bình của ngành cơ khí ở khu công nghiệp Thăng Long theo phương pháp xử lý thống kê cổ điển cải tiến 3. Hiệu chỉnh các hệ số phát thải trung bình theo trình độ phát triển 130 công nghệ Hà Nội đến các năm 2030 - 2050 3. Phương pháp tính toán dự báo 134 3. Phương pháp tính toán dự báo 134 3.

Kết quả tính toán dự báo 134 vi Chƣơng IV 142 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM QUẢN LÝ HỮU HIỆU CHẤT THẢI RẮN NGUY HẠI Ở HÀ NỘI 4. Đề xuất xem xét lại tiêu chuẩn chất thải công nghiệp trong quy 142 hoạch xử lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố Hà Nội 4. Đề xuất bổ sung quy hoạch thu gom vận chuyển chất thải công 144 nghiệp nguy hại cho thành phố Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050 4. Các luận cứ khoa học phục vụ đề xuất quy hoạch 144 4.

Các quy hoạch đã được lập và sự điều chỉnh cần bổ sung 146 4. Đề xuất giải pháp quy hoạch thu gom, vận chuyển chất thải công 147 nghiệp 4. Đề xuất quản lý hệ thống thu gom vận chuyển CTCN/CTNH với sự 151 hỗ trợ của phần mềm GIS và phần mềm định vị vệ tinh GPS 4. Đề xuất bổ sung khu xử lý chất thải công nghiệp nguy hại và công nghệ 154 xử lý cho thành phố đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050 4.

Đề xuất hiệu chỉnh quy hoạch khu xử lý. Đề xuất giải pháp công nghệ xử lý chất thải rắn công nghiệp nguy hại 154 phù hợp với điều kiện của Hà Nội 4. Chôn lấp an toàn chất thải nguy hại 162 4. Đề xuất hiệu chỉnh các chính sách trong quản lý CTR công nghiệp nguy 165 hại 4.

Đề xuất chính sách thích hợp quản lý CTRCNNH trên địa bàn Thành 165 phố 4. Xây dựng các quy định cụ thể về quản lý CTRCNNH trên địa bàn 166 thành phố Hà Nội. KẾT LUẬN 168 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ 170 LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN vii DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 171 PHỤ LỤC 1: THỐNG KÊ PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP, PL1 CÔNG NGHỆ CAO PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CÔNG TY TRONG CÁC KHU CÔNG PL2 NGHIỆP TẠI HÀ NỘI PHỤ LỤC 3: THỐNG KÊ SỐ LIỆU CHẤT THẢI NGUY HẠI PHÁT PL3 SINH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI PHỤ LỤC 4: LƢỢNG CHẤT THẢI 05 CÔNG NGHIỆP PHÁT SINH PL4 THEO NGÀNH CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI NĂM 2017 PHỤ LỤC 5: THÀNH PHẦN CÁC CHẤT Ô NHIỄM TRONG BÙN PL5 THẢI PHỤ LỤC 6: SƠ ĐỒ DÂY CHUYỀNCÔNG NGHỆ QUÁ TRÌNH XI PL6 MẠ PHỤ LỤC 7: DANH MỤC CHẤT THẢI NGUY HẠI NGÀNH CƠ KHÍ PL7 HIỆN ĐANG PHÁT SINH TẠI KCN THĂNG LONG PHỤ LỤC 8: MẪU PHIẾU ĐIỀU TRA THỰC TẾ PL8 PHỤ LỤC 9.