Luận án Nguyễn Thị Hạnh: Phát triển tài chính vi mô tại vùng kinh tế trọng điểm miền Trung

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH NGUYỄN THỊ HẠNH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH NGUYỄN THỊ HẠNH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng Mã số : 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1.TS NGUYỄN VĂN DẦN 2.TS NGUYỄN THỊ MÙI HÀ NỘI - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chính xác. Những kết luận khoa học của luận án là mới và chưa có tác giả công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thị Hạnh ii LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến các nhà khoa học, các chuyên gia của Ngân hàng nhà nước Việt Nam; Lãnh đạo Nhóm công tác Tài chính vi mô Việt Nam; Lãnh đạo chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Chính sách xã hội, Quỹ tín dụng nhân dân các tỉnh thành khu vực trọng điểm miền Trung; các Thầy Cô giảng dạy và quản lý chương trình nghiên cứu sinh của Học viện Tài chính đã hướng dẫn, góp ý, chia sẻ tài liệu và các số liệu quý báu để tác giả hoàn thành luận án.

Lời tri ân sâu sắc xin được gửi đến hai nhà khoa học PGS.TS Nguyễn Văn Dần và PGS.TS Nguyễn Thị Mùi đã hướng dẫn tận tình, tâm huyết và giúp đỡ nhiệt tình cho tác giả trong suốt thời gian thực hiện luận án cho đến kết quả hôm nay. Tác giả xin gửi lời biết ơn về sự động viên, chia sẻ và tạo điều kiện tốt nhất từ gia đình, các anh chị, bạn bè và đồng nghiệp đã đồng hành cùng tác giả trong quá trình nghiên cứu, tạo động lực to lớn cho tác giả hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thị Hạnh iii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan .ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vii Danh mục thuật ngữ sử dụng trong đề tài .ix Danh mục các bảng .x Danh mục các biểu đồ .xi Danh mục các hình vẽ. xii MỞ ĐẦU .1 Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Nghiên cứu về quy mô cung ứng dịch vụ và tính bền vững các của các tổ chức TCVM.

Nghiên cứu về khả năng tiếp cận dịch vụ TCVM của khách hàng. Nghiên cứu về tác động của TCVM đến giảm nghèo. KHOẢNG TRỐNG VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. Khoảng trống nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. 28 Kết luận chương 1. 29 Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM CỦA QUỐC GIA. TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH VI MÔ.

Sự ra đời Tài chính vi mô. Khái niệm tài chính vi mô. Các tổ chức tài chính vi mô. Các dịch vụ tài chính vi mô.

Mối quan hệ giữa tài chính vi mô, tài chính toàn diện và tín dụng chính sách. PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ. Quan điểm phát triển hoạt động tài chính vi mô. Chỉ tiêu đánh giá sự phát triển hoạt động tài chính vi mô.

Yếu tố tác động đến sự phát triển hoạt động tài chính vi mô. VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM VÀ VAI TRÒ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM. Vùng kinh tế trọng điểm của quốc gia. Tầm quan trọng của việc phát triển hoạt động TCVM đối với vùng kinh tế trọng điểm.

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ CHO VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM QUỐC GIA. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển hoạt động tài chính vi mô cho vùng kinh tế trọng điểm quốc gia. Bài học về phát triển hoạt động TCVM cho vùng kinh tế trọng điểm miền Trung. 63 Kết luận chương 2.

66 Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ VÀ XÃ HỘI CỦA VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG LIÊN QUAN ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của vùng KTTĐ miền Trung. Thực trạng đói nghèo tại vùng KTTĐ miền Trung.

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VIỆT NAM THỜI GIAN QUA. Sự ra đời và cơ sở pháp lý hoạt động TCVM tại Việt Nam. Mạng lưới tổ chức TCVM hoạt động tại Việt Nam. Thực trạng cung cấp dịch vụ TCVM tại Việt Nam thời gian qua.

Đánh giá chung về thực trạng hoạt động TCVM tại Việt Nam. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG. Phát triển hoạt động TCVM qua chỉ tiêu quy mô và chất lượng dịch vụ tại vùng KTTĐ miền Trung. Thực trạng phát triển khả năng tiếp cận dịch vụ của khách hàng TCVM tại vùng KTTĐ miền Trung.

Tác động của phát triển hoạt động TCVM đến thu nhập và giảm nghèo tại vùng KTTĐ miền Trung. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG THỜI GIAN QUA. Những kết quả đạt được. Những hạn chế.

Nguyên nhân của những hạn chế. 124 Kết luận chương 3. 128 Chương 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG ĐẾN NĂM 2030. QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG ĐẾN NĂM 2030.

Định hướng phát triển kinh tế - xã hội vùng KTTĐ miền Trung đến năm 2030. Định hướng phát triển hoạt động tài chính vi mô tại Vùng KTTĐ miền Trung đến năm 2030. Định hướng chính sách hướng tới mục tiêu phát triển hoạt động của các tổ chức TCVM. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG ĐẾN NĂM 2030.

Nhóm các giải pháp về tài chính. Nhóm giải pháp về năng lực. Nhóm giải pháp về công nghệ. Giải pháp hỗ trợ phát triển hoạt động TCVM.

LỘ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP. Giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2025. Giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH VI MÔ TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM MIỀN TRUNG.

Đối với Chính phủ. Đối với Bộ, Ngành liên quan. Đối với UBND tỉnh, thành phố thuộc vùng KTTĐ miền Trung. 159 Kết luận chương 4.

163 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN CỦA NGHIÊN CỨU SINH. 165 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 172 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 1. Danh mục chữ viết tắt tiếng Việt Chữ viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Việt CT-XH Chính trị - Xã hội Bộ LĐ-TBXH Bộ Lao động-Thương binh xã hội DN Doanh nghiệp KTTĐ Kinh tế trọng điểm LHPNVN Liên hiệp phụ nữ Việt Nam NHCSXH Ngân hàng chính sách xã hội NHHTX Ngân hàng Hợp tác xã NHNN&PTNT Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn NHTM Ngân hàng thương mại SXKD Sản xuất kinh doanh TCTD Tổ chức tín dụng TCVM Tài chính vi mô TDND Tín dụng nhân dân TGTK Tiền gửi tiết kiệm TK&VV Tiết kiệm và vay vốn TMCP Thương mại cổ phần TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn - Một thành viên TYM Tổ chức Tài chính quy mô Nhỏ Tình Thương USD Đô la Mỹ UBND Ủy ban nhân dân viii 2.

Danh mục chữ viết tắt tiếng Anh Chữ viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Việt Nguyên nghĩa tiếng Anh ADB Asia Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á ATM Automated teller machine Máy rút tiền tự động CAR Capital Adequacy Ratio Tỷ lệ an toàn vốn CGAP Consultative Group To Tổ chức tư vấn và hỗ trợ người nghèo Assist The Poor CIC Credit Information Center Trung tâm thông tin tín dụng CMA Citi Micro-entrepreneur Giải thưởng doanh nhân vi mô Citi award DEA Data Envelopment Phân tích bao dữ liệu Analysis FSS Financial Self Sustainablity Bền vững tài chính GDP Gross domestic product Tổng thu nhập quốc dân Grameen Grameen Bank Ngân hàng Grameen ở Bank (GB) Bangladesh IFAD International Fund for Quỹ phát triển nông nghiệp quốc tế Agricultural Development IFC International Finance Công ty tài chính quốc tế Corporation MFI Micro Finance institutions Tổ chức tài chính vi mô MIS Management Information Hệ thống quản lý thông tin System NGOs Non-governmental Tổ chức phi chính phủ organization OSS Opeeration Self Bền vững hoạt động Sustainablity PESO PESO Đơn vị tiền tệ Philippin ROA Return On Assets Lợi nhuận trên tổng tài sản ROE Return On Equity Lợi nhuận trên vôn chủ sở hữu WSBI World Savings Banks Ngân hàng tiết kiệm thế giới Institute ix DANH MỤC THUẬT NGỮ SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI Thuật ngữ Khái niệm/giải nghĩa Nguồn trích dẫn Tài chính vi mô TCVM được coi là một phương pháp phát triển kinh [54] (TCVM) tế nhằm mang lại lợi ích cho cư dân thu nhập thấp (kể cả phụ nữ và nam giới) Hoạt động Hoạt động TCVM bao gồm việc cho vay bằng đồng [38] TCVM Việt Nam đối với khách hàng TCVM, nhận tiền gửi tiết kiệm của khách hàng TCVM dưới hình thức tiền gửi tiết kiệm bắt buộc, tiền gửi tiết kiệm tự nguyện. Khách hàng Khách hàng TCVM là cá nhân thuộc hộ nghèo, hộ [38] TCVM cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ có mức sống trung bình, cá nhân có thu nhập thấp, DN siêu nhỏ. Chương trình, dự Chương trình, dự án hoạt động TCVM và một số [38] án TCVM hoạt động khác nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng TCVM, không vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần tạo việc làm, thực hiện xóa đói giảm nghèo.