Luận án tiến sĩ: Giải pháp tài chính phát triển làng nghề Nghệ An (2017)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- NGÔ HỒNG NHUNG GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ Ở TỈNH NGHỆ AN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH -------------------- NGÔ HỒNG NHUNG GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ Ở TỈNH NGHỆ AN Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. HOÀNG THỊ THÚY NGUYỆT 2. NGUYỄN HUY THỊNH HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Tác giả luận án Ngô Hồng Nhung MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng, hình, hộp MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ LÀNG NGHỀ VÀ CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ. VAI TRÒ CỦA LÀNG NGHỀ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở NÔNG THÔN. Phát triển làng nghề.

CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI VIỆC KHÔI PHỤC VÀ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ. Khái quát về các giải pháp tài chính. Chi ngân sách nhà nước tác động đến phát triển làng nghề. Chính sách tín dụng tác động đến phát triển làng nghề.

Thuế tác động đến phát triển làng nghề. KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC VÀ CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG VIỆC SỬ DỤNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ. Kinh nghiệm của các nước và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước và bài học cho tỉnh Nghệ An .56 Kết luận chương 1 .60 Chương 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ Ở TỈNH NGHỆ AN.

ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH NGHỆ AN ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ. Cơ hội về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến phát triển làng nghề ở Nghệ An. Những thách thức về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến phát triển làng nghề ở Nghệ An. CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ CỦA TỈNH NGHỆ AN.

Sơ lược về lịch sử phát triển làng nghề ở Nghệ An. Chính sách khuyến khích phát triển làng nghề của tỉnh Nghệ An. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2010- 2015. Đánh giá những kết quả đạt được về phát triển làng nghề trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010-2015.

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TỈNH NGHỆ AN. Thực trạng sử dụng giải pháp chi ngân sách nhà nước đối với phát triển làng nghề. Thực trạng sử dụng giải pháp tín dụng đối với phát triển làng nghề. Thực trạng sử dụng giải pháp thuế đối với phát triển làng nghề.

ĐÁNH GIÁ CHUNG TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC SỬ DỤNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH VÀO PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TỈNH NGHỆ AN. Những kết quả đạt được. Những hạn chế và nguyên nhân. 127 Kết luận chương 2.

138 Chương 3: HOÀN THIỆN CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ Ở TỈNH NGHỆ AN TRONG THỜI GIAN TỚI. MỤC TIÊU VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÁC LÀNG NGHỀ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN ĐẾN NĂM 2020. Quan điểm định hướng của Nhà nước đối với các làng nghề nước ta. Mục tiêu và định hướng phát triển làng nghề tỉnh Nghệ An.

CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH ĐỂ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TỈNH NGHỆ AN TRONG THỜI GIAN TỚI. Giải pháp chi NSNN nhằm phát triển làng nghề. Giải pháp tín dụng đối với phát triển làng nghề. Giải pháp thuế đối với phát triển làng nghề.

Các giải pháp điều kiện. Kiến nghị với Chính phủ. 176 Kết luận chương 3 .183 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CBHS : Chế biến hải sản CBTD : Cán bộ tín dụng CCKTNT : Cơ cấu kinh tế nông thôn CCLĐ : Cơ cấu lao động CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CSSX : Cơ sở sản xuất CTCP : Công ty cổ phần DN : Doanh nghiệp DNTN : Doanh nghiệp tư nhân GTGT : Giá trị gia tăng HTX : Hợp tác xã KH&CN : Khoa học và công nghệ KTTT : Kinh tế thị trường NHTM : Ngân hàng thương mại NSNN : Ngân sách nhà nước SXHH : Sản xuất hàng hóa SXKD : Sản xuất kinh doanh SXNN : Sản xuất nông nghiệp TCMN : Thủ công mỹ nghệ TNDN : Thu nhập doanh nghiệp TNHH : Trách nhiệm hữu hạn TTCN : Tiểu thủ công nghiệp V&N : Vừa và nhỏ DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH Số hiệu Nội dung Trang Bảng 2.1: Tình hình tiêu thụ sản phẩm làng nghề mây tre đan tại Nghệ An .2: Vốn đầu tư vào các dự án hạ tầng làng nghề trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010-2015.3: Kinh phí hỗ trợ đào tạo nghề lĩnh vực TTCN, làng nghề Nghệ An bình quân giai đoạn 2010-2015.4: Chi cho đào tạo nghề của Trung tâm Khuyến công trong giai đoạn 2010-2015.5: Các khoản chi hỗ trợ khác cho hoạt động của các làng nghề trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010-2015.6: Tỷ trọng dư nợ ngành nghề nông thôn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010-2015 .109 Hình 1: Các bước của quá trình nghiên cứu. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển làng nghề.

Lý do chọn đề tài Phát triển làng nghề là một nội dung chủ yếu của CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn ở nước ta. Nhờ những chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua sự phát triển làng nghề đã đạt được những kết quả to lớn, góp phần làm thay đổi nhanh chóng bộ mặt nông thôn. Sự phát triển làng nghề đã đem lại hiệu quả về nhiều mặt, không chỉ góp phần phát triển kinh tế mà còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đảm bảo an sinh xã hội. Nghệ An là một tỉnh thuộc vùng Bắc Trung bộ, có lịch sử phát triển làng nghề lâu đời và có nhiều tiềm năng phát triển làng nghề.

Từ chưa có làng nghề, đến hết năm 2010 toàn tỉnh đã xây dựng được 102 làng nghề và đến năm 2015 đã có 146 làng nghề. Phát triển làng nghề trên địa bàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động ở nông thôn, tạo ra giá trị hàng năm với thu nhập bình quân đạt trên 30 triệu đồng/lao động/năm. Sự phát triển các làng nghề còn kéo theo sự phát triển của nhiều ngành nghề dịch vụ khác, tạo thêm công ăn việc làm, tăng thêm thu nhập, cải thiện đời sống người lao động, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, thu hẹp khoảng cách đời sống giữa thành thị và nông thôn, giữa nông nghiệp và công nghiệp, hạn chế di dân tự do, thúc đẩy phát triển hạ tầng nông thôn và giữ gìn văn hoá bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được, hoạt động làng nghề trên địa bàn vẫn còn nhiều bất cập.

Có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng tới sự phát triển của các làng nghề, nhưng quan trọng nhất vẫn là do việc hình thành và phát triển ngành nghề còn mang tính tự phát; thị trường tiêu thụ nhỏ hẹp, không bền vững; công nghệ lạc hậu, thủ công, thiết bị chắp vá, thiếu đồng bộ, do đó sản phẩm đơn giản, năng suất, chất lượng chưa cao, tính thẩm mỹ thấp, chưa tạo dựng được thương hiệu có uy tín nên khả năng cạnh tranh yếu; đặc biệt là các hộ làng nghề luôn thiếu vốn để đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Để thực hiện thành công Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 30/7/2013 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển tỉnh Nghệ An đến năm 2020 đưa 2 Nghệ An cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2020; Thực hiện Nghị quyết 06-TU của Tỉnh ủy (khóa XVII) mục tiêu đến năm 2020 xây dựng thêm được 30- 50 làng nghề, gắn với thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Việc hỗ trợ phát triển các làng nghề chịu tác động đáng kể từ phía các cơ quan nhà nước như chính sách đất đai, chính sách quản lý… Tuy nhiên với điều kiện làng nghề ở Nghệ An vấn đề đất đai, nguồn lao động không quá khó khăn thì nguồn lực tài chính lại trở thành thành tố quan trọng của quá trình sản xuất kinh doanh. Do đó việc tìm ra các giải pháp tài chính nhằm hỗ trợ các làng nghề trên địa bàn tỉnh khôi phục, duy trì và phát triển sản xuất kinh doanh, đồng thời xây dựng thêm nhiều làng nghề và làng có nghề mới là hết sức quan trọng.

Xuất phát từ những lý do trên, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài: “Giải pháp tài chính để phát triển làng nghề ở tỉnh Nghệ An” làm luận án tiến sỹ cho mình nhằm vận dụng lý luận vào điều kiện thực tiễn hoạt động làng nghề trên địa bàn tỉnh Nghệ An, qua đó đề xuất các giải pháp góp phần phát triển làng nghề, đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững làng nghề trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới. Tổng quan các công trình đã công bố liên quan đến luận án 2. Nghiên cứu của nước ngoài - Báo cáo hội thảo: “International workshop on application of science & technology for occupational village development Ha Noi, Viet Nam thời gian từ 2-5/8/2010” và sách “Science and Technology for Rural Development” của Seetha I. Abilay and Jayasamara Gunaratne.

Cuộc hội thảo này có 18 nước tham gia với 21 bài báo khoa học. Hội thảo chỉ ra phần lớn doanh nghiệp ở nông thôn triển khai ứng dụng công nghệ theo cách truyền thống và chưa vận dụng các công nghệ hiện đại vào sản xuất để nâng cao năng suất lao động, tăng thêm thu nhập. Chính vì vậy, công nghệ có vị trí quan trọng đối những người dân ở vùng nông thôn. Hơn nữa, cần có sự phối hợp hợp lý giữa các doanh nghiệp làng nghề với các tổ chức khoa học công nghệ để cập nhật những công nghệ đã được chứng minh là có hiệu quả để ứng dụng trong khu vực nông thôn.

Việc đào tạo, chuyển giao công nghệ 3 cũng đóng vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp làng nghề và lao động trong làng nghề. Bên cạnh đó vốn là yếu tố quan trọng để thực hiện hiện đại hóa trong sản xuất hàng hóa tại các làng nghề vùng nông thôn.