Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Nâng cao hiệu quả cho vay lại vốn ODA tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH  TRẦN THỊ LƢU TÂM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH  TRẦN THỊ LƢU TÂM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. TÔ KIM NGỌC 2. ĐOÀN VĂN THẮNG HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu và kết quả trình bày trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả luận án Trần Thị Lƣu Tâm LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin chân thành cảm ơn Tập thể lãnh đạo và các Thầy giáo, Cô giáo Học viện Tài chính và tập thể cán bộ Khoa Sau đại học của Học viện. Tác giả đặc biệt gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới tập thể cán bộ hƣớng dẫn khoa học PGS,TS. Tô Kim Ngọc và TS. Đoàn Văn Thắng đã nhiệt tình hƣớng dẫn, động viên tác giả hoàn thành luận án.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, cán bộ Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã nhiệt tình cung cấp số liệu và trả lời phỏng vấn và cung cấp các thông tin bổ ích giúp tác giả hoàn thành luận án. Tác giả xin cảm ơn đồng nghiệp, bạn bè, những ngƣời thân trong gia đình đã tạo mọi điều kiện, chia sẻ khó khăn và luôn động viên tác giả trong quá trình học tập và thực hiện luận án này. Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Trần Thị Lƣu Tâm MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ LỜI MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Tổng quan nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của Luận án. Những vấn đề đặt ra cho nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của Luận án. Kết cấu của Luận án. LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG.

CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG. Tổng quan về vốn ODA. Cho vay lại vốn ODA tại các tổ chức tín dụng. HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI TỔ CHỨC TÍN DỤNG.

Khái niệm về hiệu quả cho vay lại vốn ODA. Sự cần thiết nâng cao hiệu quả cho vay lại ODA tại tổ chức tín dụng. Hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả cho vay lại vốn ODA. Các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả cho vay lại vốn ODA.

KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM. Kinh nghiệm từ Malaysia. Kinh nghiệm từ Trung Quốc. Kinh nghiệm từ Thái Lan.

Bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả cho vay lại vốn ODA tại tổ chức tín dụng đối với Việt Nam. 68 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM. CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM.

Tổng quan về Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Khái quát về vốn ODA cho vay lại tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Tổ chức bộ máy cho vay lại vốn ODA tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Hình thức cho vay lại vốn ODA tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Quy trình cho vay lại vốn ODA tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM. Hiệu quả cho vay lại vốn ODA đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Hiệu quả cho vay lại vốn ODA đối với phát triển kinh tế xã hội.

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM. Kết quả đạt đƣợc. Nguyên nhân của hạn chế. 139 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƢỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM. Định hƣớng chiến lƣợc của Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Quan điểm nâng cao hiệu quả cho vay lại vốn ODA tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Định hƣớng nâng cao hiệu quả cho vay lại vốn ODA tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM. Đảm bảo vốn ODA đƣợc sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả. Nâng cao hiệu quả công tác thu hồi nợ khoản ODA cho vay lại.

Tăng cƣờng quản lý rủi ro cho vay lại vốn ODA. Nâng cao hiệu quả tài chính đối với hoạt động cho vay lại vốn ODA. Nâng cao chất lƣợng thẩm định cho vay lại vốn ODA. Các giải pháp bổ trợ.

KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY LẠI VỐN ODA TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM. Đối với Chính phủ. Đối với Bộ Tài chính. Đối với Chủ đầu tƣ.

183 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 186 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á (Asian Development Bank) AFD Cơ quan phát triển Pháp BCBS Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng Basel Committee on Banking Supervison BĐTV Bảo đảm tiền vay BIDV Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam BTC Bộ Tài chính CN Công nghiệp CNH-HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CPS Chiến lƣợc đối tác quốc gia CG Hội nghị nhóm tƣ vấn tài trợ cho Việt Nam CVL Cho vay lại DN Doanh nghiệp DV Dịch vụ ĐTPT Đầu tƣ phát triển KTXH Kinh tế - xã hội KfW Ngân hàng Tái thiết Đức Kreditanstalt für Wiederaufbau HDI Chỉ số phát triển con ngƣời Human Development Index HQTC Hiệu quả tài chính GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product GTGT Giá trị gia tăng IMF Quỹ tiền tệ quốc tế International Monetary Fund FDI Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Foreign Direct Investment JICA Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản The Japan International Cooperation Agency QLRR Quản lý rủi ro MIC Quốc gia có thu nhập trung bình NHPT Ngân hàng phát triển NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc NSNN Ngân sách nhà nƣớc OECD Ủy ban hỗ trợ phát triển của Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh tế Organization for Economic Cooperation and Development ODA Hỗ trợ phát triển chính thức Official Development Assistance TCTD Tổ chức tín dụng TDĐT Tín dụng đầu tƣ TDXK Tín dụng xuất khẩu TMCP Thƣơng mại cổ phần TNHH Trách nhiệm hữu hạn TSCĐ Tài sản cố định RRTD Rủi ro tín dụng SHB Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội XHCN Xã hội chủ nghĩa XHTD Xếp hạng tín dụng nội bộ VBARD Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam VCB Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Ngoại Thƣơng Việt Nam VDB Ngân hàng Phát triển Việt Nam Vietinbank Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Công Thƣơng Việt Nam WB Ngân hàng Thế giới World Bank DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tài sản trong hoạt động nghiệp vụ của VDB .2: Cho vay lại vốn ODA theo hình thức VDB không chịu RRTD.3: Cho vay lại vốn ODA theo hình thức VDB chịu RRTD .4: Giá trị tài sản bảo đảm tiền vay .5: Phân loại nợ vốn ODA cho vay lại.6: Giải ngân vốn ODA cho vay lại tại VDB.7: Thực hiện kế hoạch tăng trƣởng cho vay lại vốn ODA .8: Thu hồi nợ khoản vay ODA đến hạn .9: Nợ quá hạn cho vay lại vốn ODA tại VDB .10: Trích lập dự phòng rủi ro cho vay lại vốn ODA .11: Kết quả hoạt động cho vay lại vốn ODA .12: Cơ cấu vốn ODA giải ngân tại VDB cho các ngành kinh tế .13: Đánh giá chung về mức độ hiệu quả xã hội của dự án .14: Kết quả khảo sát về giá trị gia tăng và thặng dƣ xã hội .15: Kết quả khảo sát tác động điều tiết thu nhập.16: Hiệu quả xã hội của các dự án lĩnh vực cấp thoát nƣớc .17: Hiệu quả xã hội của các dự án thuộc lĩnh vực năng lƣợng .18: Hiệu quả xã hội của các dự án thuộc lĩnh vực hạ tầng đô thị và giao thông vận tải .1: Quy trình cho vay lại vốn ODA .2: Quy trình thẩm định cho vay lại vốn ODA [13].3: Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ .1: Tổ chức bộ máy quản lý tại VDB [7],[36] .2: Tổ chức bộ máy cho vay lại vốn nƣớc ngoài tại VDB .1: Bộ máy QLRR cho vay lại vốn ODA tại VDB .2: Mô hình quản lý rủi ro cho vay lại vốn ODA. 162 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Cam kết, ký kết, giải ngân ODA của Việt Nam giai đoạn 1993 - 2017.2: Ký kết vốn ODA của các nhà tài trợ giai đoạn 1993 - 2017 .3: Tỷ trọng vốn ODA cho vay lại trong tài sản nghiệp vụ của VDB .4: Tỷ trọng cho vay lại vốn ODA theo cơ quan cho vay giai đoạn 2012 - 2017 .5: Tỷ lệ cho vay lại ODA theo các hình thức tại VDB .6: Vốn ODA cam kết cho vay lại tại VDB giai đoạn 2012 - 2017 .7: Tốc độ tăng trƣởng giải ngân vốn ODA .8: Tốc độ tăng trƣởng dƣ nợ cho vay lại vốn ODA tại VDB .9: Tỷ lệ thu hồi nợ đến hạn và tỷ lệ so với dƣ nợ.10: Biến động tỷ lệ nợ quá hạn giai đoạn 2012 - 2017 .11: Tỷ lệ nợ xấu cho vay lại vốn ODA giai đoạn 2012 - 2017 .12: Tỷ lệ dự phòng rủi ro cho vay lại so với nợ xấu .13: Tăng trƣởng thặng dƣ gộp cho vay lại vốn ODA tại VDB .14: Cơ cấu cho vay lại vốn ODA tại VDB theo lĩnh vực .15: Tỷ lệ giải ngân vốn ODA cho ngành công nghiệp và dịch vụ .16: Cơ cấu vốn ODA cho vay lại theo Nhà tài trợ tại VDB.17: Cơ cấu cho vay lại vốn ODA lĩnh vực cấp thoát nƣớc. 121 1 LỜI MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm qua, kinh tế xã hội của Việt Nam đã có những chuyển biến tích cực và đạt đƣợc những thành tựu đáng kể.