Luận án tiến sĩ Đặng Thị Bích Ngọc - Công bố thông tin kế toán các công ty niêm yết

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐẶNG THỊ BÍCH NGỌC NGHIÊN CỨU CÔNG BỐ THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐẶNG THỊ BÍCH NGỌC NGHIÊN CỨU CÔNG BỐ THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: KẾ TOÁN Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học 1: PGS. NGUYỄN HỮU ÁNH 2: PGS. ĐÀO THỊ MINH THANH HÀ NỘI - 2018 i ỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công tr nh nghi n c u o ch nh tôi thực hiẹn du i sự hu ng n c a ngu i hu ng n khoa học C c s liệu và k t qu nghi n c u trong luận n là trung thực và chua t ng đu c công trong công tr nh khoa học nào. Những nội dung tham kh o t tài liẹu kh c đ u đu c t c gi ghi ngu n c th trong Danh m c c c tài liẹu tham kh o Hà Nội, tháng 11 năm 2018 Tác giả luận án ii ỜI CẢM N Luận n này đ không th hoàn thành n u thi u sự hu ng n c v động vi n và h tr c a nhi u c nhân và t ch c Tru c ti n tôi xin ày t sự k nh trọng và l ng i t o n sâu sắc t i PGS.TS Nguyễn Hữu Ánh và PGS.TS Đào Thị Minh Thanh, Thầy và Cô đ hu ng n động vi n gi p đ tôi trong qu tr nh nghi n c u và vi t luận n này Những nhận x t và đ nh gi c a Thầy và Cô đặc biệt là những g i v hu ng gi i quy t v n đ trong su t qu tr nh nghi n c u thực sự là những ài học vô c ng qu gi đ i v i tôi không ch trong qu tr nh vi t luận n mà c trong ho t động nghi n c u chuy n môn sau này Tôi xin c m o n Ban Gi m đ c trƣ ng Học viện Ngân hàng l nh đ o và tập th gi ng vi n Khoa K toán – Ki m toán, Học viện Ngân hàng, noi tôi đang công t c c c Thầy Cô đ gi p đ g p và t o mọi đi u kiện t t nh t cho tôi trong qu tr nh nghi n c u và vi t luận n c a m nh những đ ng nghiẹp đ chia s động vi n gi p đ đ tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin c m ơn t i l nh đ o và các cán bộ khoa Sau đ i học trƣ ng Học viện Tài ch nh đ luôn động viên và tận tình h tr hƣ ng d n t o đi u kiện cho tôi hoàn thành nghiên c u. Cu i c ng tôi xin c m o n gia đ nh b mẹ, ch ng và c c con đ động vi n và h tr tôi r t nhi u v mặt th i gian hy sinh v vật ch t l n tinh thần đ gi p tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, tháng 11 năm 2018 Tác giả luận án Đặng Thị Bích Ngọc iii MỤC ỤC ỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC BẢNG. ix DANH MỤC CÁC HÌNH. xi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. xii GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của nghiên cứu. Kết cấu Luận án .6 CHƯ NG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN. Tổng quan các công trình nghiên cứu trên thế giới.

Các nghiên c u li n quan đ n đo lƣ ng công b thông tin k toán c a doanh nghiệp. Phương pháp tiếp cận theo hướng chủ quan. Phương pháp tiếp cận theo hướng khách quan. Các nghiên c u li n quan đ n các nhân t nh hƣởng đ n m c độ công b thông tin k toán c a doanh nghiệp.

Tổng quan các nghiên cứu trong nước. Các nghiên c u li n quan đ n các nhân t nh hƣởng đ n m c độ công b thông tin k toán c a các công ty niêm y t. Các nghiên c u li n quan đ n tính minh b ch trong công b thông tin k toán c a các công ty niêm y t. Các nghiên c u li n quan đ n đo lƣ ng ch t lƣ ng công b thông tin k toán c a các công ty niêm y t.

Các nghiên c u kh c li n quan đ n công b thông tin k toán và thị trƣ ng ch ng khoán. Khoảng trống nghiên cứu .26 1 3 1 Đ nh gi chung v các nghiên c u trên th gi i. 26 1 3 2 Đ nh gi chung v các nghiên c u trong nƣ c. Kho ng tr ng nghiên c u.

30 KẾT LUẬN CHƯ NG 1 .32 C SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN KẾ TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN. Giới thiệu chung về thị trường chứng khoán và công ty niêm yết .32 2 1 1 Lƣ c sử hình thành thị trƣ ng ch ng khoán. Thị trường chứng khoán và công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán33 2. Khái niệm, phân loại công bố thông tin kế toán.

Khái niệm “Công thông tin” và Thông tin k toán công b. Phân lo i công b thông tin k toán. Phân loại theo tính chất thông tin. Phân loại theo tính chất định kỳ hoặc bất thường.

Cách th c công b thông tin k toán. Yêu cầu về thông tin kế toán được công bố. Vai trò của thông tin kế toán được công bố đối với người sử dụng. Đo lường mức độ công bố thông tin kế toán.

Một số lý thuyết nền tảng nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin kế toán của doanh nghiệp. Lý thuy t kinh t thông tin (Information economics theory). Lý thuy t v nh hƣởng chính trị (Political theory). Lý thuy t v chi phí sở hữu (Proprietary costs theory).

Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin kế toán của doanh nghiệp. Nhân t bên trong doanh nghiệp. Các yếu tố liên quan đến quản lý doanh nghiệp. Các yếu tố liên quan đến cấu trúc sở hữu.

Các yếu tố liên quan đến đặc điểm của doanh nghiệp. Nhân t bên ngoài doanh nghiệp. Cơ quan quản lý nhà nước. Thị trường vốn.

Các tổ chức tín dụng. 69 KẾT LUẬN CHƯ NG 2 .70 CHƯ NG 3: PHƯ NG PHÁP NGHIÊN CỨU .71 VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .72 3 2 1 Phƣơng ph p nghi n c u định tính.

Nghiên cứu tài liệu. Nghiên cứu tình hình thực tiễn. 73 3 2 2 Phƣơng ph p nghi n c u định lƣ ng. Phân tích thống kê mô tả.

Phân tích tương quan. Phân tích hồi quy đa biến. Các giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu. Các gi thuy t nghiên c u.

Mô hình nghiên c u. Biến phụ thuộc: Chỉ số CBTT. Các biến độc lập. Thu thập dữ liệu và xử lý dữ liệu.

Phương pháp lấy mẫu. Chọn các mục thông tin công bố trong Báo cáo tài chính. Nguồn dữ liệu nghiên cứu. Thu thập và xử lý dữ liệu.

92 KẾT LUẬN CHƯ NG 3 .95 CHƯ NG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Khái quát chung về thị trường chứng khoán Việt Nam. Ủy ban ch ng kho n Nhà nƣ c. Sở Giao dịch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh.

Sở giao dịch ch ng khoán Hà Nội. 99 4 1 4 Quy định v công b thông tin k toán trên thị trƣ ng ch ng khoán Việt Nam 100 4. Phân tích thực trạng mức độ công bố thông tin kế toán của các công ty niêm yết thông qua chỉ số phản ánh mức độ công bố thông tin kế toán. Th ng kê mô t đ i v i các ch s đo lƣ ng m c độ công b thông tin k to n trung nh trong a năm 2014-2016.

Th ng kê mô t đ i v i t ng ch s đo lƣ ng m c độ công b thông tin k toán so sánh giữa c c năm. Th ng kê mô t đ i v i t ng ch s công b thông tin k toán trung bình a năm so s nh giữa hai sàn HOSE và HNX. Một s k t luận v thực tr ng m c độ công b thông tin k toán và nguyên nhân t n t i:. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới chỉ số phản ánh mức độ công bố thông tin kế toán.

Th ng kê mô t các bi n độc lập trong mô hình. 126 4 3 2 Phân t ch tƣơng quan giữa các bi n trong mô hình. Mô hình h i quy và phân tích k t qu. Th o luận v k t qu mô hình ki m định các nhân t nh hƣởng đ n m c độ công b thông tin k toán c a các công ty niêm y t trên thị trƣ ng ch ng khoán Việt Nam.

142 KẾT LUẬN CHƯ NG 4 .151 CHƯ NG 5: CÁC KHUYẾN NGHỊ TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Khuyến nghị với các cơ quan quản lý Nhà nước. Hoàn ch nh quy định pháp lý chung v CBTT trên TTCK. 152 5 1 2 C c quy định v qu n l Nhà nƣ c v đặc đi m thuộc CTNY.

Quy định li n quan đ n Chuẩn mực, Ch độ k toán. Bổ sung, hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam. Tăng cường thông tin tài chính trên Thuyết minh BCTC. Quy định nâng cao mức độ công bố các thông tự nguyện.

160 5 1 4 Quy định v trách nhiệm c a ki m to n độc lập. 162 5 1 5 Quy định v ch tài xử ph t. 163 ❖ Đối với doanh nghiệp. 164 ❖ Đối với các công ty kiểm toán .