Luận án tiến sĩ kinh tế: Rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với xuất khẩu hàng thủy sản Việt Nam - Trần Minh Nguyệt

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN MINH NGUYỆT RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN CỦA HOA KỲ ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG THỦY SẢN VIỆT NAM Ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 93 10 106 LUẠN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Chu Đức Dũng 2. Nguyễn Quốc Toản Hà Nội, 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi, không sao chép ở bất kỳ một công trình hoặc một luận văn, luận án của các tác giả khác. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án này là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Các trích dẫn, các số liệu và kết quả tham khảo dùng để so sánh đều có nguồn trích dẫn rõ ràng. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật theo quy định cho lời cam đoan của mình. Hà Nội, tháng 2 năm 2020 Tác giả luận án Trần Minh Nguyệt LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới tập thể giảng viên hướng dẫn PGS. Chu Đức Dũng – Viện trưởng Viện kinh tế và Chính trị thế giới, TS.

Nguyễn Quốc Toản – Phó cục trưởng thường trực Cục chế biến và Phát triển thị trường nông sản, các thầy đã trực tiếp chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi hoàn thiện luận án này. Ngoài ra tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô trong Khoa kinh tế quốc tế, Học viện khoa học xã hội đã đóng góp những ý kiến quý báu cho luận án. Nhân dịp này, tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn Bộ phận sau đại học, phòng đào tạo, các anh/chị chuyên viên văn phòng Khoa Kinh tế quốc tế, lãnh đạo và các anh chị đang công tác tại Viện nghiên cứu Châu Mỹ đã tạo điều kiện và thời gian cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn những người thân, bạn bè đã luôn bên tôi, động viên tôi hoàn thành luận án này.

Trân trọng cảm ơn! DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1. Từ viết tắt Tiếng Việt Từ viết tắt Tên đầy đủ CBPG Chống bán phá giá DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp nhà nước DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNTS Doanh nghiệp thủy sản GTGT Thuế Giá trị gia tăng NK Nhập khẩu NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn RCK Rào cản khác RCKT Rào cản kỹ thuật RCTT Rào cản tạm thời TS Thủy sản TSXK Thủy sản xuất khẩu VASEP Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam VCCI Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam XK Xuất khẩu 2. Từ viết tắt Tiếng Anh Từ viết tắt Tên đầy đủ Tiếng Anh Tên đầy đủ Tiếng Việt ACC Aquaculture Certification Hội đồng chứng nhận nuôi trồng Council thủy sản ASC Aquaculture Stewardship Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Council Thủy sản BAP Best Aquaculture Practices Thực hành nuôi trồng thủy sản tốt nhất CBP Customs and Border Protection Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới CFR Code of Federal Regulations Bộ pháp điển các quy định liên bang DOC Department of Commerce Bộ thương mại Hoa Kỳ EU European Union Liên minh châu Âu FAO Food and Agriculture Tổ chức Lương thực và Nông Organization of the United nghiệp Liên Hiệp Quốc Nations FDA Food and Drug Administration Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ FDCA Federal Food, Drug, and Đạo luật về Thực phẩm, Dược Cosmetic Act phẩm và Mỹ phẩm FSIS The Food Safety and Inspection Cục Thanh tra An toàn vệ sinh Service thực phẩm FSMA Food Safety Modernization Act Đạo luật hiện đại hóa an toàn thực phẩm GATT General Agreement on Tariffs Hiệp ước chung về thuế quan và and Trade mậu dịch HACCP Hazard Analysis and Critical Phân tích mối nguy và điểm Control Points kiểm soát tới hạn IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế ITC International Trade Center Trung tâm thương mại quốc tế IUU Illegal, unreported and Khai thác thủy sản bất hợp pháp, unregulated fishing không báo cáo và không theo quy định NOAA National Oceanic and Cục quản lý Đại dương và Khí Atmospheric Administration quyển Quốc gia Hoa Kỳ NTBs Non-Tariff Barriers Rào cản Phi Thuế quan NTMs Non Tariff Measures Các biện pháp phi thuế quan OECD Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển Cooperation and Development Kinh tế PECC Pacific Economic Cooperation Hội đồng Hợp tác kinh tế Thái Council Bình Dương SIMP Seafood Import Monitoring Chương trình Giám sát thủy sản Program nhập khẩu SSA Southern Shrimp Alliance Liên minh Tôm miền Nam TPP Trans-Pacific Partnership Hiệp định Đối tác xuyên Thái Agreement Bình Dương UNCTAD United Nations Conference on Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Trade and Development Thương mại và Phát triển UNIDO United Nations Industrial Tổ chức Phát triển Công nghiệp Development Organization Liên hiệp quốc USC United States Code Bộ pháp điển Hoa Kỳ USDA United States Department of Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ Agriculture USITC United States International Trade Ủy Ban Thương Mại Quốc Tế Commission Hoa Kỳ WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Các công trình nghiên cứu quốc tế về rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Các nghiên cứu lý luận về rào cản phi thuế quan trong thương mại quốc tế và rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ. Các nghiên cứu về thực trạng rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Các nghiên cứu của Việt Nam về rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng thủy sản xuất khẩu.

Các nghiên cứu lý luận về rào cản phi thuế quan. Các nghiên cứu về thực trạng rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Các nghiên cứu đánh giá tác động của các rào cản phi thuế quan đến hoạt động xuất khẩu và năng lực ứng phó của Việt Nam. Đánh giá chung các công trình đã công bố về rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng TSXK của Việt Nam và khoảng trống lý luận, thực tiễn cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án.

Đánh giá chung các công trình đã công bố về rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng TSXK của Việt Nam. Những vấn đề đặt ra và hướng nghiên cứu của luận án. 27 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN. 27 CỦA HOA KỲ ĐỐI VỚI HÀNG THỦY SẢN.

Cơ sở lý luận về rào cản phi thuế quan trong thương mại quốc tế. Phân loại rào cản phi thuế quan. Tác động của rào cản phi thuế quan tới hoạt động xuất khẩu. Rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng thủy sản.

Rào cản kỹ thuật. Rào cản chống bán phá giá ( rào cản tạm thời). Kinh nghiệm của ngành thủy sản Trung Quốc trong việc ứng phó với rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ và Bài học cho Việt Nam. Khái quát tình hình xuất khẩu thủy sản của Trung Quốc sang Hoa Kỳ.

Thực trạng hàng thủy sản xuất khẩu của Trung Quốc vướng rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ. Các biện pháp ứng phó của Trung Quốc. Một số bài học rút ra từ việc nghiên cứu kinh nghiệm ứng phó của ngành thủy sản Trung Quốc đối với rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ .THỰC TRẠNG RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN CỦA HOA KỲ ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG THỦY SẢN VIỆT NAM VÀ CÁC BIỆN PHÁP ỨNG PHÓ CỦA VIỆT NAM. Khái quát về hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Hoa Kỳ.

Kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam sang Hoa Kỳ. Rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ và nh ng tác đ ng đối với hàng TSXK của Việt Nam. Thực trạng hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam vướng rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ. Tác động của các rào cản phi thuế quan tại thị trường Hoa Kỳ đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

Các ứng phó của Việt Nam đối với các rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ. Đối với rào cản kỹ thuật. Đối với rào cản chống bán phá giá. Đánh giá những thành công và hạn chế của Việt Nam trong việc ứng phó với các rào cản phi thuế quan đối với hàng thủy sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ thời gian qua.

Những thành công/Kết quả đạt được. Những hạn chế. Nguyên nhân hạn chế khả năng ứng phó với rào cản phi thuế quan của ngành thủy sản Việt Nam. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NHẰM ỨNG PHÓ VỚI RÀO CẢN PHI THUẾ QUAN CỦA HOA KỲ ĐỐI VỚI HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU VIỆT NAM.

Xu hướng và mục tiêu phát triển xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ. Xu hướng áp dụng các rào cản phi thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng thủy sản xuất khẩu Việt Nam. Một số giải pháp ứng phó với rào cản phi thuế quan tại thị trường Hoa Kỳ. Giải pháp ứng phó với rào cản kỹ thuật.

148 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Khung logic nghiên cứu. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực ứng phó. Xu hướng nhập khẩu tôm của Hoa Kỳ từ các nước.

Chuỗi cung ứng thủy sản Việt Nam. 147 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2. Các biện pháp phân loại NTMs. Số lô hàng thủy sản của Trung Quốc bị trả lại tại thị trường Hoa Kỳ .1: Kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ 2009 – 2017 .2: Kim ngạch xuất khẩu tôm Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ 2009 – 2017.

Kim ngạch xuất khẩu cá tra & basa Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ 2008 – 2018. Số lô hàng thủy sản của Việt Nam bị trả lại tại thị trường Hoa Kỳ. Nguyên nhân chủ yếu của các lô hàng tôm và cá da trơn bị cảnh báo tại thị trường Hoa Kỳ. Thống kê số lần áp thuế chống bán phá giá của Hoa Kỳ đối với cá tra Việt Nam.

Thống kê số lần áp thuế chống bán phá giá của Hoa Kỳ đối với tôm Việt Nam – đơn vị: %. Tính cấp thiết của đề tài Nghiên cứu về rào cản phi thuế quan chưa bao giờ trở nên cấp thiết như hiện nay khi mà quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ.