Luận án Tiến sĩ: Chuỗi giá trị toàn cầu & thương mại quốc tế Đông Nam Á của Linh Thuy Pham

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam từ 2011-2015. Kết quả chỉ ra mối liên hệ tích cực giữa sự tham gia GVC và tỷ lệ nữ giới được tuyển dụng. Các ngành như dệt may và điện tử thể hiện rõ xu hướng này. Cơ chế tác động liên quan đến nhu cầu lao động kỹ năng thấp mà nữ giới thường đảm nhận.

Việc Việt Nam gia nhập WTO dẫn đến cắt giảm thuế quan sâu rộng. Điều này tạo ra cú sốc thương mại exogenous. Phân tích dữ liệu hộ gia đình cho thấy tác động phân hóa. Lao động trong khu vực chính thức được hưởng lợi, trong khi khu vực phi chính thức chịu áp lực. Sự dịch chuyển lao động giữa các tỉnh cũng tăng lên.

Hiệp định RCEP và CPTPP là nền tảng cho hội nhập kinh tế khu vực. Chúng giảm rào cản thuế quan và phi thuế quan. Điều này thúc đẩy thương mại song phương giữa các quốc gia ASEAN và đối tác. Các ngành sản xuất phức tạp, như điện tử, được hưởng lợi lớn từ quy tắc xuất xứ hài hòa.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI chảy vào Đông Nam Á nhằm tận dụng lợi thế từ các FTA. Doanh nghiệp đa quốc gia tổ chức lại sản xuất dọc chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này làm tăng thương mại nội khối trong ASEAN. Các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực.

Phân tích sử dụng mô hình trọng lực với dữ liệu bảng. Kết quả cho thấy sự tương đồng về chất lượng thể chế thúc đẩy thương mại GVC giữa các nước ASEAN. Hiệu ứng này mạnh hơn đối với các quốc gia có thể chế yếu hơn. Chúng hợp tác tốt hơn với các đối tác có thể chế mạnh và tương đồng.

Nghiên cứu chỉ ra rằng hội nhập thương mại không chỉ là cắt giảm thuế quan. Việc thu hẹp khoảng cách thể chế là then chốt. Các nước ASEAN nên ưu tiên cải cách trong nước để thu hút FDI chất lượng. Điều này giúp tăng cường vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Xuất khẩu Đông Nam Á sẽ chuyển dịch lên phân khúc giá trị cao hơn.

Dữ liệu chính bao gồm Khảo sát Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa của Việt Nam. Chỉ số tham gia GVC được tính theo phương pháp của Borin & Mancini (2019). Dữ liệu thương mại song phương từ UN Comtrade. Dữ liệu về thể chế từ các nguồn như World Bank Governance Indicators.

Nghiên cứu sử dụng nhiều chiến lược nhận dạng khác nhau. Đối với WTO, việc gia nhập là cú sốc exogenous. Đối với thể chế, sử dụng giá trị trễ và biến công cụ. Nhiều bài kiểm tra vững chắc được thực hiện. Bao gồm thay đổi mẫu, biến phụ thuộc, và kiểm soát thêm biến.