Luận án Tiến sĩ Kinh tế - Vũ Việt Ninh - Thu hút FDI vào nông nghiệp vùng ĐBSH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH VŨ VIỆT NINH TĂNG CƯỜNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH VŨ VIỆT NINH TĂNG CƯỜNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. TS Nguyễn Tiến Thuận 2. TS Nhữ Trọng Bách HÀ NỘI - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan.

Nghiên cứu sinh Vũ Việt Ninh ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Tiếng Anh Giải thích Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN Association of Southeast Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nam ASEAN Nations Á Xây dựng – Vận hành – Chuyển BOT Build – Operate – Transfer giao BT Build – Transfer Xây dựng – Chuyển giao Xây dựng – Chuyển giao – Vận BTO Build – Transfer – Operate hành EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá FAO Food and Agriculture Organization Tổ chức lương thực thế giới FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội ICOR Incremental Capital Output Ratio Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư Information and Communications Công nghệ thông tin và truyền ICT Technology thông IDP Investment Development Path “Con đường” phát triển đầu tư IFDI Inward Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế M&A Mergers and Acquisitions Sáp nhập và Mua lại Multilateral Invesment Guarantee MIGA Cơ quan Bảo lãnh Đầu tư Đa biên Agency NOI Net Outward Investment Đầu tư ròng ra nước ngoài ODA Official Development Assistance Hỗ trợ phát triển chính thức Organisation for Economic OECD Tổ chức hợp tác và phát triển Cooperation and Development OFDI Outward Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài OLI Ownership – Location – Sở hữu – Vị trí – Nội bộ hóa iii Internalization Incentives PPP Public – Private Partnership Đối tác công – tư R&D Research and Development Nghiện cứu và phát triển SEM Structural Equation Modeling Mô hình phương trình cấu trúc TFP Total Factor Productivity Năng suất các yếu tố tổng hợp TNCs Transnational Corporations Công ty xuyên quốc gia Trade – Related Aspects of TRIPS Các quyền sở hữu trí tuệ Intellectual Property Rights Unitet Nations Conference on Trade Ủy ban thương mại và phát triển UNCTAD and Development Liên Hiệp Quốc United Nations Development Chương trình Phát triển Liên Hợp UNDP Programme Quốc USD United State Dollar Đô là Mỹ VA Value Added Giá trị gia tăng VAT Value-Added Tax Thuế Giá trị gia tăng VIF Variance Inflation Factor Độ phóng đại phương sai WB World Bank Ngân hàng Thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới Tiếng Việt Viết tắt Giải thích Viết tắt Giải thích BQ Bình quân KT-XH Kinh tế - Xã hội BTC Bộ Tài chính LATS Luận án Tiến sỹ BTB&DH Bắc Trung Bộ và duyên hải NCS Nghiên cứu sinh MT miền Trung CHLB Cộng hòa liên bang NĐ Nghị đinh CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa NHNN Ngân hàng Nhà nước CNCT Công nghiệp chế tác NN Nông nghiệp CNH Công nghiệp hóa NNCNC Nông nghiệp công nghệ cao CNHT Công nghiệp hỗ trợ NSNN Ngân sách Nhà nước iv CP Chính phủ NXB Nhà xuất bản CS-ĐT Chính sách đầu tư QĐ Quyết định CS-HT Cơ sở hạ tầng SXKD Sản xuất kinh doanh DA Dự án TCTD Tổ chức tín dụng ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long TNDN Thu nhập doanh nghiệp Trung du và miền núi phía ĐBSH Đồng bằng sông Hồng TD&MNPB Bắc DN Doanh nghiệp TLSX Tư liệu sản xuất ĐNB Đông Nam Bộ TS Tiến sỹ ĐTNN Đầu tư nước ngoài TSĐB Tài sản đảm bảo GS Giáo sư TT Thông tư HĐH Hiện đại hóa TTg Thủ tướng HTX Hợp tác xã UBND Ủy ban nhân dân KCN Khu công nghiệp VKTTĐ Vùng kinh tế trọng điểm KD Kinh doanh VNĐ Việt Nam Đồng v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ii MỤC LỤC v DANH MỤC BẢNG viii DANH MỤC HỘP x DANH MỤC HÌNH VẼ xi LỜI MỞ ĐẦU 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 9 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 9 1. Những nghiên cứu ngoài nước 9 1. Những nghiên cứu trong nước 15 1.

Những vấn đề còn trống cần tiếp tục nghiên cứu 24 1. Đánh giá chung về kết quả của các công trình đã nghiên cứu 24 1. Những vấn đề còn trống cần tiếp tục nghiên cứu 26 1. Câu hỏi nghiên cứu của luận án 27 Kết luận chương 1 28 Chương 2 LÝ LUẬN CHUNG VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP CỦA VÙNG KINH TẾ 29 2.

Khái quát về nông nghiệp 29 2. Khái niệm, đặc điểm 29 2. Vai trò của nông nghiệp 31 2. Các nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp 33 2.

Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp của vùng kinh tế 34 2. Khái niệm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp của vùng kinh tế 34 2. Nội dung thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp của vùng kinh tế 43 2. Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp của vùng kinh tế 46 2.

Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá 55 vi 2. Kinh nghiệm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp 60 2. Kinh nghiệm của một số vùng và quốc gia trên thế giới 60 2. Kinh nghiệm của vùng kinh tế trong nước 69 2.

Bài học rút ra cho vùng đồng bằng sông Hồng 74 Kết luận chương 2 79 Chương 3 THỰC TRẠNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 80 3. Khái quát về vùng và ngành nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 80 3. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của vùng đồng bằng sông Hồng ảnh hưởng đến thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 80 3. Tình hình hoạt động sản xuất nông nghiệp của vùng đồng bằng sông Hồng 84 3.

Thực trạng thu hút vốn FDI vào nông nghiệp của vùng đồng bằng sông Hồng 88 3. Tình hình thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào vùng đồng bằng sông Hồng 88 3. Tình hình thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 95 3. Thực trạng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 97 3.

Đánh giá thực trạng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 111 3. Mô hình phân tích nhân tố khám phá (EFA) nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành nông nghiệp của vùng đồng bằng sông Hồng 145 Kết luận chương 3 154 Chương 4 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 155 4. Bối cảnh quốc tế, Việt Nam và sự cần thiết phải tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào vùng đồng bằng sông Hồng 155 4. Bối cảnh quốc tế 155 4.

Bối cảnh Việt Nam 158 vii 4. Sự cần thiết phải tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 160 4. Quan điểm, mục tiêu và định hướng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 162 4. Quan điểm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 162 4.

Mục tiêu thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 162 4. Định hướng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 164 4. Giải pháp tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 166 4. Xây dựng chiến lược dài hạn thu hút FDI nông nghiệp vùng; thực hiện đồng bộ chính sách đầu tư tại vùng; rà soát và kiến nghị cơ quan thẩm quyền cấp trên về các chính sách đầu tư theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 167 4.

Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng vùng đồng bằng sông Hồng 177 4. Phát huy các lợi thế ngành nông nghiệp của vùng đồng bằng sông Hồng 181 4. Đảm bảo chi phí sản xuất, kinh doanh của nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng theo hướng cạnh tranh 186 4. Hoàn thiện hỗ trợ đầu tư nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng dành cho đầu tư trực tiếp nước ngoài 188 4.

Các giải pháp khác 196 4. Một số kiến nghị 201 4. Đối với Quốc Hội 201 4. Đối với Chính phủ 202 Kết luận chương 4 204 KẾT LUẬN 205 DANH SÁCH CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Mô hình OLI đối với đầu tư quốc tế 48 Bảng 3. Tình hình phát triển một số loại gia súc, gia cầm vùng đồng bằng sông Hồng 86 Bảng 3. Tốc độ phát triển liên hoàn vốn đầu tư thực hiện ngành nông nghiệp phân theo nguồn vốn giai đoạn 2003-2017 (theo giá so sánh năm 2010) 96 Bảng 3. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp các vùng kinh tế và cả nước (lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2017) 97 Bảng 3.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 98 Bảng 3. Vốn FDI bình quân 1 dự án vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2003-2017 99 Bảng 3. Vốn FDI vào các lĩnh vực của nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng 101 Bảng 3. FDI vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng phân theo địa phương (lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2017) 102 Bảng 3.

Tỷ trọng số dự án và vốn FDI vào nông nghiệp so với tổng vốn FDI của từng địa phương (lũy kế các dự án còn hiệu lực tính đến 31/12/2017) 103 Bảng 3. Đầu tư trực tiếp nước ngoài theo hình thức đầu tư vào nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng (lũy kế DA còn hiều lực tính đến 31/12/2017) 103 Bảng 3.