Luận án TS: Nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế tỉnh Quảng Ninh - Nguyễn Anh Tú

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI _______***_______ NGUYỄN ANH TÚ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, năm 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI _______***________ NGUYỄN ANH TÚ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH Chuyên ngành : Quản lý kinh tế Mã số : 931.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn KH 1 : PGS. Hà Văn Sự Người hướng dẫn KH 2 : PGS. Nguyễn Thị Phương Liên Hà Nội, năm 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu thu thập, trích dẫn, xử lý từ các nguồn chính thức và riêng của tác giả.

Kết quả nêu trong luận án là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Anh Tú ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG BIỂU.

vi DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. vii PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan.

Đối tượng, mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp của luận án.

Kết cấu của luận án. MỘT SỐ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH. MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ SỞ VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ. Khái niệm tăng trưởng kinh tế và chất lượng tăng trưởng kinh tế.

Các tiêu chí đánh giá chất lượng tăng trưởng kinh tế. Bản chất và vai trò của việc nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế. YÊU CẦU, NỘI DUNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH. Yêu cầu và nguyên tắc nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế của địa phương cấp tỉnh.

Nội dung nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế của địa phương cấp tỉnh. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế của địa phương cấp tỉnh. KINH NGHIỆM TRONG NƯỚC, QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC CHO TỈNH QUẢNG NINH TRONG VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ. Kinh nghiệm trong nước và quốc tế của một số địa phương trong việc nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế.

Bài học kinh nghiệm có thể rút ra cho tỉnh Quảng Ninh trong việc nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế. PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH. MỘT SỐ KHÁI QUÁT VỀ THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH. Một số khái quát về đặc điểm tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh Quảng Ninh.

Một số khái quát về bức tranh tổng thể kinh tế tỉnh Quảng Ninh. Chất lượng tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ninh. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH. Thực trạng xác lập mô hình tăng trưởng kinh tế.

Thực trạng xây dựng và thực hiện các chính sách nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế. Đánh giá định lượng tác động của các yếu tố đến chất lượng tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ninh. ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH THỜI GIAN VỪA QUA. Những thành công.

Những hạn chế và nguyên nhân. QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH ĐẾN NĂM 2030. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH ĐẾN NĂM 2030. Bối cảnh và mục tiêu phát triển kinh tế của nhà nước và tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030.

Quan điểm nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030. Một số định hướng nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH146 3. Giải pháp nhằm hoàn thiện và thực hiện mô hình tăng trưởng kinh tế.

Đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm đạt được mục tiêu đã định. Hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ninh. Tăng cường năng lực quản lý nhà nước và năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Giải pháp nhằm giải quyết hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với mục tiêu phát triển bền vững.

Đẩy nhanh tốc độ phát triển và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, bảo đảm liên thông tổng thể. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TỈNH QUẢNG NINH. Kiến nghị đối cấp Trung ương. Kiến nghị đối với các địa phương.

168 DANH MỤC THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Association of South East Asian Nations ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình CPTPP Dương Incremental Capital Output Ratio ICOR Suất đầu tư trên đơn vị tăng trưởng (Hiệu quả đầu tư) Foreign direct Investment FDI Vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài Freedom Trade Agreement FTA Hiệp định Thương mại tự do Gross domestic product GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Regional Domestics Product GRDP Tổng sản phẩm quốc nội (quy mô địa phương) Năng suất lao động NSLĐ Provincial Competitiveness Index PCI Năng lực cạnh tranh của tỉnh RCEP Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực Total Factor Productivity TFP Năng suất nhân tố tổng hợp vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Cơ cấu lượng vốn đầu tư vào tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2022 .2: Cơ cấu chất lượng lao động tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2022 .3: Giá trị đóng góp của các nhóm ngành trong giai đoạn 2010-2021 .4: Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010- 2022 .5: Một số chỉ tiêu môi trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2022 .6: Một số chỉ số Y tế - Xã hội cơ bản của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010- 2022 .7: Giá trị GRDP tỉnh Quảng Ninh theo giai đoạn.8: Các chỉ số tăng trưởng đầu tư của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2022111 Bảng 2.9: Lực lượng lao động tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2022 .10: Mô tả thống kê của các biến số sử dụng trong mô hình .11: Hệ số tương quan (r) giữa các biến .12: Kết quả ước lượng mô hình. 123 vii DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1.1: Mô hình xác định lợi thế cạnh tranh tỉnh .2: Mô hình tăng trưởng dựa vào đổi mới sáng tạo của Michael E.1: Bản đồ hành chính tỉnh Quảng Ninh.2: Cơ cấu GRDP tỉnh Quảng Ninh theo nhóm ngành, giai đoạn 2010-2022 87 Hình 2.3: Biểu đồ hệ số ICOR tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2022 .4: Biểu đồ Cơ cấu Tổng vốn đầu tư toàn xã hội tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2022 .5: Quy mô lao động tại tỉnh Quảng Ninh so với một số tỉnh thành trên .6: Năng suất lao động của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015-2022 .7: Chỉ số xóa đói giảm nghèo tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011-2022 (Tỷ lệ giảm nghèo đa chiều) .8: Mô hình tăng trưởng giai đoạn 2010-2022 của tỉnh Quảng Ninh.9: Mô hình cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 - 2022 .10: Biểu đồ Cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh năm 2010 và năm 2020 .11: Tốc độ tăng trưởng TFP từ kết quả ước lượng mô hình .1: Các cuộc cách mạng trong quá khứ và hiện tại. 134 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Tăng trưởng kinh tế là mục tiêu xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.

Trong khi đó các lý thuyết cổ điển về tăng trưởng kinh tế đang dần mất đi tính thực tiễn do những thay đổi về mặt địa lý, xu hướng tăng trưởng, thực tế nhu cầu của mỗi quốc gia và toàn cầu hóa. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 khiến nền kinh tế thế giới rơi vào tình trạng rối ren. Sự đảo lộn này chỉ ra rằng: nền kinh tế chỉ dựa vào tăng trưởng nhanh và cao nhưng không diễn ra trong một thời gian dài thì nền kinh tế đó tăng trưởng không bền vững. Do đó, khái niệm “chất lượng tăng trưởng kinh tế” ra đời.

Mối quan hệ giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh tế ngày càng chặt chẽ, khi khắc chế, khi tương trợ lẫn nhau, nhưng tựu chung lại tăng trưởng kinh tế cao, ổn định, bền vững là mục tiêu của các quốc gia trong thế kỷ XXI. Mà cốt lõi của mục tiêu đó chính là tăng chất lượng tăng trưởng kinh tế. Từ năm 1986, Việt Nam chuyển từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Thời kỳ đầu mô hình tăng trưởng kinh tế là khắc phục khủng hoảng của mô hình kế hoạch hoá tập trung, đáp ứng các yêu cầu ổn định đời sống nhân dân, ổn định kinh tế và chính trị, đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng.

Giai đoạn 1998-2006, Việt Nam thay đổi mô hình kinh tế tận dụng thời cơ hướng tới xuất khẩu. Sau khi đất nước đã dần đi vào ổn định, giai đoạn 2012 - 2022 là thời điểm Việt Nam bắt đầu mô hình tăng trưởng hướng tới phát triển bền vững gắn liền với bảo vệ môi trường, tăng cường hàm lượng khoa học - kỹ thuật, đảm bảo chất lượng cuộc sống của người dân. Quảng Ninh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, có vai trò, vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, an ninh quốc phòng; tỉnh là một trong những cực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ. Thời gian qua, Quảng Ninh đã bắt nhịp và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế nhanh, bước đầu đã thu được kết quả quan trọng: kinh tế luôn tăng trưởng cao trong giai đoạn 2010-2020 ghi nhận mức tăng GRDP đạt 12% (theo giá so sánh 2010), tăng gần 6 lần so với giai đoạn 2001-2010 (2.

Trong đó, ngành dịch vụ đóng góp gần 50% vào GRDP với sự chuyển mình mạnh mẽ, tích hợp với những mô hình mới trong lĩnh vực du lịch để khai thác các tiềm năng du lịch của tỉnh Quảng Ninh. Thêm vào đó, hệ số ICOR giảm mạnh, nâng hiệu quả đầu tư vốn.