Luận án tiến sĩ kinh tế: Phát huy lợi thế cạnh tranh thúc đẩy phát triển kinh tế Đà Nẵng đến năm 2030 - Lê Bá́ch Giang

ii LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Hà Văn Sự và PGS. Nguyễn Tiến Dũng, đã tận tình chỉ bảo, động viên, thúc đẩy niềm đam mê khoa học và giúp đỡ nghiên cứu sinh hoàn thiện luận án này. Nghiên cứu sinh cũng xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám Hiệu Trƣờng Đại Học Thƣơng Mại, Khoa Sau Đại học, Sở Du Lịch, Sở Kế hoạch và Đầu tƣ, Cục Thống Kê, UBND Thành Phố Đà Nẵng, Ban quản lý các khu công nghiệp và chế xuất thành phố Đà Nẵng, Giáo viên Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế - Kế hoạch Đà Nẵng, Trƣờng Cao Đẳng Thƣơng Mại, Trƣờng Đại học Duy Tân, đã nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu, thực hiện cuộc khảo sát giúp nghiên cứu sinh trong việc nghiên cứu. Nghiên cứu sinh cũng bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến các Thầy cô trong hội đồng đánh giá chuyên đề, hội đồng đánh giá luận án cấp cơ sở và phản biện kín đã có những đóng góp cụ thể, chi tiết về mặt chuyên môn giúp cho nghiên cứu sinh hoàn thiện tốt hơn luận án của mình.

Cuối cùng, nghiên cứu sinh cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã quan tâm động viên tạo mọi điều kiện để nghiên cứu sinh hoàn thành Luận án của mình. Nghiên cứu sinh LÊ BÁCH GIANG iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC HÌNH. x DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. xi PHẦN MỞ ĐẦU.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH ĐỂ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA ĐỊA PHƢƠNG CẤP TỈNH. BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA LỢI THẾ CẠNH TRANH TRONG THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA ĐỊA PHƢƠNG CẤP TỈNH. Bản chất lợi thế cạnh tranh của địa phƣơng cấp tỉnh. Vai trò của lợi thế cạnh tranh trong thúc đẩy phát triển kinh tế của địa phƣơng cấp tỉnh.

PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA ĐỊA PHƢƠNG CẤP TỈNH. Chủ thể phát huy lợi thế cạnh tranh của địa phƣơng cấp tỉnh. Phƣơng pháp và nguyên tắc phát huy lợi thế cạnh tranh cho thúc đẩy phát triển kinh tế của địa phƣơng cấp tỉnh. Nội hàm và nội dung phát huy lợi thế cạnh tranh để thúc đẩy phát triển kinh tế của địa phƣơng cấp tỉnh.

Các yếu tố tác động và điều kiện để phát huy lợi thế cạnh tranh để thúc đẩy phát triển kinh tế của địa phƣơng cấp tỉnh. Các chỉ tiêu đánh giá phát huy lợi thế cạnh tranh của địa phƣơng cấp tỉnh. KINH NGHIỆM TRONG NƢỚC, QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO ĐÀ NẴNG TRONG PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH ĐỂ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ. Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dƣơng.

Kinh nghiệm của tỉnh Bắc Ninh. Kinh nghiệm của thành phố Thƣợng Hải (Trung Quốc). Kinh nghiệm của vùng Emilia – Romagna (Ý). Bài học kinh nghiệm rút ra cho thành phố Đà Nẵng.

70 Tiểu kết Chƣơng 1. THỰC TRẠNG LỢI THẾ CANH TRANH VÀ PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH ĐỂ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thành phố Đà Nẵng.

Thực trạng tăng trƣởng và phát triển kinh tế của thành phố Đà Nẵng. Những vấn đề đặt ra cho phát huy lợi thế cạnh tranh thúc đẩy tăng trƣởng và phát triển kinh tế của thành phố Đà Nẵng. THỰC TRẠNG NHỮNG LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Thực trạng những lợi thế cạnh tranh của thành phố Đà Nẵng.

Tác động của những lợi thế cạnh tranh đối với phát triển kinh tế của thành phố Đà Nẵng. THỰC TRẠNG PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Thực trạng về nhận thức những lợi thế cạnh tranh của thành phố Đà Nẵng. Các chính sách phát huy lợi thế cạnh tranh cho phát triển kinh tế của thành phố Đà Nẵng.

ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Những thành công. Những mặt còn hạn chế. Những nguyên nhân của hạn chế.

116 Tiểu kết Chƣơng 2. QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐẾN NĂM 2030. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƢỚNG PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH ĐỂ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐẾN NĂM 2030. Những dự báo và quan điểm phát huy lợi thế cạnh tranh thúc đẩy phát triển kinh tế thành phố Đà Nẵng đến năm 2030.

Định hƣớng phát huy lợi thế cạnh tranh để thúc đẩy phát triển kinh tế thành phố Đà Nẵng đến năm 2030. GIẢI PHÁP PHÁT HUY LỢI THẾ CẠNH TRANH ĐỂ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐẾN NĂM 2030. Giải pháp chung. Giải pháp cụ thể.

MỘT SỐ KIẾN NGHỊ. Kiến nghị với Chính phủ và các Bộ, Ban, Ngành trung ƣơng. Kiến nghị với các địa phƣơng phối hợp. 148 Tiểu kết Chƣơng 3.

148 KẾT LUẬN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU. 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA NGHIÊN CỨU SINH LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Mỗi quốc gia và địa phƣơng đều có tiềm năng, thế mạnh, lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh riêng từ đó hình thành và phát triển những lĩnh vực, ngành, sản phẩm có giá trị gia tăng cao, có lợi thế cạnh tranh để trở nên giàu có, đem lại nhiều lợi ích cho ngƣời dân, doanh nghiệp. Vì thế phát huy lợi thế so sánh, phát huy lợi thế cạnh tranh để phát triển kinh tế nhanh, hiệu quả và bền vững của quốc gia cũng nhƣ của mỗi địa phƣơng cấp tỉnh là vấn đề khách quan và có tính cấp bách.

Nói cụ thể hơn vấn đề phát huy lợi thế cạnh tranh để thúc đẩy phát triển kinh tế của thành phố Đà Nẵng cần đƣợc nghiên cứu bởi vì: Về mặt lý luận: Để thúc đẩy phát triển kinh tế của một địa phƣơng cấp tỉnh là vấn đề còn nhiều tranh luận về mặt học thuật. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng hiểu rõ bản chất của lợi thế cạnh tranh là yếu tố cơ bản để phát huy lợi thế cạnh tranh phục vụ phát triển quốc gia/tỉnh. Đây đƣợc xem là một vấn đề cấp bách nhằm giúp cho các địa phƣơng có những cơ sở khoa học, luận chứng trong việc hoạch định chính sách phát triển, đặc biệt phù hợp với các địa phƣơng trong điều kiện của Việt Nam hiện nay. Cho đến nay lợi thế cạnh tranh thƣờng đƣợc đề cập dƣới góc độ kinh doanh của doanh nghiệp là chủ yếu, còn ở góc độ lãnh thổ, quốc gia thì dƣờng nhƣ mới đƣợc nghiên cứu một cách sơ sài, chƣa có sự nghiên cứu thỏa đáng.

Lợi thế cạnh tranh đối với địa phƣơng cấp tỉnh là gì, phát huy lợi thế cạnh tranh của địa phƣơng cấp tỉnh có nội hàm ra sao, đánh giá hiệu quả phát huy lợi thế cạnh tranh để phát triển kinh tế của một địa phƣơng cấp tỉnh thế nào. đang là những vấn đề chƣa tƣờng minh. Nghiên cứu sinh muốn góp phần làm sáng tỏ hơn về mặt lý luận đối với những vấn đề nêu trên để giải quyết những vấn đề thực tiễn Việt Nam đặt ra hiện nay. Về mặt thực tiễn: Trong quá trình phát triển và khảo sát của nghiên cứu sinh, vấn đề nhận thức của địa phƣơng cấp tỉnh là yếu tố rất quan trọng, nhận diện một cách đầy đủ, chính xác những lợi thế canh tranh của tỉnh mình.

Đối với thành phố Đà Nẵng thì điều này nhƣ thế nào? Chính vì vậy những nhận diện đƣợc xem là lợi thế cạnh tranh của Đà Nẵng cần đƣợc nghiên cứu và các chính sách để thúc đẩy phát triển kinh tế trong thời gian vừa qua vẫn còn nhiều điểm hạn chế nhƣ thế nào. Xuất phát từ đó, nghiên cứu sinh nhận thấy những vấn đề cần khắc phục trong quá trình phát triển kinh tế thành phố Đà Nẵng đến năm 2030. Đà Nẵng là một trong số ít địa phƣơng cấp tỉnh có sự phát triển năng động 2 hàng đầu ở Việt Nam. Trong quá trình phát triển, Đà Nẵng đƣợc đánh giá là một nơi có tiềm năng, thế mạnh vƣợt trội so với nhiều địa phƣơng khác ở ven biển miền Trung.

Là thành phố cảng biển xuất hiện từ rất sớm, lại có sân bay quốc tế và có hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật vƣợt trội, nơi tập trung nhiều cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học, hội tụ nhiều nhân lực chất lƣợng cao, điều kiện sống mang lại nhiều điểm ƣu đến mức rất nhiều ngƣời mong muốn về Đà Nẵng sinh sống. Việc phát huy các thế mạnh, các lợi thế đó để phát triển kinh tế ra sao và đã đạt hiệu quả chƣa thì chƣa đƣợc nghiên cứu thỏa đáng. Trong thời gian tới phát huy các thế mạnh, lợi thế đó nhƣ thế nào để thúc đẩy kinh tế của thành phố phát triển là vấn đề cấp bách, là vấn đề rất cần đƣợc nghiên cứu làm rõ để thành phố này xứng đáng là “nơi đáng sống nhất Việt Nam” trong bối cảnh toàn cầu hóa và tác động lớn của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cũng nhƣ trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu và rộng. Trƣớc bối cảnh nhƣ đã nói tới ở trên, nghiên cứu sinh chọn vấn đề Ph t hu i thế c nh tranh th c đẩ ph t triển inh tế th nh phố Đ N ng đến năm 2030” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế.

Thông qua đó góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận, cung cấp căn cứ khoa học về mặt thực tiễn cho thành phố Đà Nẵng. Hoạch định chính sách phát huy lợi thế cạnh tranh để phát triển kinh tế có hiệu quả cao và bền vững hơn. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan Nghiên cứu về lợi thế cạnh tranh trƣớc đây hầu hết nghiên cứu dƣới dạng ngành, sản phẩm hay doanh nghiệp nhƣng không nhiều nghiên cứu về lợi thế cạnh tranh của một địa phƣơng, vùng hay quốc gia. Kể từ khi M.