Luận án: Nghiên cứu tạo kháng thể đặc hiệu ung thư tuyến tiền liệt ứng dụng chẩn đoán

LỜI CAM ĐOAN Tôi là: Đàm Thị Tú Anh, nghiên cứu sinh khóa 30 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên nghành Miễn dịch và Dị ứng xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy: PGS.TS Phạm Thiện Ngọc và PGS.TS Lê Quang Huấn. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà nội, ngày 20 tháng 05 năm 2016 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CGA Chromogranin A (Protein chế tiết 1 của tuyến cận giáp) CT Computed Tomography (Chụp cắt lớp) DRE Digital Rectal Examination (Thăm khám trực tràng) DBB Denaturing Binding Buffer DNA Deoxyribonucleic acid DWB Denaturing Wash Buffer E. coli Escherichia coli ELISA Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay EPCA Early prostate cancer antigen (Kháng nguyên ung thư tuyến tiền liệt sớm) HE Hematoxylin Eosin (Thuốc nhuộm mô bệnh phẩm) HIFU High-Intensity Focused Ultrasound (Siêu âm tập trung cường độ cao) hK2 Hexokinase 2 (Hexokinases phosphorylate glucose) huK2 Human glandular kallikrein (Một protease serine) IL Interleukine KN Kháng nguyên KT Kháng thể NDV Newcastle disease vius (Vi rút bệnh Newcastle) NEB Native Elution Buffer NPB Native Purification Buffer NWB NativeWash Buffer MCS Multiple Cloning Site (Vùng cắt gắn đa vị ) MRI Magnetic resonance imaging (Chụp cộng hưởng từ) OPG Osteoprotegerin (Yếu tố ức chế osteoclastogenesis) PSA Prostate specific antigen (Kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) PET/CT Positron Emission Tomography - Computed Tomography (Chụp cắt lớp phát xạ positron) PSCA Prostate Stem Cell Antigen (Kháng nguyên tế bào gốc tiền thân của tuyến tiền liệt) PBS Phosphate Buffered Saline (Dung dịch đệm phosphate) PIN Prostatic Intraepithelial Neoplasia (Tân sản nội biểu mô tuyến tiền liệt) PCR Polymerase chain reaction (Phản ứng khuếch đại chuỗi) rNDV Recombinant Newcastle disease virus (Vi rút bệnh Newcastle tái tổ hợp) SDS-PAGE Sodium dodecyl sulfate polyacrylamide gel electrophoresis SDS Sodium dodecyl sulfate TTL Tuyến tiền liệt TCA Trichloroacetic acid UT Ung thư UTTTL Ung thư tuyến tiền liệt UPĐLTTTL U phì đại lành tính tuyến tiền liệt ULT Ultrasonic Tomography (Siêu âm cắt lớp) VEGF Vascular Endothelial Growth Factor (Yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu) MỤC LỤC Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục Chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN.

ĐẠI CƯƠNG VỀ UNG THƯ TUYẾN TIỀN LIÊT. Tình hình ung thư tuyến liền liệt trên thế giới. Tình hình ung thư tuyến tiền liệt tại Việt Nam. Yều cầu trong chẩn đoán và điều trị UTTTL.

CÁC HIỂU BIẾT VỀ CHẨN ĐOÁN UNG THƯ TUYẾN TIỀN LIỆT 6 1. Các phương pháp truyền thống chẩn đoán UTTTL. Các hiểu biết mới trong chẩn đoán và điều trị UTTTL. KHÁNG THỂ VÀ CHẨN ĐOÁN UNG THƯ TUYẾN TIỀN LIỆT.

Kháng thể. Kháng thể đơn dòng.CÁC KĨ THUẬT SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU. Kĩ thuật tái tổ hợp DNA. Kĩ thuật tạo kháng thể bằng gây miễn dịch trên động vật.

Kĩ thuật phân lập albumine từ huyết thanh. 49 CHƯƠNG 2:ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu của mục tiêu tạo kháng thể đặc hiệu kháng nguyên UTTTL.

Đối tượng nghiên cứu cho mục tiêu tạo bộ sinh phẩm bằng kháng thể và bước đầu ứng dụng trong chẩn đoán UTTTL. HÓA CHẤT, SINH PHẨM NGHIÊN CỨU. TRANG THIẾT BỊ SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ KẾT QUẢ TRONG NGHIÊN CỨU. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU. CÁC KĨ THUẬT SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU. Tạo kháng nguyên tái tổ hợp mang các epitope EPCA-2.

Các kĩ thuật sử dụng gây miễn dịch cho thỏ tạo kháng thể đặc hiệu kháng EPCA-2. Kĩ thuật ELISA xác định EPCA-2. ĐỊA ĐIỂM TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU. 84 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

TẠO GEN TÁI TỔ HỢP MANG CÁC EPITOPE EPCA-2 BẰNG PHƯƠNG PHÁP TÁI TỔ HỢP.Tạo vector tái tổ hợp mang gen polEPCA-2. Biểu hiện vector tái tổ hợp trong vi khuẩn E.coli chủng BL21 (DE3) 93 3. KẾT QUẢ GÂY MIỄN DỊCH Ở THỎ BẰNG KHÁNG NGUYÊN TÁI TỔ HỢP PolEPCA-2. Nồng độ kháng thể kháng polEPCA-2 ở huyết thanh thỏ.

KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH EPCA-2 TRONG HUYẾT THANH 3 NHÓM NGHIÊN CỨU. Thông tin chung của nhóm bệnh nhân tuyến tiền liệt. Nồng độ EPCA-2 trong huyết thanh 2 nhóm bệnh nhân tuyến tiền liệt được định lượng bằng kháng thể thỏ kháng EPCA-2 và kít CUSABIO. Nồng độ EPCA- 2 trong huyết thanh nam giới khỏe mạnh.

So sánh độ nhậy, độ đặc hiệu của kháng thể thỏ đặc hiệu kháng EPCA- 2 với kháng thể trong kít xác định EPCA-2 của CUSABIO. 114 CHƯƠNG 4:BÀN LUẬN. VỀ THIẾT KẾ GEN MÃ HÓA POLYEPITOPE CỦA KHÁNG NGUYÊN UNG THƯ TUYẾN TIỀN LIỆT SỚM. Lựa chọn biểu hiện các epitope của kháng nguyên thay vì biểu hiện toàn bộ phân tử kháng nguyên.

Thiết kế lặp nhiều lần trình tự các epitope. Thiết kế gen polEPCA-2 có trình tự nhận biết của các enzyme cắt giới hạn. Tạo vector tái tổ hợp mang gen polEPCA-2. Biểu hiện protein tái tổ hợp.

VỀ KẾT QUẢ TẠO KHÁNG THỂ THỎ ĐẶC HIỆU KHÁNG PolEPCA-2. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH EPCA-2 TRONG HUYẾT THANH 3 NHÓM NGHIÊN CỨU. Một số thông tin của 2 nhóm bệnh nhân tuyến tiền liệt. Kết quả xác định EPCA-2 trong huyết thanh bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt bằng kháng thể thỏ có đối chứng với kít thương phẩm.

Kết quả xác định EPCA-2 trong huyết thanh bệnh nhân u phì đại lành tính tuyến tiền liệt và nam giới bình thương bằng 2 phương pháp ELISA. So sánh độ nhậy, độ đặc hiệu của 2 phương pháp ELISA sử dụng kháng thể thỏ đặc hiệu kháng EPCA-2.19 và kháng thể trong kít xác định EPCA-2 của CUSABIO. 135 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng1.1: Trình tự acid amin ba epitop của EPCA-2 .2: Cấu trúc các globulin. Thành phần hỗn hợp phản ứng cắt bằng enzyme.

Hỗn hợp phản ứng gắn bằng enzyme. Thành phần phản ứng PCR. Chu trình nhiệt của phản ứng PCR. Công thức pha gel tách.

Công thức pha gel cô. Công thức chia nhóm và dung dịch tiêm mẫn cảm. Nồng độ IPTG và thời gian khảo sát sự biểu hiện protein tái tổ hợp .2: Các nồng độ EPCA-2 của đường chuẩn Kít ELISA (CSB-EQ 027679HU. Nồng độ kháng thể kháng polEPCA-2 ở huyết thanh thỏ sau tiêm mũi 3.

Nồng độ kháng thể kháng polEPCA-2 ở huyết thanh thỏ sau tiêm mũi 3 và 4. So sánh nồng độ kháng thể kháng polEPCA-2 ở huyết thanh thỏ ngày thứ 15 và ngày thứ 20 sau tiêm mũi 4. Nồng độ kháng thể kháng polEPCA-2 ở huyết thanh thỏ 20 ngày sau tiêm mũi 4 ở các độ pha loãng khác nhau. Phân bố tuổi ở nhóm bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt.

Phân bố tuổi ở nhóm bệnh nhân u phì đại tuyến tiền liệt. Nồng độ tPSA trung bình trong huyết thanh các nhóm nghiên cứu. Sự phân bố các mức nồng độ tPSA ở 3 nhóm nghiên cứu. Nồng độ EPCA-2 trong huyết thanh bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt ở các mức nồng độ.

Giá trị trung bình nồng độ EPCA-2 trong huyết thanh bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt. Nồng độ EPCA-2 trong huyết thanh bệnh nhân u phì đại lành tính tuyến tiền liệt. So sánh giá trị trung bình của nồng độ EPCA-2 và tPSA trong huyết thanh bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt. Nồng độ EPCA-2 trong huyết thanh người nam bình thường định lượng bằng KT thỏ đặc hiệu kháng EPCA-2 và Kit ELISA.

So sánh độ nhậy của kháng thể thỏ đặc hiệu kháng EPCA-2 với Kit ELISA ở nhóm bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt. So sánh độ đặc hiệu của kháng thể thỏ đặc hiệu kháng polEPCA-2 với kít ELISA ở nhóm bệnh nhân u phì đại lành tính TTL. 114 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Phân độ mô học theo Gleason .2: Mô tả nguyên lý hoạt động của siêu âm cắt lớp.3: Hình ảnh ung thư tuyến tiền liệt chụp PET/CT .4: Sơ đồ cấu trúc một hệ dẫn thuốc trong điều trị trúng đích.5: Các phần V và C của một đơn vị Ig .6: Cấu trúc của TCR .7: Cầu S-S, các domain và các mảnh phân tử Ig .8: Cắt phân tử IgG với papain thu được: 2 mảnh Fab, 1 mảnh Fc.9: Cắt phân tử IgG với pepsin thu được: 1 mảnh F(ab)2 , 1 mảnh Fc’ .10: Sơ đồ tạo kháng thể bằng phương pháp tạo tế bào lai. Hai loại kháng thể đơn dòng.12: Sơ đồ tạo kháng thể đơn dòng ghép .13: Sơ đồ phương pháp sắc kí ái lực .14: Sơ đồ phương pháp ELISA trực tiếp.15: Sơ đồ phương pháp ELISA gián tiếp .16: Sơ đồ phương pháp ELISA sandwich .17: Sơ đồ phương pháp ELISA cạnh tranh ức chế.

Trình tự gen polEPCA-2. Sơ đồ tạo vector biểu hiện tái tổ hợp. Kết quả cắt gen polEPCA-2 và pET-28a(+) bằng 2 enzym Nco I và Not I 87 Hình 3. Kiểm tra sản phẩm tinh sạch gen polEPCA-2 và pET-28a(+)với 2 đầu dính tương ứng.

Đĩa biến nạp vector biểu hiện tái tổ hợp pET28a(+)/polEPCA- 2vào vi khuẩn E. coli chủng DH5α. Kết quả PCR với cặp mồi T7F/R. Một đoạn kết quả giải trình tự gen polEPCA-2.

Trình tự gen polEPCA-2 trong vector pET-28a(+)và trình tự acid amin suy diễn. Đĩa biến nạp vector biểu hiện tái tổ hợp pET-28a(+)/polEPCA-2 vào tế bào E. coli chủng BL21 (DE3). Kiểm tra sự biểu hiện của protein tái tổ hợp trong E.

Kiểm tra sự biểu hiện protein tái tổ hợp ở các nồng độ IPTG theo thời gian. Kiểm tra sự biểu hiện protein tái tổ hợp ở các nhiệt độ khác nhau. Kiểm tra độ hòa tan của protein tái tổ hợp. Kiểm tra độ hòa tan của protein tái tổ hợp ở các nhiệt độ khác nhau 100 Hình 3.

Kiểm tra sản phẩm tinh sạch protein polEPCA-2 .16: Biểu đồ đường chuẩn kit. ELISA xác định nồng độ protein polEPCA-2 trong mẫu phân tích 104 Hình 3.18: Sự phân bố tuổi ở 2 nhóm bệnh nhân tuyến tiền liệt.19: Nồng độ tPSA ở 2 nhóm bệnh nhân tuyến tiền liệt. Cấu trúc acid amin prolin. 119 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ung thư tuyến tiền liệt (UTTTL) được mô tả lần đầu tiên năm 1853.

Năm 1890 nhờ thủ thật gây mê ra đời, bệnh lần đầu tiên được điều trị bằng cắt tinh hoàn, nhưng hiệu quả không cao. Rất nhiều các thành tựu khoa học đã được áp dụng vào điều trị UTTTL. Các kết quả nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả điều trị UTTTL rất phụ thuộc vào thời điểm phát hiện bệnh.