Luận án: Can thiệp danh mục thuốc BV Quân y 103 giai đoạn 2013-2016 - Học viện Quân Y

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP CAN THIỆP ĐỐI VỚI DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 103 GIAI ĐOẠN 2013-2016 LUẬN ÁN TIẾN SỸ DƯỢC HỌC HÀ NỘI – 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP CAN THIỆP ĐỐI VỚI DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 103 GIAI ĐOẠN 2013-2016 Chuyên ngành: Tổ chức Quản lý Dược Mã số: 9720212 LUẬN ÁN TIẾN SỸ DƯỢC HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. HÀ NỘI – 2020 LỜI CẢM ƠN Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình tới PGS, TS. Trần Thế Tăng và TS. Phan Thị Hòa - tập thể Thầy hướng dẫn khoa học đã dành nhiều thời gian, tâm huyết để hướng dẫn và truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức quý giá trong suốt thời gian thực hiện đề tài.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc; tập thể cán bộ, nhân viên khoa Dược; các khoa, phòng của Bệnh viện Quân Y 103 đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình triển khai thực hiện đề tài và thu thập dữ liệu. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, Viện Đào tạo Dược, Phòng Sau đại học - Học viện Quân Y, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình hoàn thành luận án. Tôi vô cùng biết ơn các thầy cô Trường Đại học Dược Hà Nội, Học viện Quân Y đã nhiệt tình giảng dạy và truyền đạt cho tôi nhiều kinh nghiệm, nhiều kiến thức bổ ích trong thời gian học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Bố mẹ, gia đình đã nuôi dạy tôi trưởng thành, là hậu phương vững chắc để tôi an tâm học tập, công tác.

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên và giúp đỡ tôi trong học tập, công tác và trong cuộc sống. Hà Nội, ngày 17 tháng 9 năm 2020 Nghiên cứu sinh LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học. Luận án chưa từng được công bố.

Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục hình Đặt vấn đề …………………………………………………….……… 1 Chương 1 – Tổng quan …………………. Hoạt động cung ứng thuốc trong bệnh viện. Lựa chọn thuốc ………………………………………….

Mua sắm thuốc ……………………………………………. Phân phối thuốc ……………………. Quản lý sử dụng thuốc ………………………………………. Các phương pháp phân tích danh mục thuốc sử dụng ……….

Thực trạng hoạt động cung ứng thuốc trong bệnh viện …. Trên thế giới …………………………………………………. Tại Việt Nam ………………………………………………. Đôi nét về Bệnh viện Quân y 103 ……………………………….

Chức năng, nhiệm vụ và mô hình tổ chức của bệnh viện ……. Khoa Dược bệnh viện ………………………………………. 31 Chương 2 – Đối tượng và phương pháp nghiên cứu ………………. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………….

Phương pháp nghiên cứu ………………………………………. Thiết kế nghiên cứu …………………………………………. Các biến số nghiên cứu ………………………………………. Phương pháp thu thập số liệu ……………………………….

Xử lý và phân tích số liệu ……………………………………. 45 Chương 3 – Kết quả nghiên cứu ………………. Phân tích hiệu quả của một số can thiệp đối với danh mục thuốc bằng phương pháp ABC, VEN tại Bệnh viện Quân y 103 giai đoạn 2013 – 2016. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nguồn gốc xuất xứ …….

Cơ cấu danh mục thuốc tân dược theo thuốc biệt dược gốc và thuốc generic …………………………………………………. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo đường dùng …………. Cơ cấu danh mục thuốc tân dược theo nhóm thuốc đơn/đa thành phần ………………………………………………. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo các nhóm tác dụng dược lý …….

Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân tích ABC ………. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân tích VEN ………. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo ma trận ABC/VEN …… 74 3. Đánh giá hiệu quả của một số can thiệp đối với quản lý sử dụng thuốc – nghiên cứu trường hợp sử dụng kháng sinh và vi khuẩn kháng kháng sinh tại Bệnh viện Quân y 103…….

Cơ cấu các phân nhóm kháng sinh được sử dụng giai đoạn 2013 – 2016 ………………………………………………. DDD/100 ngày giường của các nhóm kháng sinh ……………. Chi phí điều trị ước tính theo ngày của một số kháng sinh …. Thực trạng triển khai xét nghiệm vi sinh và vi khuẩn kháng kháng sinh tại Bệnh viện Quân y 103 giai đoạn 2013-2016 ….

86 Chương 4 – Bàn luận …………………. Hiệu quả của một số can thiệp đối với danh mục thuốc bằng phương pháp ABC, VEN tại Bệnh viện Quân y 103 giai đoạn 2013 – 2016. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nguồn gốc xuất xứ ……. Cơ cấu thuốc tân dược theo thuốc biệt dược gốc và thuốc generic …………………………………………………….

Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo đường dùng …………. Cơ cấu thuốc tân dược theo nhóm thuốc đơn/đa thành phần 98 4. Cơ cấu danh mục thuốc theo các nhóm tác dụng dược lý ……. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân tích ABC ……….

Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân tích VEN ………. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo ma trận ABC/VEN …… 107 4. Hiệu quả của một số can thiệp đối với quản lý sử dụng thuốc – nghiên cứu trường hợp sử dụng kháng sinh và vi khuẩn kháng kháng sinh tại Bệnh viện Quân y 103………. Cơ cấu các phân nhóm kháng sinh được sử dụng giai đoạn 2013 – 2016 ……………………………………………….

DDD/100 ngày giường của các nhóm kháng sinh ……………. Chi phí điều trị ước tính theo ngày của một số kháng sinh …. Thực trạng triển khai xét nghiệm vi sinh và vi khuẩn kháng kháng sinh tại Bệnh viện Quân y 103 giai đoạn 2013-2016 …. Ưu nhược điểm của nghiên cứu ……………………………….

122 Danh mục các công trình công bố kết quả nghiên cứu của đề tài luận án Tài liệu tham khảo Phụ lục DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 ADR Adverse Drug Reaction (Phản ứng có hại của thuốc) 2 BHYT Bảo hiểm Y tế 3 BKH Bộ Kế hoạch 4 BNV Bộ Nội vụ 5 BTC Bộ Tài chính 6 BVQY Bệnh viện Quân y 7 BYT Bộ Y tế 8 DDD Defined Daily Dose (Liều xác định trong ngày) 9 DMT Danh mục thuốc 10 ĐVT Đơn vị tính Food and Drug Administration (Cơ quan quản lý Dược 11 FDA và Thực phẩm Hoa Kỳ) 12 GTSD Giá trị sử dụng 13 NĐ - CP Nghị định – Chính phủ 14 QĐ Quyết định 15 SKM Số khoản mục 16 TT Thông tư 17 TTLT Thông tư liên tịch 18 USD United States Dollar (Đô la Mỹ) 19 VED Vital, Essential, Eesirable analysis (Phân tích VED) 20 WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1. Hoạt động khám chữa bệnh của BVQY 103 từ năm 2013 – 2016 ………………………………………………………. Cơ cấu bệnh tật của BVQY 103 thu dung điều trị trong các năm từ 2013 đến 2016 ………………………………. Các biến số nghiên cứu …………………………………….

Cơ cấu các khoản mục thuốc sử dụng theo nguồn gốc xuất xứ …………………………………………. Giá trị sử dụng của các thuốc theo nguồn gốc xuất xứ …. Cơ cấu các khoản mục thuốc tân dược theo nhóm thuốc biệt dược gốc, thuốc generic ……. Giá trị sử dụng của các thuốc tân dược phân theo nhóm thuốc biệt dược gốc, thuốc generic ……………………….

Cơ cấu các khoản mục thuốc sử dụng theo đường dùng thuốc ………………………………. Giá trị sử dụng của các thuốc theo đường dùng thuốc …. Cơ cấu các khoản mục thuốc tân dược theo nhóm thuốc đơn/đa thành phần ……………………. Giá trị sử dụng của các thuốc tân dược theo nhóm thuốc đơn/đa thành phần ………………………………………….

Cơ cấu các khoản mục thuốc sử dụng theo một số nhóm tác dụng dược lý ……………………. Giá trị sử dụng của các thuốc theo một số nhóm tác dụng dược lý ………………………………………………………. Cơ cấu các khoản mục thuốc sử dụng theo phân tích ABC 68 3. Giá trị sử dụng của các thuốc theo phân tích ABC …….

69 Tên bảng Trang 3. Số lượng các hoạt chất cùng nồng độ/hàm lượng và dạng bào chế được sử dụng đồng thời ở cả nhóm A và nhóm C 70 3. Cơ cấu các khoản mục thuốc sử dụng theo phân tích VEN 72 3. Giá trị sử dụng của các thuốc theo phân tích VEN …….

Danh sách các thuốc thuộc phân nhóm AN của Bệnh viện Quân y 103 giai đoạn 2013 – 2016 ………………. Cơ cấu các khoản mục kháng sinh được sử dụng. Giá trị sử dụng của các phân nhóm kháng sinh …………. Cơ cấu các kháng sinh trong nhóm thuốc A ……….

DDD/100 ngày giường của các nhóm kháng sinh ………. DDD/100 ngày giường của một số kháng sinh cụ thể. Số lượt bệnh nhân đến Bệnh viện Quân y 103 khám chữa bệnh giai đoạn 2013 – 2016 …………………………. Số lượng các loại xét nghiệm vi sinh thực hiện tại khoa Vi sinh vật, Bệnh viện Quân y 103 giai đoạn 2013-2016.

Số lượng bệnh nhân sử dụng kháng sinh dự phòng từ tháng 9/2015-3/2016 ………………………………………. Phân bố vi khuẩn mới nổi theo các khoa lâm sàng của Bệnh viện Quân y 103 ……. 89 DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang 1. Khung quản lý dược (Pharmaceutical managing framework) ….

Sơ đồ tổ chức BVQY 103 tính đến tháng 12/2017 …. Nội dung nghiên cứu …………. Phân bố các chủng vi khuẩn xuất hiện ở Bệnh viện Quân y 103 giai đoạn 2013 - 2016. Tỷ lệ kháng kháng sinh của Acinetobacter ở Bệnh viện Quân y 103.

Tỷ lệ kháng kháng sinh của Burkholderia spp ở Bệnh viện Quân y 103. Tỷ lệ kháng kháng sinh của Klebsiella spp ở Bệnh viện Quân y 103. Phân loại kháng kháng sinh theo MDR, XDR và PDR ở Bệnh viện Quân y 103. 91 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Theo một báo cáo của Bộ Y tế, tại Việt Nam, tổng giá trị tiền thuốc sử dụng trong năm 2012 là 2,6 tỷ USD, tăng 9,1% so với năm 2011 [1].

Đến năm 2016, tổng chi phí tiền thuốc trên toàn thế giới đạt 450 tỷ USD, tăng 5,8% so với năm 2015. Sự gia tăng tổng chi tiêu trong năm 2016 là 27,3 tỷ USD do một phần giá thuốc đã tăng 9,2% trong năm 2016 [2]. Theo báo cáo năm 2016 của nhóm dự báo QuintilesIMS, việc sử dụng thuốc và mức chi tiêu cho đến năm 2021 sẽ đạt gần 1.500 tỷ USD, trong đó các thuốc generic sẽ tiếp tục chiếm khoảng 91% khối lượng thị trường dược phẩm. Các loại thuốc mới ngày càng chiếm thị phần tiêu thụ trên toàn cầu, tỷ lệ chi phí sẽ tiếp tục tăng từ dưới 20% mười năm trước lên 30% vào năm 2016 và lên 35% vào năm 2021 [3].