Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu giải phẫu động mạch cấp máu cho ngón chân I, II và đánh giá kết quả phẫu thuật chuyển ngón chân phục hồi ngón tay cái

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 _________________________ NGUYỄN VIỆT TÂN NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH CẤP MÁU CHO NGÓN CHÂN I, II BẰNG CHỤP MẠCH CẮT LỚP VI TÍNH VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT CHUYỂN NGÓN CHÂN PHỤC HỒI NGÓN TAY CÁI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI- 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 _________________________ NGUYỄN VIỆT TÂN NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH CẤP MÁU CHO NGÓN CHÂN I, II BẰNG CHỤP MẠCH CẮT LỚP VI TÍNH VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT CHUYỂN NGÓN CHÂN PHỤC HỒI NGÓN TAY CÁI Ngành / Chuyên ngành: Ngoại khoa / Chấn thương chỉnh hình và tạo hình Mã số: 9720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Lâm Khánh HÀ NỘI- 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Việt Tân LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới:  Đảng ủy, Ban Giám đốc, Bộ môn - Viện CTCH, Khoa Chấn thương chi trên và Vi phẫu thuật, Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Phòng Sau đại học, Phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện TWQĐ 108 đã tạo điều kiện cho tôi được học tập, nghiên cứu. Lê Văn Đoàn – Viện trưởng Viện CTCH và GS. Lâm Khánh – Phó Giám đốc Bệnh viện TWQĐ 108; hai thầy đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, trực tiếp giúp tôi có được những kiến thức vô cùng quý giá để hoàn thành luận án này. Nguyễn Thế Hoàng – Phó Giám đốc Bệnh viện TWQĐ 108, TS.

Phan Trọng Hậu – Phó Viện trưởng Viện CTCH, TS. Nguyễn Năng Giỏi – Phó Viện trưởng Viện CTCH, TS. Nguyễn Việt Nam – Chủ nhiệm Khoa Chấn thương chi trên và Vi phẫu thuật, TS. Nguyễn Viết Ngọc – Phó Chủ nhiệm Khoa Chấn thương chi trên và Vi phẫu thuật, TS.

Nguyễn Quốc Dũng – Phó Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật khớp, PGS. Nguyễn Văn Huy – Nguyên Trưởng bộ môn Giải phẫu trường Đại học Y Hà Nội đã giúp đỡ và đóng góp nhiều ý kiến quý báu trong quá trình thực hiện đề tài luận án.  Bố mẹ, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới người Cha, cũng là người Thầy GS.

Nguyễn Việt Tiến đã hy sinh cả cuộc đời để nuôi dạy tôi nên người, chỉ bảo những kiến thức, kinh nghiệm quí báu cho tôi ngay từ những bước đi chập chững vào nghề cũng như trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này. Nguyễn Việt Tân DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BN Bệnh nhân CTA Computed Tomography Angiography (Chụp mạch máu bằng cắt lớp vi tính) CTA-320 Chụp mạch bằng máy chụp cắt lớp vi tính 320 dãy đầu thu ĐM Động mạch ĐMGĐB Động mạch gan đốt bàn ĐMMC Động mạch mu chân ĐMMĐB Động mạch mu đốt bàn FADI Foot & Ankle Disabilitiy Index (Đánh giá mức độ ảnh hưởng vận động cổ chân - bàn chân) GĐB Gan đốt bàn KTVP Kĩ thuật vi phẫu MĐB Mu đốt bàn MHQ Michigan Hand outcomes Questionnaire (Đánh giá chức năng bàn tay Michigan) MRA Magnetic Resonance Angiography (Chụp mạch cộng hưởng từ) QuickDASH Quick Disabilities of Arm, Shoulder & Hand (Đánh giá mức độ ảnh hưởng vận động chi trên) ROI Region of interest (Vùng quan tâm) TK Thần kinh TM Tĩnh mạch BẢNG ĐỐI CHIẾU DANH PHÁP ANH – VIỆT English Tiếng Việt Deep plantar arch Cung gan chân sâu Deep plantar artery Động mạch gan chân sâu Deep transverse metatarsal ligament Dây chằng đốt bàn chân ngang sâu Distal Phía xa Distal perforating artery/ distal Động mạch xuyên xa communicating artery Dorsal digital artery Động mạch mu ngón Dorsalis pedis artery Động mạch mu chân First dorsal interosseous Cơ liên cốt mu chân thứ nhất First dorsal metatarsal artery Động mạch mu đốt bàn I First metatarsal Xương đốt bàn chân I First plantar metatarsal artery Động mạch gan đốt bàn I First toe web space Kẽ ngón chân thứ nhất First web deepening method Làm sâu kẽ ngón thứ nhất First, second, third, fourth Khoang liên xương đốt bàn chân thứ intermetatarsal space nhất, hai, ba, bốn Great toe wrap-around flap Vạt phần mềm ngón chân cái Great toe/ Big toe/ First toe Ngón chân cái/ Ngón chân I Interphlangeal joint Khớp liên đốt ngón Lateral plantar artery Động mạch gan chân ngoài Medial plantar artery Động mạch gan chân trong Neurovascular island pedicle flap Vạt có cuống mạch máu - thần kinh hình đảo Osteoplastic reconstruction Tạo hình phục hồi chiều dài xương Partial toe flap Vạt một phần ngón chân Phalanx Xương đốt ngón Plantar digital artery Động mạch gan ngón Pollicization Phẫu thuật cái hóa ngón tay dài Proximal Phía gần Proximal perforating artery/ proximal Động mạch xuyên gần communicating artery Second metatarsal Xương đốt bàn chân II Second toe Ngón chân II Thumb metacarpal lengthening Kéo dài xương đốt bàn I Trimmed great toe flap Vạt ngón chân cái thu nhỏ Twisted- toe flap Vạt ngón chân kép MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BẢNG ĐỐI CHIẾU DANH PHÁP ANH – VIỆT MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ. Mỏm cụt ngón tay cái và các phương pháp điều trị. Phẫu thuật tạo hình ngón tay cái không sử dụng kỹ thuật vi phẫu.

Mở sâu kẽ ngón tay thứ nhất. Kéo dài xương đốt bàn I. Tạo hình phục hồi chiều dài xương. Cái hóa ngón tay dài.

Chuyển ngón chân dạng cuống liền phục hồi ngón tay cái. Chuyển ngón chân dạng tự do phục hồi ngón tay cái. Vạt ngón chân cái toàn bộ. Vạt ngón chân cái thu nhỏ.

Vạt phần mềm ngón chân cái. Vạt ngón chân thứ II. Một số dạng vạt ngón chân khác. Nghiên cứu giải phẫu các động mạch cấp máu cho vạt ngón chân I, II.

Khái quát giải phẫu các động mạch ở bàn chân. Nghiên cứu giải phẫu động mạch cấp máu cho vạt ngón chân I, II trên thế giới. Các biến đổi giải phẫu của động mạch mu chân. Động mạch mu đốt bàn I và những biến đổi giải phẫu.

Động mạch gan đốt bàn I và những biến đổi giải phẫu. Sự tiếp nối giữa động mạch mu đốt bàn I và gan đốt bàn I tại kẽ ngón chân thứ nhất và mối tương quan cấp máu cho ngón chân. Động mạch ngón chân I và II. Nghiên cứu giải phẫu động mạch cấp máu cho vạt ngón chân I, II qua các phương tiện chẩn đoán hình ảnh trên thế giới.

Nghiên cứu giải phẫu động mạch cấp máu cho vạt ngón chân I, II ở Việt Nam. Ứng dụng chuyển ngón chân dạng tự do lên ghép phục hồi ngón tay cái 28 1. Tình hình ứng dụng trên thế giới. Kết quả phục hồi sau chuyển ngón chân phục hồi ngón tay cái.

Ảnh hưởng tại nơi cho. Những xu hướng mới trong phẫu thuật chuyển ngón. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu giải phẫu hệ động mạch cấp máu cho vạt ngón chân I, II qua CTA-320.

Phương pháp. Phương tiện. Quy trình chụp CTA - 320 khảo sát động mạch cấp máu cho ngón chân I, II. Chỉ tiêu đánh giá.

Nghiên cứu trên lâm sàng. Phương pháp. Quy trình kỹ thuật chuyển ngón chân lên ngón tay cái. Theo dõi, chăm sóc, điều trị và tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng sau phẫu thuật.

Đánh giá kết quả sau phẫu thuật. Phương pháp xử lí số liệu. Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Kết quả nghiên cứu giải phẫu. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu giải phẫu. Động mạch mu chân. Tỷ lệ có mặt động mạch mu chân.

Đường đi của động mạch mu chân. Đường kính động mạch mu chân. Sự khác biệt đường kính động mạch mu chân ở hai bên. Tỷ lệ tương đồng giải phẫu động mạch mu chân ở hai bên.

Cung động mạch gan chân sâu. Động mạch mu đốt bàn I. Tỷ lệ có mặt động mạch mu đốt bàn I. Nguyên ủy, vị trí nguyên ủy, kích thước động mạch mu đốt bàn I.

Phân loại Gilbert A. của động mạch mu đốt bàn I. Tương đồng giải phẫu hai bên của động mạch mu đốt bàn I. Động mạch gan đốt bàn I.

Tỷ lệ có mặt động mạch gan đốt bàn I. Nguyên ủy, đường kính động mạch gan đốt bàn I. Giải phẫu tại kẽ ngón chân thứ nhất. Kiểu hình cấp máu tại kẽ ngón chân thứ nhất.

Các động mạch ngón chân. Kết quả ứng dụng lâm sàng. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm mỏm cụt ngón tay cái và dạng ngón chuyển.

Kết quả gần. Tại bàn tay. Tại bàn chân. Kết quả gần và các yếu tố liên quan.

Kết quả ứng dụng của phim chụp CTA-320 vào phẫu thuật. Sự phù hợp giữa kết quả phim chụp CTA-320 và khi phẫu thuật. So sánh thời gian phẫu thuật, kết quả gần giữa nhóm bệnh nhân được chụp và không được chụp CTA-320. Kết quả xa tại bàn tay (n = 54, thời gian theo dõi ≥ 12 tháng).

Kết quả phục hồi vận động. Kết quả phục hồi cảm giác. Các biến chứng và xử trí. Đánh giá chủ quan chức năng của bàn tay.

Kết quả thẩm mỹ. Kết quả xa tại bàn tay và các yếu tố liên quan. Liên quan giữa kết quả xa và tình trạng ô mô cái. Liên quan giữa kết quả xa và tình trạng các ngón tay dài.

Liên quan giữa hình thức kết xương và các biến chứng. So sánh kết quả xa giữa chuyển ngón chân cái thu nhỏ và chuyển ngón chân thứ II. Ảnh hưởng tại bàn chân sau lấy ngón. So sánh mức độ ảnh hưởng tại bàn chân giữa lấy ngón chân cái và ngón chân thứ II.

Kết quả chung. Đặc điểm giải phẫu các động mạch cấp máu ngón I, II bàn chân. Ưu, nhược điểm của sử dụng CTA trong nghiên cứu giải phẫu. Ý nghĩa của sử dụng CTA trong khảo sát mạch máu trước phẫu thuật.

Giải phẫu hệ động mạch cấp máu cho ngón chân I, II. Động mạch mu chân. Động mạch mu đốt bàn I. Giải phẫu ở kẽ ngón chân thứ nhất.

Kết quả phẫu thuật chuyển ngón chân phục hồi ngón tay cái. Đặc điểm bệnh nhân .