Luận án tiến sĩ y học nghiên cứu mức độ biểu hiện của micro rna 29a micro rna 14

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHAN THẾ DŨNG NGHIÊN CỨU MỨC ĐỘ BIỂU HIỆN CỦA MICRO­RNA 29A, MICRO­RNA 146A VÀ MICRO­RNA 147B TỰ DO HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÝP 2 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI ­ 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHAN THẾ DŨNG NGHIÊN CỨU MỨC ĐỘ BIỂU HIỆN CỦA MICRO­RNA 29A, MICRO­RNA 146A VÀ MICRO­RNA 147B TỰ DO HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÝP 2 Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: 1.TS Nguyễn Lĩnh Toàn HÀ NỘI ­ 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong đề tài này là trung thực, không sao chép và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. Tác giả luận án Phan Thế Dũng LỜI CẢM ƠN Bằng tất cả lòng kính trọng và sự biết ơn tôi xin gửi tới PGS. Nguyễn Lĩnh Toàn ­ những người thầy tâm huyết đã tận tình dạy dỗ, dìu dắt cho tôi trong quá trình học tập! Tôi xin chân thành bày tỏ lời cảm ơn tới: Đảng ủy, Ban Giám đốc, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Bộ môn Khớp ­ Nội tiết ­ Học viện Quân Y đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án! Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới PGS.

Nguyễn Thị Phi Nga chủ nhiệm bộ môn Khớp ­ Nội tiết Học viện Quân y đã đóng góp những ý kiến quý báu, chia sẻ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập! Tôi xin cảm ơn Ban Giám đốc Sở Y tế Nghệ An, Ban giám đốc bệnh viện và các khoa lâm sàng, cận lâm sàng của Bệnh viện Nội tiết Nghệ An đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập. Tôi xin được gửi cảm ơn tới toàn thể những Người bệnh đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình lấy số liệu để thực hiện luận án này! Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô trong hội đồng chấm luận án đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi có thể hoàn thiện và bảo vệ luận án! Tôi xin gửi lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp đã luôn sát cánh bên tôi, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập! Cùng với tất cả tình yêu, lòng biết ơn sâu sắc nhất tôi xin gửi lời cảm ơn tới Cha, Mẹ kính yêu, vợ con, cùng những người thân trong gia đình đã luôn là chỗ dựa tinh thần và tạo động lực lớn để tôi vượt qua tất cả những khó khăn và thử thách!. Hà nội, tháng 11 năm 2021 Phan Thế Dũng MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN VỀ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÝP 2.

Định nghĩa, dịch tễ học. Chẩn đoán đái tháo đường týp 2. Bệnh sinh đái tháo đường týp 2. TỔNG QUAN VỀ MICRO­RNA.

Nguồn gốc sinh học. Cấu trúc phân tử và quá trình hình thành micro­RNA. Cơ chế hoạt động của micro­RNA. Các đặc tính và yếu tố ảnh hưởng đến biểu hiện của micro­RNA.

Vai trò của micro­RNA trong bệnh đái tháo đường. Nguồn gốc, vai trò miR­29a trong bệnh đái tháo đường týp 2. Phương pháp định lượng micro­RNA. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC VỀ MICRO­RNA Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG.

Một số nghiên cứu trên thế giới.38 Nghiên cứu của Bagge A. và cs cho thấy miR­29a tăng biểu hiện ở bệnh nhân ĐTĐ týp 2. Biểu hiện miR­29a tăng làm giảm sự bài tiết insulin của tế bào β đảo tụy để đáp ứng với tình trạng tăng glucose máu. Báo cáo cho thấy biểu hiện quá mức miR­29a làm giảm sự phát triển của tế bào β INS­1E.

Ngược lại, khi làm suy giảm miR­29a làm cải thiện chức năng của tế bào β .38 Nghiên cứu của Kong L. và cs (2011) trên 18 bệnh nhân ĐTĐ týp 2 mới chẩn đoán, 19 bệnh nhân tiền ĐTĐ và 19 người khỏe mạnh. Kết quả cho thấy biểu hiện tương đối của miR­29a và miR­146a huyết tương ở nhóm ĐTĐ týp 2 mới chẩn đoán cao hơn tiền ĐTĐ và nhóm người khỏe mạnh (p<0,05), tuy nhiên không có sự khác biệt giữa nhóm tiền ĐTĐ và người khỏe mạnh. Tác giả cho rằng biểu hiện của các miR này chỉ thay đổi trong giai đoạn bệnh ĐTĐ.

Một số nghiên cứu trong nước.39 Tại Việt Nam, hiện nay có một số nghiên cứu về gen ở bệnh nhân ĐTĐ như nghiên cứu của tác giả Lê Danh Tuyên (2019) về tính đa hình gen ở nhóm người kinh tại Việt Nam. Kết quả cho thấy sự phân bố các đa hình gen này mang đặc trưng chung của nhóm các dân tộc châu Á so với các nhóm dân tộc châu Phi và châu Âu, trong đó người Kinh Việt Nam tuy cũng thuộc nhóm gần với các dân tộc Đông Á nhưng vẫn có những đặc trưng riêng về phân bố kiểu gen và alen trong quần thể, như tỷ lệ alen A của gen FTO (rs8050136) cao nhất và tỷ lệ kiểu gen AG của gen INSR (rs3745551) thấp hơn mức trung bình so với nhóm dân Đông Á. Một nghiên cứu khác của tác giả Cấn Thị Bích Ngọc (2017) trên các đối tượng bệnh nhân đái tháo đường sơ sinh. Kết quả cho thấy tỷ lệ phát hiện đột biến gen trong ĐTĐ sơ sinh là 82,5%.

Các nghiên cứu về miR ở người đã được ghi nhận như nghiên cứu của Ngô Tất Trung và cs (2018) ở bệnh nhân ung thư gan cho thấy biểu hiện của miR­21 và miR­122 cao hơn so với người khỏe mạnh và người bị viêm gan mạn. Một nghiên cứu khác cũng cho thấy biểu hiện của miR­21, miR­122 cao hơn trong máu ở người phơi nhiễm chất da cam/dioxin. Tuy nhiên tại Việt Nam, hiện tại chúng tôi chưa ghi nhận nghiên cứu vai trò của miR ở bệnh nhân ĐTĐ.41 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Tiêu chuẩn lựu chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Phương pháp thu thập số liệu. CÁC CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Các chỉ số xét nghiệm của đối tượng nghiên cứu. Biểu hiện của các micro­RNA. Đánh giá mối liên quan giữa mức độ biểu hiện của miR với một số yếu tố.

MỘT SỐ TIÊU CHUẨN SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường týp 2 và tiền đái tháo đường. Tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng chuyển hóa. Đánh giá chức năng tế bào beta và chí số kháng insulin theo mô hình HOMA­2.

Phân độ béo phì. Phân loại tỷ số eo – hông. Phân loại huyết áp. Tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn lipid máu.

Tiêu chuẩn đánh giá mức độ albumin niệu ở bệnh nhân đái tháo đường. Tiêu chuẩn chẩn đoán nghiện rượu theo ICD 10. Tiêu chuẩn chẩn đoán nghiện thuốc lá theo DSM IV (1994). PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU.

ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU.69 Chúng tôi tiến hành thiết kế nghiên cứu theo sơ đồ sau. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu.

MỨC ĐỘ BIỂU HIỆN CỦA MICRO­RNA 29A, MICRO­RNA 146A, MICRO­RNA 147B HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÝP 2. MỐI LIÊN QUAN GIỮA MỨC ĐỘ BIỂU HIỆN CỦA MIR­ 29A, MIR­146A, MIR­147B HUYẾT TƯƠNG VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÝP 2. Mối liên quan mức độ biểu hiện miR­29a, miR­146a, miR­ 147b huyết tương với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng. Tương quan mức độ biểu hiện miR­29a, miR­146a, miR­ 147b huyết tương với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Giá trị chẩn đoán của miR­29a, miR­146a, miR­147b huyết tương. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tuổi, giới và thời gian bị bệnh. Đặc điểm về chỉ số nhân trắc của nhóm bệnh nhân đái tháo đường týp 2.

Đặc điểm về tăng huyết áp ở nhóm bệnh nhân đái tháo đường týp 2. Đặc điểm thuốc điều trị và kiểm soát glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2. Đặc điểm rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2. Đặc điểm microalbumin niệu ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2.

Kháng insulin ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2. Chức năng tế bào beta ở bệnh nhân ĐTĐ týp 2. Mức độ biểu hiện của các micro­Rna HUYẾT TƯƠNG ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2. MỐI LIÊN QUAN GIỮA MỨC ĐỘ BIỂU HIỆN CỦA MICRO­RNA VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Liên quan giữa mức độ biểu hiện của các miR huyết tương với giới. Liên quan giữa mức độ biểu hiện của các miR huyết tương với tuổi. Liên quan giữa biểu hiện của các miR huyết tương với thời gian phát hiện bệnh. Liên quan giữa các miR huyết tương với tăng huyết áp.

Liên quan giữa biểu hiện của các miR huyết tương với BMI. Liên quan giữa biểu hiện các miR huyết tương với chỉ số lipid máu. Liên quan giữa biểu hiện các miR huyết tương với glucose máu. Liên quan giữa biểu hiện các miR huyết tương với chức năng tế bào beta.

Liên quan giữa biểu hiện của các miR huyết tương với các chỉ số kháng insulin. Liên quan giữa các miR huyết tương với nồng độ microalbumin niệu. Tương quan giữa các miR­29a, miR­146a, miR­147b huyết tương. Giá trị chẩn đoán của miR­29a, miR­146a, miR­147b huyết tương.

Hạn chế của đề tài.