Luận án tiến sĩ: Giải pháp nâng cao chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật ở Việt Nam - Nguyễn Thị Phương (Học viện KHCN&ĐMST, Bộ KH&CN)

BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HỌC VIỆN KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO ------------------------------- NGUYỄN THỊ PHƯƠNG NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÀI TRỢ NGHIÊN CỨU CƠ BẢN TRONG LĨNH VỰC KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ n BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HỌC VIỆN KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO ------------------------------- NGUYỄN THỊ PHƯƠNG NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÀI TRỢ NGHIÊN CỨU CƠ BẢN TRONG LĨNH VỰC KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM Ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ Mã số: 9340412 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đỗ Tiến Dũng HÀ NỘI - 2023 n i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày.

tháng … năm 2023 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Phương n ii LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian dài học tập và nghiên cứu một cách nghiêm túc, NCS đã hoàn thành luận án “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật ở Việt Nam”. Để có được những kết quả nghiên cứu trong luận án, NCS xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Mai Hà, TS. Đỗ Tiến Dũng đã hỗ trợ cho NCS trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu của mình.

NCS cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tập thể giáo viên của Học viện Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN, đặc biệt là Thầy, cô trong Khoa quốc tế và đào tạo sau đại học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới Ban Lãnh đạo Cơ quan điều hành Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia và các đồng nghiệp của tôi tại Phòng KHTN&KT đã luôn tạo điều kiện trong công việc cũng như hỗ trợ cho tôi về các thông tin tài trợ của đơn vị để tôi có thể hoàn thành được công việc và luận án của mình. Và cuối cùng tôi luôn mong muốn gửi lời biết ơn tới gia đình, các bạn của tôi đã luôn đồng hành cùng tôi để tôi hoàn thành nghiên cứu của mình. Do hạn chế về thời gian, nguồn lực và số liệu nên luận án không tránh khỏi những thiếu sót, NCS kính mong sẽ nhận được sự đóng góp của các NKH, thầy cô, bạn bè đồng nghiệp để có thể hoàn thiện hướng nghiên cứu của mình.

Xin trân trọng cảm ơn! Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Phương n iii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG.vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ.ix DANH MỤC CÁC HÌNH.ix MỞ ĐẦU.x CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Đặc điểm bối cảnh nghiên cứu về chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Các nghiên cứu liên quan đến đo lường chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản.

Các nghiên cứu liên quan đến yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Khoảng trống nghiên cứu.14 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÀI TRỢ NGHIÊN CỨU CƠ BẢN. Các khái niệm cơ bản. Khái niệm về nghiên cứu cơ bản.

Khái niệm về chất lượng nghiên cứu cơ bản. Tài trợ công trong nghiên cứu cơ bản và các phương thức tài trợ. Chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Khái niệm chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản.

Xây dựng tiêu chí và thang đo đánh giá chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.

Giả thuyết nghiên cứu.54 Tiểu kết chương 2.54 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập dữ liệu.

Phương pháp xử lý dữ liệu.66 Tiểu kết chương 3.81 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Mục tiêu tài trợ nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật giai đoạn 2009 - 2019. Kết quả kiểm định thang đo đánh giá chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Kết quả đánh giá thực trạng chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2019.

Sự phù hợp về chất lượng trong tài trợ nghiên cứu cơ bản. Hiệu quả tài trợ nghiên cứu cơ bản. Hiệu suất tài trợ nghiên cứu cơ bản. Thực trạng kết quả sau tài trợ nghiên cứu cơ bản.

Mức độ bền vững trong tài trợ nghiên cứu cơ bản. Tác động tài trợ nghiên cứu cơ bản. Thảo luận về kết quả nghiên cứu. Thảo luận về xây dựng thang đo.

Kết quả đánh giá thực trạng chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật ở Việt Nam. Kết quả hồi quy tuyến tính các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Những hạn chế và nguyên nhân.

Hạn chế từ thực trạng chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản. Nguyên nhân của các hạn chế. Hạn chế từ kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản - nguyên nhân.125 Tiểu kết chương 4.127 CHƯƠNG 5 KHUYẾN NGHỊ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÀI TRỢ NGHIÊN CỨU CƠ BẢN TRONG LĨNH VỰC KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM. Bối cảnh mới và những vấn đề đặt ra về chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản ở Việt Nam.

Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nước. Những vấn đề đặt ra về chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản ở Việt Nam. Phương hướng hoàn thiện chính sách nâng cao chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản ở Việt Nam.

Khuyến nghị giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật ở Việt Nam. Các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng tổ chức tài trợ. Các giải pháp cụ thể nâng cao chất lượng tổ chức chủ trì. Các giải pháp cụ thể nâng cao chất lượng nhà khoa học.140 Tiểu kết chương 5.143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.145 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.155 n vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ ASEAN Association of Southeast Asian Nations CFA Chartered Financial Analyst CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNRS Centre National de la Recherche Scientifique CSIC Consejo Superior de Investigaciones Científicas ENE European Networks of Excellence ERA Excellence in Research for Austraylia initiative GDP Gross Domestic Product GKI Global Knowledge Index GPRA Luật về thực hiện và kết quả của Chính phủ HCR Highly Cited Researchers HĐKH Hội đồng khoa học H-index Hirsch index IFS International Foundation for Science INRA Viện nghiên cứu nông nghiệp quốc gia ISI Institute for Scientific Information JSPS The Japan Society for the Promotion of Science KH&CN Khoa học và Công nghệ KH&KT Khoa học và kỹ thuật KHTN&KT Khoa học tự nhiên và kỹ thuật KHTN&XH Khoa học tự nhiên và xã hội KT-XH Kinh tế - xã hội MEXT Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology - Japan NAFOSTE National Foundation for Science and Technology Development D NCCB Nghiên cứu cơ bản NCKH Nghiên cứu khoa học NCS Nghiên cứu sinh NKH Nhà Khoa học NCUD Nghiên cứu ứng dụng NĐ-CP Nghị Định - Chính Phủ NSF National Science Foundation NSNN Ngân sách nhà nước OECD Organization for Economic Cooperation and Development) PART Program Assessment Rating Tool PMI Purchasing Managers Index PRFS Performance-based Research Funding System R&D Research and Development RAE Research Assessment Exercise RAE Research Assessment Exercise RQF Research Quality Framework TT Thông tư UNDP United Nations Development Programme UNESCO United Nations Educational Scientific and Cultural Organization n vii VEF Vietnam Education Foundation DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.1: Tổng hợp tiêu chí đánh giá chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản theo cách tiếp cận chất lượng đầu tư công trong chuỗi logic của dự án.2: Tổng hợp các tiêu chí đề xuất đánh giá chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản theo cách tiếp cận đánh giá chương trình.3: Tổng hợp tiêu chí đánh giá quả đầu ra sau tài trợ.4: Tổng hợp tiêu chí đánh giá chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản theo đề xuất của luận án.5: Thang đo dự kiến và nguồn gốc thang đo “sự phù hợp”.6: Thang đo dự kiến và nguồn gốc thang đo “hiệu quả”.7: Thang đo dự kiến và nguồn gốc thang đo “hiệu suất”.8: Thang đo dự kiến và nguồn gốc thang đo “mức độ bền vững”.9: Thang đo dự kiến và nguồn gốc thang đo “kết quả sau sau tài trợ”.10: Thang đo dự kiến và nguồn gốc thang đo “tác động”.11: Tổng hợp thang đo đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản theo đề xuất của luận án.1: Tổng hợp tiêu chí đánh giá chất lượng tài trợ NCCB trong lĩnh vực KHTN&KT ở Việt Nam.2: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tài trợ NCCB trong lĩnh vực KHTN&KT ở Việt Nam.3: Cơ cấu mẫu nghiên cứu.4: Cronbach's Alpha của thang đo chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản.5: Kết quả đánh giá mức độ tin cậy của các thang đo các nhân tố độc lập.6: Kết quả EFA của thang đo chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản.7: Kết quả phân tích nhân tố khám phá các yếu tố ảnh hưởng.1: Tóm tắt kết quả kiểm định thang đo chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản tại Quỹ NAFOSTED ở Việt Nam.2: Tổng nguồn vốn của Quỹ NAFOSTED.3: Thực tế cấp kinh phí cho của Quỹ NAFOSTED.4: Tổng hợp kết quả đánh giá của NKH về sự phù hợp về chất lượng tài trợ các đề tài nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực KHTN&KT.5: Đánh giá theo cảm nhận của nhà khoa học về hiệu quả tài trợ NCCB trong lĩnh vực KHTN&KT ở Việt Nam.6: Đánh giá theo cảm nhận của nhà khoa học về hiệu suất tài trợ NCCB trong lĩnh vực KHTN&KT ở Việt Nam.7: Hiện trạng kết quả sau tài trợ trong lĩnh vực KHTN&KT ở Việt Nam NCCB.8: Đánh giá theo cảm nhận của nhà khoa học về mức độ bền vững của tài trợ NCCB trong lĩnh vực KHTN&KT ở Việt Nam.9: Đánh giá theo cảm nhận của nhà khoa học về tác động tài trợ NCCB trong lĩnh vực KHTN&KT ở Việt Nam.10: Tổng hợp chất lượng tài trợ nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật ở Việt Nam.