Luận án nghiên cứu xác lập cơ sở địa lí học cho sử dụng hợp lí tài nguyên và bảo vệ môi trường tỉnh Bắc Kạn

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu 2 3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3 4.

Những điểm mới của đề tài 3 5. Luận điểm bảo vệ 3 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 3 7. Cơ sở tài liệu thực hiện đề tài 3 8.

Cấu trúc luận án 4 Chương 1: Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu 5 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 5 1. Các công trình khoa học về cơ sở địa lí theo tiếp cận cảnh quan 5 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về sử dụng hợp lí tài nguyên và 14 bảo vệ môi trường 1.

Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến Bắc Kạn 22 1. Một số vấn đề lí luận nghiên cứu cảnh quan miền núi 26 1. Bản chất của cơ sở địa lí học theo tiếp cận cảnh quan 26 1. Cảnh quan miền núi và một số vấn đề ứng dụng có liên quan 28 1.

Quan điểm, phương pháp và quy trình nghiên cứu 32 1. Quan điểm nghiên cứu và cách tiếp cận 32 1. Phương pháp nghiên cứu 34 1. Quy trình nghiên cứu 38 Tiểu kết chương 1 39 Chương 2: Đặc điểm cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 40 2.

Đặc điểm và vai trò của các nhân tố thành tạo cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 40 2. Nhân tố vị trí địa lí 40 2. Nhân tố tự nhiên 41 a. Thổ nhưỡng 50 f.

Thảm thực vật 52 g. Các quá trình tự nhiên và tai biến thiên nhiên 54 2. Nhân tố dân cư và kinh tế - xã hội 57 2. Đặc điểm cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 61 2.

Hệ thống phân loại cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 61 2. Đặc điểm cấu trúc, động lực mùa và chức năng cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 63 2. Trạng thái biến đổi cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 76 2. Tính đặc thù trong sự phân hóa, khai thác cảnh quan tỉnh Bắc Kạn và ý 78 nghĩa đối với vấn đề sử dụng hợp lí tài nguyên và bảo vệ môi trường của tỉnh 2.

Phân vùng cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 83 2. Mục đích, nguyên tắc và phương pháp phân vùng cảnh quan 83 2. Hệ thống và chỉ tiêu phân vùng cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 86 2. Đặc điểm các tiểu vùng cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 86 Tiểu kết chương 2 91 Chương 3: Đánh giá cảnh quan cho sử dụng hợp lí tài nguyên và bảo vệ 92 môi trường trong phát triển nông lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn 3.

Mục tiêu, nội dung, phương pháp và quy trình đánh giá thích nghi 92 sinh thái cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 3. Mục tiêu, nội dung đánh giá cảnh quan 92 3. Phương pháp và quy trình đánh giá cảnh quan 93 3. Đánh giá cảnh quan cho phát triển nông lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn 95 3.

Đánh giá cảnh quan cho phát triển nông nghiệp tỉnh Bắc Kạn 95 3. Đánh giá cảnh quan cho phát triển lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn 99 3. Tổng hợp kết quả đánh giá cảnh quan cho phát triển nông lâm nghiệp 103 tỉnh Bắc Kạn 3. Đánh giá mức độ bền vững chống xói mòn của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 105 3.

Lựa chọn và phân cấp các chỉ tiêu đánh giá mức độ bền vững chống 105 xói mòn của cảnh quan 3. Kết quả đánh giá mức độ bền vững chống xói mòn của cảnh quan 107 3. Định hướng không gian sử dụng hợp lí tài nguyên và bảo vệ môi 111 trường tỉnh Bắc Kạn trong phát triển nông lâm nghiệp 3. Cơ sở đề xuất định hướng 111 3.

Đề xuất định hướng không gian sử dụng hợp lí tài nguyên và bảo vệ 124 môi trường tỉnh Bắc Kạn 3. Đề xuất một số mô hình hệ kinh tế sinh thái bền vững cho các tiểu 134 vùng cảnh quan núi thấp và đồi cao của tỉnh Bắc Kạn 3. Hiện trạng phát triển các mô hình hệ kinh tế sinh thái của tỉnh Bắc Kạn 134 3. Lựa chọn đề xuất một số mô hình hệ kinh tế sinh thái bền vững cho các 138 tiểu vùng cảnh quan núi thấp và đồi cao của tỉnh Bắc Kạn Tiểu kết chương 3 148 KẾT LUẬN 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO 151 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CQ : Cảnh quan CQH : Cảnh quan học BVMT : Bảo vệ môi trường DTTN : Diện tích tự nhiên ĐDSH : Đa dạng sinh học ĐKTN : Điều kiện tự nhiên KBTTN : Khu bảo tồn thiên nhiên KT - XH : Kinh tế - xã hội KTST : Kinh tế sinh thái ÔNMT : Ô nhiễm môi trường PTBV : Phát triển bền vững NLKH : Nông lâm kết hợp NLN : Nông lâm nghiệp SDHL : Sử dụng hợp lí TBTN : Tai biến thiên nhiên TNTN : Tài nguyên thiên nhiên TVCQ : Tiểu vùng cảnh quan VQG : Vườn quốc gia XM : Xói mòn XMTN : Xói mòn tiềm năng XMTT : Xói mòn thực tế DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 1 Bảng 2.

Nhiệt độ các tháng trong năm ở một số địa điểm của tỉnh Bắc 46 Kạn 2 Bảng 2. Lượng mưa các tháng trong năm ở một số địa điểm của tỉnh Bắc 46 Kạn 3 57 Bảng 2. Dân số, mật độ dân số của tỉnh Bắc Kạn năm 2014 4 62 Bảng 2. Hệ thống phân loại cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 5 Bảng 2.

Khái quát đặc điểm tự nhiên các phụ lớp cảnh quan tỉnh Bắc 67 Kạn 6 Bảng 2. Đặc điểm các nhóm loại cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 70 7 Bảng 2. Phân cấp chỉ tiêu khô hạn 71 8 Bảng 2. Chỉ số khô hạn theo mùa tại tỉnh Bắc Kạn 72 9 Bảng 2.

Lịch thời vụ gieo trồng một số loại cây trồng nông 73 nghiệp tỉnh Bắc Kạn 10 Bảng 2. Đặc điểm và chức năng của các phụ lớp cảnh quan tỉnh 75 Bắc Kạn 11 Bảng 2. Mức độ biến đổi của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 76 12 Bảng 2. Đặc điểm cư trú và hình thức canh tác phân bố theo đai 83 cao địa lí của các dân tộc tỉnh Bắc Kạn 13 Bảng 2.

Hệ thống các đơn vị và chỉ tiêu phân vùng cảnh quan tỉnh 86 Bắc Kạn 14 Bảng 2. Đặc điểm các tiểu vùng cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 87 15 Bảng 3. Bảng cơ sở đánh giá thành phần 93 16 Bảng 3. Ví dụ về phương pháp xác định trọng số bằng ma trận 94 tam giác 17 Bảng 3.

Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá cảnh quan cho phát triển 96 cây hàng năm của tỉnh Bắc Kạn 18 Bảng 3. Kết quả về mức độ thích hợp của các loại cảnh quan đối 96 với phát triển cây hàng năm của tỉnh Bắc Kạn 19 Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá cảnh quan cho phát triển 98 cây lâu năm của tỉnh Bắc Kạn 20 Bảng 3. Kết quả về mức độ thích nghi của các loại cảnh quan đối 98 với phát triển cây lâu năm của tỉnh Bắc Kạn 21 Bảng 3.

Phân cấp chỉ tiêu đánh giá cảnh quan cho phát triển rừng 100 phòng hộ tỉnh Bắc Kạn 22 Bảng 3. Kết quả về mức độ ưu tiên của các loại cảnh quan đối với 100 phát triển rừng phòng hộ tỉnh Bắc Kạn 23 Bảng 3. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá cảnh quan cho phát triển rừng sản 101 xuất tỉnh Bắc Kạn 24 Bảng 3. Kết quả về mức độ thích hợp của các loại cảnh quan 102 đối với phát triển rừng sản xuất tỉnh Bắc Kạn 25 Bảng 3.

Tổng hợp kết quả đánh giá cảnh quan cho phát triển 103 nông lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn phân theo loại cảnh quan 26 Bảng 3. Tổng hợp kết quả đánh giá cảnh quan cho phát triển 104 nông lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn phân theo tiểu vùng cảnh quan 27 Bảng 3. Phân cấp các tiêu chí đánh giá mức độ bền vững chống 106 xói mòn tiềm năng của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 28 Bảng 3. Phân cấp các tiêu chí đánh giá mức độ bền vững chống xói 107 mòn thực tế của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 29 Bảng 3.

Tổng hợp kết quả đánh giá mức độ bền vững chống xói mòn 107 tiềm năng của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 30 Bảng 3. Tổng hợp kết quả đánh giá mức độ bền vững chống xói mòn 108 thực tế của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 31 Bảng 3. Trích lục so sánh kết quả đánh giá mức độ bền vững chống xói 109 mòn tiềm năng và thực tế của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 32 Bảng 3. Tổng hợp kết quả đánh giá mức độ bền vững chống xói mòn 110 của cảnh quan tỉnh Bắc Kạn phân theo tiểu vùng cảnh quan 33 Bảng 3.

So sánh kết quả đánh giá cảnh quan với hiện trạng sử dụng 120 đất nông lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn năm 2014 34 Bảng 3. So sánh kết quả đánh giá cảnh quan với quy hoạch sử dụng 123 đất nông lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn đến năm 2020 35 Bảng 3. Trích lục đề xuất định hướng sử dụng hợp lí hợp lí tài nguyên 128 và bảo vệ môi trường trong phát triển nông lâm nghiệp theo các loại cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 36 Bảng 3. Tổng hợp định hướng sử dụng các loại cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 129 37 Bảng 3.

So sánh định hướng sử dụng cảnh quan của đề tài với quy 130 hoạch sử dụng đất cho phát triển nông lâm nghiệp của tỉnh Bắc Kạn năm 2020 38 Bảng 3. Tổng hợp đề xuất định hướng không gian phát triển nông 132 lâm nghiệp theo tiểu vùng cảnh quan tỉnh Bắc Kạn 39 Bảng 3. Thống kê các không gian ưu tiên sử dụng hợp lí hợp lí tài 133 nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường trong phát triển nông lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn theo các tiểu vùng cảnh quan 40 Bảng 3. Điều tra hiện trạng các mô hình kinh tế sinh thái nông hộ 137 trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn 41 Bảng 3.

Thống kê mức độ xuất hiện nhiều nhất các mô hình kinh tế 137 sinh thái theo các tiểu vùng cảnh quan 42 Bảng 3. Thu nhập của mô hình KTST trang trại chuyên canh cây ăn 141 quả kết hợp với trồng rừng ở tiểu vùng núi thấp xen đồi cao tỉnh Bắc Kạn trong một năm 43 Bảng 3. Thu nhập của mô hình KTST nông hộ RVC ở tiểu vùng núi 144 thấp xen đồi cao tỉnh Bắc Kạn trong một năm 44 Bảng 3. Thu nhập của mô hình KTST nông hộ VAC ở tiểu vùng núi 146 thấp xen đồi cao tỉnh Bắc Kạn trong một năm DANH MỤC HÌNH STT Tên bảng Trang 1 Hình 1.

Quy trình nghiên cứu đề tài 38 2 Hình 2. Bản đồ hành chính tỉnh Bắc Kạn 40 3 Hình 2. Bản đồ địa chất tỉnh Bắc Kạn 41 4 Hình 2. Bản đồ các kiểu địa hình tỉnh Bắc Kạn 44 5 Hình 2.

Bản đồ sinh khí hậu tỉnh Bắc Kạn 47 6 Hình 2.