Luận án nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain) tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGŨ TRƯỜNG NHÂN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA LOÀI SƯA (DALBERGIA TONKINENSIS PRAIN) Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ HÓA HỌC Hà Nội, 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGŨ TRƯỜNG NHÂN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA LOÀI SƯA (DALBERGIA TONKINENSIS PRAIN) Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ HÓA HỌC Chuyên ngành: Hóa học các hợp chất thiên nhiên Mã số chuyên ngành: 9.17 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Mạnh Cường 2. Đỗ Hữu Nghị Hà Nội, 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

vii DANH MỤC CÁC BẢNG. ix DANH MỤC CÁC HÌNH. xi DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ. xiv DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC.

xv MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. KHÁI QUÁT VỀ HỌ ĐẬU (FABACEAE) VÀ CHI TRẮC (DALBERGIA). Khái quát về họ Đậu (Fabaceae).

Khái quát về chi Trắc (Dalbergia). Tổng quan về loài Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain). TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CHI TRẮC (DALBERGIA) TRÊN THẾ GIỚI. Hợp chất khung flavan.

Hợp chất khung isoflavan. Hợp chất khung neoflavan. Hợp chất khung flavanol. Hợp chất khung flavanone.

Hợp chất khung isoflavanone. Hợp chất khung flavanonol. Hợp chất khung isoflavanonol. Hợp chất khung flavone.

Hợp chất khung isoflavone. Hợp chất khung neoflavone. Hợp chất khung 4-aryl-coumarin. Hợp chất khung aurone.

23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hợp chất khung chalcone. Lớp chất diaryl propanoid. Lớp chất cumarin và dẫn xuất.

Lớp chất lignan. Lớp chất benzophenon. Lớp chất terpenoid. Các lớp chất khác.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CHI TRẮC (DALBERGIA) Ở VIỆT NAM. HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CHI TRẮC (DALBERGIA). Hoạt tính chống oxi hóa. Hoạt tính gây độc tế bào.

Hoạt tính kháng khuẩn. Hoạt tính kháng viêm. Hoạt tính chống đái tháo đường. Hoạt tính chống dị ứng.

42 CHƯƠNG 2: THỰC NGHIỆM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu. Thu mẫu cây, xác định tên khoa học và phương pháp xử lý mẫu. Các phương pháp nghiên cứu thực vật loài Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain).

Phương pháp phân lập các hợp chất từ các dịch chiết. Các phương pháp xác định cấu trúc hóa học các hợp chất. Phương pháp thử nghiệm hoạt tính sinh học. Phương pháp đánh giá hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định.

Phương pháp thử hoạt tính ức chế enzyme -glucosidase. Xử lý mẫu thực vật và chiết tách. Thông số hóa lý và dữ kiện phổ các hợp chất phân lập. 61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ VI PHẪU VÀ DNA CỦA CÂY SƯA (DALBERGIA TONKINENSIS PRAIN). Kết quả nghiên cứu vi phẫu cây Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain). Kết quả nghiên cứu DNA cây Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain). THÀNH PHẦN HÓA HỌC CÂY SƯA (DALBERGIA TONKINENSIS PRAIN) (C- 561).

Hợp chất pinocembrin (DT. Hợp chất naringenin (DT. Hợp chất 3'-hydoxy-2,4,5-trimethoxydalbergiquinol (DT. Hợp chất medicarpin (DT.

Hợp chất buteaspermanol (DT. Hợp chất mới daltonkin A (DT. Hợp chất mới daltonkin B (DT. THÀNH PHẦN HÓA HỌC CÂY SƯA (DALBERGIA TONKINENSIS PRAIN) (C- 612).

Hợp chất Dalbergin (DT. Hợp chất isoliquiritigenin (DT. Hợp chất 7,3',5'-trihydroxyflavanone (DT. Hợp chất vestitone (DT.

Hợp chất calycosin (DT. Hợp chất 4',7-dihidroxy-3-methoxyflavone (DT. Hợp chất liquiritigenin (DT. Hợp chất sativanone (DT.

Hợp chất 3'-O-methylviolanone (DT. Hợp chất sulfuretin (DT. Hợp chất formononetin (DT. KẾT LUẬN VỀ XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC CÁC HỢP CHẤT.

ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG SINH HỌC. 119 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khảo sát hoạt tính kháng khuẩn của các hợp chất từ cặn chiết dichloromethane. Tác dụng ức chế enzyme -glucosidase của các cặn chiết và các hợp chất phân lập từ lõi gỗ loài Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain).

131 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 132 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 133 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả thu được trong luận án là hoàn toàn trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Ngũ Trường Nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi LỜI CẢM ƠN Luận án này được hoàn thành tại Viện Hóa học các Hợp chất thiên nhiên, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Với sự kính trọng, lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS. Nguyễn Mạnh Cường và TS. Đỗ Hữu Nghị là những người thầy đã hướng dẫn tận tình và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của Ban lãnh đạo Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới tập thể cán bộ Phòng Hoạt chất sinh học và các đồng nghiệp Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên đã giúp đỡ tôi nhiệt tình trong suốt thời gian thực hiện luận án. Tôi cũng cám ơn đề tài nghiên cứu số 104.49 do quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) do PGS. TS Nguyễn Mạnh Cường làm chủ nhiệm đã tài trợ cho các nghiên cứu trong luận án này.

Tôi xin chân thành cảm ơn đến các đồng nghiệp, bạn bè gần xa đã cổ vũ, động viên tôi hoàn thành tốt luận án này. Cuối cùng, tôi xin gửi lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc đến gia đình tôi, đến đấng sinh thành, những người đã không ngại khó khăn, vất vả, đã luôn giúp đỡ, khích lệ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình làm luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Ngũ Trường Nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Kí hiệu Diễn giải Tiếng Anh D. Chi Trắc Dalbergia Advanced glycosylation AGEs Các sản phẩm của quá trình glycat hoá end products Carbon -13 Nuclear 13 C- NMR Phổ cộng hưởng từ hạt nhân carbon-13C Magnetic Resonance Spectroscopy CC Sắc ký cột Column Chromatography D Chi trắc Dalbergia Nồng độ hoạt chất bắt đầu bảo vệ được ED50 Effective Dose at 50% 50% sự sống sót EN Phân hạng ở mức độ nguy cấp Endangered EtOAc CH3COOC2H5 Ethyl acetate EtOH C2H5OH Ethanol Liver hepatocellular Hep-G2 Dòng tế bào ung thư ở gan người carcinoma/Human hepatoma HeLa Ung thư cổ tử cung người Henrietta lacks HTSH Hoạt tính sinh học 1 Phổ cộng hưởng từ hạt nhân proton Proton Nuclear Magnetic H-NMR Resonance Spectroscopy 1 H -1H - Correlation 1 1 H- H-COSY Phổ tương tác proton Spectroscopy Phổ tương tác dị nhân qua nhiều liên kết Heteronuclear Multiple HMBC (HMBC) Bond Correlation Heteronuclear Single HSQC Phổ tương tác dị nhân qua 1 liên kết Quantum Coherence LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii High Resolution Electron Phổ khối phân giải cao ion hóa bằng HR-ESI-MS Spray Ionization Mass phun mù điện tử Spectroscopy IR Phổ hồng ngoại Infrared Spectroscopy Inhibitory concentration IC50 Nồng độ ức chế 50% 50% Human epidermoid KB Dòng tế bào ung thư biểu mô carcinoma LD50 Liều độc cấp tính Lethal dose 50 LU-1 Ung thư phổi người Human lung carcinoma Cancer Foundation-7 MCF-7 Dòng tế bào ung thư vú Michigan MeOH CH3OH Methanol Minimum Inhibitory MIC Nồng độ ức chế tối thiểu Concentration Human small cell lung NCI-H187 Dòng tế bào ung thư phổi cancer NĐ- CP Nghị định- Chính phủ NĐ/2006/NĐ- Nghị định 32/2006 của Chính phủ CP RD Ung thư màng tim Rhabdosarcoma SC50 Khả năng bẫy gốc tự do 50% Scavening capacity SH-SY5Y Ung thư thần kinh người Human neurobastoma STT Số thứ tự UV Phổ tử ngoại Ultraviolet LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Các loài đã được nghiên cứu về thành phần hóa học của chi Trắc (Dalbergia) trên thế giới (bao gồm tên loài, bộ phận và vùng lấy mẫu). Các hợp chất flavan từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất isoflavan từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất neoflavan từ chi Trắc (Dalbergia).

Các hợp chất flavanol từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất flavanone từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất isoflavanone từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất flavanonol từ chi Trắc (Dalbergia).

Các hợp chất isoflavanonol từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất flavone từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất isoflavone từ chi Trắc (Dalbergia). Các hợp chất neoflavone từ chi Trắc (Dalbergia).

Các hợp chất chalcone từ chi Trắc (Dalbergia). Danh sách các loài Dalbergia đã được nghiên cứu về thành phần hóa học ở Việt Nam. Giá trị ED50 của dịch chiết MeOH từ gỗ loài Trắc (D. Giá trị IC50 của naringenin và eriodictoyl so với BTH.

Thông tin các cặp mồi sử dụng. Khoảng cách di truyền của từng vùng gen so sánh giữa 2 mẫu nghiên cứu với 6 loài trên Genbank. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.01 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.02 và chất tham khảo.

Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.03 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.04 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.05 và chất tham khảo. Dữ liệu phổ 1D và 2D-NMR của chất daltonkin A.

93 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dữ liệu phổ 1D và 2D-NMR của chất daltonkin B. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.08 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.09 và chất tham khảo.

Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.10 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.11 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.11 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.14 và chất tham khảo.

Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.16 và chất tham khảo. Số liệu phổ NMR của hợp chất DT.17 và chất tham khảo. Bảng tổng hợp các hợp chất phân lập từ lõi gỗ loài Sưa. Hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định của các hợp chất phân lập từ loài (Dalbergia tonkinensis Prain).

Hoạt tính ức chế α-glucosidase của cao chiết methanol lõi gỗ cây Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain). Hoạt tính ức chế α-glucosidase của các cao phân đoạn từ lõi gỗ. Hoạt tính ức chế α-glucosidase của sativanone và formononetin so với acarbose trên 4 nguồn enzyme khác nhau .