Luận án: Tổ chức dạy học phân hóa Địa lí 10 - Nguyễn Thị Thu Anh, ĐHSP Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI ------------------ NGUYỄN THỊ THU ANH TỔ CHỨC DẠY HỌC PHÂN HÓA TRONG MÔN ĐỊA LÍ 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI ------------------ NGUYỄN THỊ THU ANH TỔ CHỨC DẠY HỌC PHÂN HÓA TRONG MÔN ĐỊA LÍ 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học Bộ môn Địa lí Mã số: 62.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Tuyết Nga HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, tháng 10 năm 2017 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Anh LỜI CẢM ƠN Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành nhất đến PGS.

Đặng Văn Đức và PGS. Nguyễn Tuyết Nga đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện để em thực hiện luận án này. Xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Quý thầy cô khoa Địa lí Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Trường THPT Đông Hiếu, THPT A Phủ Lý, THPT Chuyên Hạ Long, THCS &THPT Nguyễn Tất Thành đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin gửi lời tri ân tới gia đình, bạn bè và những người thân yêu đã luôn động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong thời gian học tập, nghiên cứu.

Xin cảm ơn những ý kiến đóng góp quý báu cho bản luận án của Quý thầy cô và bạn bè đồng nghiệp. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Anh MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC PHÂN HOÁ TRONG MÔN ĐỊA LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Dạy học phân hóa.

Quan niệm về dạy học phân hóa. Cơ sở Triết học, Tâm lí học và Giáo dục học của dạy học phân hóa. Đặc điểm của dạy học phân hóa. Một số cách tiếp cận dạy học phân hóa.

Ưu điểm và khó khăn khi tổ chức dạy học phân hóa. Đặc điểm tâm sinh lí, trí tuệ, phong cách học tập và năng lực nhận thức của học sinh lớp 10. Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh lớp 10. Đặc điểm trí tuệ, năng lực nhận thức và phong cách học tập của học sinh lớp 10.

Mục tiêu, nội dung chương trình Địa lí 10. Mục tiêu chương trình Địa lí 10. Nội dung chương trình Địa lí 10. Khả năng áp dụng dạy học phân hóa môn Địa lí 10.

Thực trạng việc tổ chức dạy học phân hóa trong môn Địa lí ở trường Trung học phổ thông. Mục đích, đối tượng, phương pháp điều tra. Kết quả điều tra, khảo sát. Những vấn đề cần giải quyết và các giải pháp .51 Tiểu kết chương 1.

THIẾT KẾ QUY TRÌNH VÀ CÁCH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC PHÂN HOÁ TRONG MÔN ĐỊA LÍ 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Nguyên tắc và yêu cầu đối với việc tổ chức dạy học phân hoá trong môn Địa lí 10 ở trường Trung học phổ thông. Nguyên tắc dạy học phân hoá môn Địa lí 10 ở trường Trung học phổ thông. Yêu cầu đối với việc tổ chức dạy học phân hoá trong môn Địa lí 10 ở trường Trung học phổ thông.

Quy trình tổ chức dạy học phân hóa trong môn Địa lí 10 ở trường Trung học phổ thông. Giai đoạn tìm hiểu và nhận diện học sinh. Giai đoạn lập kế hoạch và tổ chức dạy học phân hóa. Đánh giá điều chỉnh, cải tiến.

Thiết kế và tổ chức dạy học phân hóa một số bài học trong môn Địa lí 10 Trung học phổ thông. Thiết kế giáo án Bài 16. Thiết kế giáo án Bài 24, Địa lí 10 (Phụ lục 9). Thiết kế giáo án Bài 36, Địa lí 10 (Phụ lục 10).112 Tiểu kết chương 2.

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM .Mục đích của thực nghiệm sư phạm. Đối tượng, địa bàn, thời gian thực nghiệm. Nội dung và tiến trình thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm .Tiến trình thực nghiệm.

Tiêu chí và thang đo kết quả thực nghiệm. Phương pháp phân tích số liệu. Kết quả nghiên cứu. Kết quả đánh giá định lượng.

Kết quả đánh giá định tính .137 Tiểu kết chương 3 .146 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ DHPH : Dạy học phân hóa ĐC : Đối chứng GV : Giáo viên GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo HS : Học sinh KT-XH : Kinh tế - xã hội KT, ĐG : Kiểm tra, đánh giá NLNT : Năng lực nhận thức PCHT : Phong cách học tập PPDH : Phương pháp dạy học SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông THCS : Trung học cơ sở TN : Thực nghiệm Trường Nguyễn Tất Thành : Trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tên bảng Trang Bảng 1. Các thế mạnh tư duy của tám kiểu trí tuệ. Các PPDH, hình thức dạy học phù hợp với các thế mạnh trí tuệ. Tổng hợp điểm kiểm tra kiến thức nền môn Địa lí đầu năm học của HS lớp TN.

Kết quả điều tra PCHT của HS các lớp TN. Kết quả điều tra về mức độ phân hóa của chương trình môn Địa lí. Kết quả điều tra mức độ sử dụng một số PPDH của GV. Các phương án về sản phẩm học tập của dự án “Phát triển đô thị bền vững”, Bài 24, Địa lí 10.

Tổng hợp điểm tổng kết môn Địa lí lớp 9 của HS các lớp TN và ĐC. Các động từ chỉ hành vi diễn đạt mục tiêu dạy học theo Thang mức độ nhận thức của Bloom. Phương tiện dạy học phù hợp với từng kiểu trí tuệ. Danh sách các trường dạy TN và ĐC giai đoạn TN Ứng dụng.

Danh sách các bài TN trong chương trình Địa lí 10. Phân loại HS các lớp TN theo đặc điểm trí tuệ. Phân loại HS các lớp TN theo PCHT. Danh mục các sản phẩm học tập để đánh giá trí tuệ của học sinh.

Tổng hợp kết quả điểm kiểm tra của HS tham gia TN Thăm dò. Kết quả phân tích số liệu TN Thăm dò. Tổng hợp kết quả điểm kiểm tra của HS tham gia TN Tác động. Kết quả phân tích số liệu TN Tác động.

Tổng hợp kết quả điểm kiểm tra của HS tham gia TN DHPH theo PCHT (Bài 16, Địa lí 10). Kết quả phân tích số liệu TN DHPH theo PCHT của HS. Tổng hợp kết quả điểm kiểm tra của HS tham gia TN DHPH theo NLNT (Bài 24, Địa lí 10). Kết quả phân tích số liệu TN DHPH theo NLNT (Bài 24, Địa lí 10).

Tổng hợp kết quả điểm kiểm tra của HS tham gia TN DHPH theo đặc điểm trí tuệ của HS (Bài 36, Địa lí 10). Kết quả phân tích số liệu TN DHPH theo đặc điểm trí tuệ của HS (Bài 36, Địa lí 10) .135 DANH MỤC CÁC HÌNH TT Tên hình Trang Hình 1. Biểu đồ kết quả điều tra GV về cách tiếp cận DHPH. Sản phẩm học tập thể hiện vai trò của ngành GTVT, HS lớp 10D3, Trường Nguyễn Tất Thành.

Quy trình tổ chức dạy học phân hóa. Sản phẩm học tập của nhóm HS có thế mạnh trí tuệ hình thể-động năng, lớp 10A7, Trường THPT A Phủ Lý (điểm tổng kết môn Địa lí lớp 9 và Học kì I lớp 10 dưới 7,0). Sản phẩm học tập của nhóm HS có thế mạnh trí tuệ hình thể-động năng, lớp 10D3, Trường Nguyễn Tất Thành (điểm tổng kết môn Địa lí lớp 9 và Học kì I lớp 10 trên 8,5). Sản phẩm học tập của HS có thế mạnh trí tuệ không gian, lớp 10C1 THPT Đông Hiếu.

Tài liệu học tập dành cho các nhóm HS có PCHT khác nhau. Các sản phẩm học tập của HS được sử dụng làm tài liệu học tập. Các sản phẩm học tập của HS lớp 10D3, Trường Nguyễn Tất Thành. Biểu đồ điểm trung bình  độ lệch chuẩn của HS lớp ĐC và lớp TN tham gia TN Thăm dò.

Biểu đồ tỉ lệ % điểm của HS lớp ĐC và TN tham gia TN Thăm dò. Biểu đồ điểm Trung bình  Độ lệch chuẩn của HS lớp ĐC và TN tham gia TN Tác động. Biểu đồ tỉ lệ % điểm của HS lớp ĐC và TN tham gia TN Tác động. Biểu đồ điểm Trung bình  Độ lệch chuẩn của HS lớp ĐC và TN tham gia TN DHPH theo PCHT của HS.

Biểu đồ tỉ lệ % điểm của HS lớp TN và ĐC tham gia TN DHPH theo PCHT của HS. Biểu đồ điểm Trung bình  Độ lệch chuẩn của HS lớp ĐC và TN tham gia TN DHPH theo NLNT (Bài 24, Địa lí 10). Biểu đồ tỉ lệ % điểm của HS lớp TN và ĐC tham gia TN DHPH theo NLNT (Bài 24, Địa lí 10). Biểu đồ điểm Trung bình  Độ lệch chuẩn của HS lớp ĐC và lớp TN tham gia TN DHPH theo đặc điểm trí tuệ của HS (Bài 36, Địa lí 10).

Biểu đồ tỉ lệ % điểm của HS lớp TN và ĐC tham gia TN DHPH theo đặc điểm trí tuệ của HS (Bài 36, Địa lí 10). Lý do chọn đề tài 1. Sau 30 năm thực hiện chính sách Đổi mới, Việt Nam đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách và đã đạt được những thành tựu lớn về kinh tế-xã hội (KT-XH). Tuy nhiên, nền kinh tế nước ta vẫn chưa phát triển vững chắc, sức cạnh tranh chưa cao, tư tưởng, đạo đức, lối sống, đời sống văn hóa chưa chuyển biến mạnh mẽ.

Để phát triển mạnh mẽ nền KT-XH, đất nước cần có lực lượng lao động trẻ năng động, tự tin, thấu hiểu điểm mạnh của bản thân, biết cách tự học, tự rèn luyện để thích ứng với sự biến đổi nhanh chóng của đời sống KT-XH hiện đại. Đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phải đáp ứng.