Luận án tiến sĩ: Thiết kế và sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến XIX - Chu Ngọc Quỳnh (ĐH Sư phạm Hà Nội)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI CHU NGỌC QUỲNH THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BẢO TÀNG SỐ HÓA TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XIX Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI CHU NGỌC QUỲNH THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BẢO TÀNG SỐ HÓA TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XIX Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Chuyên ngành: LL & PPDH bộ môn Lịch sử Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1: TS. NGUYỄN VĂN NINH 2: TS. HOÀNG THANH TÚ HÀ NỘI - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được tác giả nào công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả Chu Ngọc Quỳnh ii MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Các công trình nghiên cứu về sử dụng bảo tàng trong dạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng. Nghiên cứu của các tác giả nước ngoài.

Nghiên cứu của các tác giả trong nước. Các công trình nghiên cứu về vấn đề thiết kế và sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng. Nghiên cứu của các tác giả nước ngoài. Nghiên cứu của các tác giả trong nước.

Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án kế thừa, tiếp tục giải quyết. Một số nhận xét chung về các công trình khoa học. Những vấn đề luận án kế thừa và tiếp tục giải quyết. 41 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1.

43 CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BẢO TÀNG SỐ HÓA TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN. Quan niệm về thiết kế và sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử ở trường THPT. Đặc điểm của bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử ở trường THPT. Cơ sở xuất phát của việc thiết kế và sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử.

Vai trò, ý nghĩa của việc thiết kế và sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử ở trường THPT. Điều kiện triển khai sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử ở trường THPT. Cơ sở thực tiễn. Khái quát việc xây dựng bảo tàng số hóa ở một số nước trên thế giới và Việt Nam.

Thực trạng sử dụng bảo tàng và bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử ở trường THPT. Đánh giá chung về thực trạng. 78 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. 80 CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ QUY TRÌNH THIẾT KẾ BẢO TÀNG SỐ HÓA TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XIX Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.

Nội dung bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX. Nội dung lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX trong Chương trình Giáo dục phổ thông môn Lịch sử 2018. Nội dung bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX. Thiết kế bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX.

Mục tiêu thiết kế bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử ở trường THPT. Yêu cầu cơ bản khi thiết kế bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử ở trường THPT. Lựa chọn nguồn tư liệu thiết kế bảo tàng số hóa dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX. Quy trình thiết kế bảo tàng số hóa sử dụng trong dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX ở trường THPT.

Mô hình Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam và Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam số hóa. 118 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 125 CHƯƠNG 4: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG BẢO TÀNG SỐ HÓA TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XIX Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. THỰC NGHIỆM VÀ THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM.

Những yêu cầu cơ bản của việc sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử ở trường THPT. Một số biện pháp sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX ở trường THPT. Sử dụng bảo tàng số hóa để tổ chức hiệu quả bài nội khóa trên lớp. Tổ chức dạy học dự án với bảo tàng số hóa.

Sử dụng bảo tàng số hóa để tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong ngoại khóa. Thực nghiệm và thử nghiệm sư phạm. Mục đích và nhiệm vụ. Đối tượng và địa bàn.

Nội dung và phương pháp. Kết quả thực nghiệm và thử nghiệm sư phạm. 153 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4. 168 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

169 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 173 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 1PL v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT THỨ TỰ CHỮ VIẾT TẮT VIẾT ĐẦY ĐỦ 1. CNTT Công nghệ thông tin 2.

GV Giáo viên 3. HS Học sinh 4. THPT Trung học phổ thông 5. DHLS Dạy học Lịch sử vi DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.

So sánh đặc điểm của bảo tàng số hóa với bảo tàng thực. Tổng hợp kết quả điều tra GV và HS về vai trò, ý nghĩa của bảo tàng số hóa trong dạy học Lịch sử. Đánh giá của GV và HS về mức độ phù hợp của các biện pháp sử dụng bảo tàng số hóa trong dạy học LS (%). Hệ thống tư liệu, hiện vật của Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam có thể sử dụng để dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX.

Hệ thống tư liệu, hiện vật của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam có thể sử dụng để dạy học phần lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX. Gợi ý thiết kế hoạt động tương tác cho HS trên bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam số hóa. Kí hiệu và hoạt động tương tác tương ứng trên Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam số hóa. Kí hiệu và hoạt động tương tác tương ứng trên Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam số hóa.

Danh sách các trường, lớp tham gia thực nghiệm và thử nghiệm. Thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm bài học nội khóa chủ đề “Cộng đồng các dân tộc Việt Nam”. Kết quả chấm điểm sản phẩm của HS trong dự án học tập. Kết quả chấm điểm sản phẩm của HS trong quá trình tham quan bảo tàng số hóa (%).

Mức độ hài lòng của HS đối với thiết kế bảo tàng số hóa sử dụng trong bài học (%). 166 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của việc thiết kế bảo tàng số hóa trong dạy học LS ở trường THPT (Đơn vị: %). Loại tư liệu bảo tàng GV thường sử dụng để dạy học LS ở trường THPT (Đơn vị: %).

Tỉ lệ điểm kiểm tra của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng tại trường THPT Văn Lãng (%). Tỉ lệ điểm kiểm tra của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng tại trường THPT Quốc Oai (%). Đánh giá của GV về mức độ phù hợp của việc sử dụng bảo tàng số hóa trong giờ học (%). 167 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH Trang Sơ đồ 3.

Nội dung bảo tàng số hóa trong dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX. Nội dung bảo tàng số hóa về đặc điểm nghệ thuật điêu khắc rồng thời Lý. Nội dung bảo tàng số hóa về đặc điểm nghệ thuật kiến trúc Phật giáo thời Lý. Nội dung bảo tàng số hóa về đặc trưng sinh hoạt văn hóa tinh thần của người Gia-rai (Tây Nguyên).

Các loại tương tác GV có thể sử dụng thiết kế bảo tàng số hóa trên công cụ ThingLink. Ví dụ một hoạt động tương tác của HS trong không gian trưng bày nghệ thuật thời Lý – Trần trên Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam số hóa. Ví dụ một hoạt động tương tác của HS trong không gian trưng bày các ngôi nhà dân gian trên Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam số hóa. HS tham gia trò chơi khởi động trên bảo tàng số hóa.

HS trả lời câu hỏi khởi động trên bảo tàng số hóa. HS tìm hiểu tư liệu, hiện vật về nhà dài của người Ê-đê. HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm tìm hiểu ý nghĩa các hình khắc trên cầu thang nhà dài của người Ê-đê. HS thảo luận trên diễn đàn.

Hướng dẫn HS đặt câu hỏi theo thang Bloom sau khi tìm hiểu Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam số hóa. Nhiệm vụ định hướng HS tự học trên bảo tàng số hóa. HS sử dụng công cụ Canva thiết kế bảo tàng số hóa. Tính cấp thiết của đề tài Công nghệ số hóa và tự động hóa ngày càng phổ biến trong đời sống hiện nay, tác động vào hầu hết các lĩnh vực, làm thay đổi sâu sắc đời sống kinh tế - xã hội, đặc biệt là giáo dục và đào tạo.

Cuộc cách mạng công nghệ số 4.0 đem lại những thuận lợi vô cùng lớn, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong tương lai. Trong kỉ nguyên số, việc áp dụng công nghệ hiện đại vào giáo dục ngày càng được chú trọng. Đặc biệt, trước ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, quá trình đó được thúc đẩy nhanh hơn, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho HS, không gian sáng tạo trong việc ứng dụng CNTT để xây dựng học liệu số hóa nói chung và thiết kế bảo tàng số hóa nói riêng trong dạy học. Một trong những ưu thế của bảo tàng số hóa là tạo điều kiện để các em được học ở mọi nơi, mọi lúc, hướng đến việc học cá nhân hóa, phù hợp với nhu cầu học tập và nghiên cứu trong thời đại giáo dục 4.

Tuy nhiên, việc xây dựng bảo tàng số hóa của một số bảo tàng ở trong nước hiện nay chủ yếu nhằm mục đích triển lãm, phục vụ công tác lưu trữ, bảo tồn, quảng bá và nhu cầu tham quan trực tuyến của du khách.