Luận án tiến sĩ: Rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực cho sinh viên đại học sư phạm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI TRẦN THỊ LOAN RÌN LUYÖN KÜ N¡NG THIÕT KÕ BµI HäC THEO TIÕP CËN N¡NG LùC CHO SINH VI£N §¹I HäC S¦ PH¹M LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI TRẦN THỊ LOAN RÌN LUYÖN KÜ N¡NG THIÕT KÕ BµI HäC THEO TIÕP CËN N¡NG LùC CHO SINH VI£N §¹I HäC S¦ PH¹M CHUYÊN NGÀNH: LÍ LUẬN VÀ LỊCH SỬ GIÁO DỤC Mã số: 9.14 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đặng Thành Hƣng 2. Hoàng Thanh Thúy HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả của luận án do tác giả nghiên cứu, khảo sát là hoàn toàn trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tác giả luận án Trần Thị Loan MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA RÈN LUYỆN KĨ NĂNG THIẾT KẾ BÀI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC SƢ PHẠM. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Những nghiên cứu về bài học và kĩ năng thiết kế bài học. Những nghiên cứu về rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực.

Những vấn đề lí luận về kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Tiếp cận năng lực. Bài học theo tiếp cận năng lực. Thiết kế bài học và thiết kế bài học theo TCNL.

Đặc điểm của sinh viên sư phạm. Kĩ năng và kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Những vấn đề lí luận về rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Mục tiêu rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực.

Nội dung rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Qui trình rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Đánh giá kết quả rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Những con đường rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực.

Những yếu tố ảnh hƣởng đến rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Đặc điểm của sinh viên sư phạm trong rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Năng lực giảng dạy của giảng viên. Quản lí đào tạo và học tập.

Hoạt động thực hành, thực tập sư phạm. Cơ sở vật chất, môi trường rèn luyện. 60 Kết luận chƣơng 1. 61 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG RÈN LUYỆN KĨ NĂNG THIẾT KẾ BÀI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC SƢ PHẠM.

Khái quát về địa bàn khảo sát thực trạng. Tổ chức khảo sát thực trạng rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Mục đích, qui mô, địa bàn khảo sát. Nội dung khảo sát.

Phương pháp khảo sát. Kết quả khảo sát. Đánh giá chung về thực trạng mức độ thực hiện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên đại học sư phạm. Thực trạng mức độ các kĩ năng thành phần của kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên.

Thực trạng rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. 97 Kết luận chƣơng 2. 109 Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG THIẾT KẾ BÀI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM. Cơ sở và xác định biện pháp.

Cơ sở đề xuất biện pháp. Nguyên tắc dựa vào người học. Nguyên tắc khoa học. Biện pháp rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên.

Thiết kế chuyên đề lí luận về rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực bằng module. Xây dựng qui trình rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Sử dụng dạy học vi mô trong rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Sử dụng nghiên cứu bài học trong rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực cho sinh viên.

Sử dụng kĩ thuật đánh giá kĩ năng theo tiếp cận năng lực. Thực nghiệm các biện pháp. Quá trình thực nghiệm. Phân tích kết quả thực nghiệm.

133 Kết luận chƣơng 3. 145 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

1PL DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ DH Dạy học ĐHSP Đại học sư phạm ĐHSPHN 2 Đại học sư phạm Hà Nôi 2 ĐTB Điểm trung bình GiV Giáo viên GV Giảng viên KN Kĩ năng KNDH Kĩ năng dạy học NVSP Nghiệp vụ sư phạm PPDH Phương pháp dạy học SV Sinh viên TCNL Tiếp cận năng lực TKBH Thiết kế bài học TTSP Thực tập sư phạm DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Tự đánh giá của sinh viên về kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Mức độ đầy đủ kĩ năng xác định và thiết kế mục tiêu bài học theo tiếp cận năng lực. Thực trạng mức độ tính thuần thục kĩ năng xác định và thiết kế mục tiêu bài học theo tiếp cận năng lực.

Thực trạng mức độ linh hoạt kĩ năng xác định và thiết kế mục tiêu theo TCNL. Mức độ đầy đủ của kĩ năng xác định và lựa chọn nội dung học tập theo tiếp cận năng lực. Mức độ thuần thục của kĩ năng xác định và lựa chọn nội dung học tập theo tiếp cận năng lực. Thực trạng mức độ linh hoạt kĩ năng xác định và lựa chọn nội dung học tập theo tiếp cận năng lực.

Mức độ đầy đủ của kĩ năng xác định thiết kế hoạt động học tập theo tiếp cận năng lực. Mức độ thuần thục của kĩ năng xác định và thiết kế hoạt động học tập theo tiếp cận năng lực của sinh viên. Mức độ linh hoạt của kĩ năng thiết kế hoạt động học tập theo tiếp cận năng lực. Mức độ đầy đủ của kĩ năng xác định và lựa chọn phương pháp, phương tiện, học liệu theo tiếp cận năng lực.

Mức độ thuần thục của kĩ năng xác định và lựa chọn phương pháp, phương tiện, học liệu theo tiếp cận năng lực. Thực trạng mức độ linh hoạt của kĩ năng xác định và lựa chọn phương pháp theo tiếp cận năng lực của sinh viên đại học sư phạm. Mức độ đầy đủ của kĩ năng thiết kế môi trường, kĩ năng thiết kế tổng kết và hướng dẫn theo tiếp cận năng lực. Mức độ thuần thục của kĩ năng thiết kế môi trường, thiết kế tổng kết và hướng dẫn theo tiếp cận năng lực.

Mức độ linh hoạt của kĩ năng thiết kế môi trường, kĩ năng thiết kế tổng kết, hướng dẫn theo tiếp cận năng lực. Đánh giá của giảng viên và SV về mực độ cần thiết của rèn luyện KN TKBH theo TCNL. Đánh giá của GV và SV về thực trạng nội dung rèn luyện KN TKBH theo TCNL cho SV trường đại học sư phạm. Mức độ hài lòng của SV về các qui trình rèn luyện KN TKBH theo TCNL.

Thực trạng giảng viên sử dụng nguyên tắc rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Đánh giá của giảng viên và sinh viên về các con đường rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực cho sinh viên. Đánh giá của giảng viên và sinh viên về những yếu tố ảnh hưởng đến rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Đánh giá của sinh viên về những yếu tố ảnh hưởng đến rèn luyện kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực.

Kĩ năng thành phần và hành động của kĩ năng thiết kế bài học theo tiếp cận năng lực. Bảng tần suất điểm khi đánh giá sản phẩm thiết bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên K41. Bảng đánh giá kĩ năng thiết bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên. Sự thay đổi của kĩ năng xác định và thiết kế mục tiêu bài học theo TCNL.

Sự thay đổi của kĩ năng xác định và lựa chọn nội dung bài học. Sự thay đổi của kĩ năng xác định và thiết kế hoạt động học tập. Sự thay đổi của kĩ năng xác định và lựa chọn phương pháp, phương tiện, học liệu. Kết quả đánh giá kĩ năng thiết bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên L.Y - K41 Giáo dục Tiểu học.

Kết quả đánh giá kĩ năng thiết bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên T. Kết quả đánh giá kĩ năng thiết bài học theo tiếp cận năng lực của sinh viên N.L – K41 Giáo dục Tiểu học. Lí do chọn đề tài Ngày nay các quốc gia trên thế giới đều nhận thức rằng: Giáo dục là chìa khóa mở đường đi vào tương lai, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển bền vững của mọi nền kinh tế, văn hóa, xã hội. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và đội ngũ quản lý giáo dục là khâu then chốt” [9] và “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa của người Việt Nam” [9].

Những định hướng đó đặt ra yêu cầu cho toàn ngành giáo dục Vệt Nam là phải đổi mới, năng cao chất lượng đào tạo, trong đó phát triển đội ngũ giáo viên trở thành nhiệm vụ then chốt của ngành. Ở Việt Nam, đào tạo theo năng lực cũng đang được Đảng và nhà nước quan tâm. Điều 35 của Luật Giáo dục 2005 đã nêu rõ: “Phương pháp giáo dục nghề nghiệp phải kết hợp rèn luyện kĩ năng thực hành giảng dạy lý thuyết với thực hành để giúp người học có khả năng hành nghề và phát triển nghề nghiệp theo yêu cầu của từng công việc” [9]. Dạy học theo tiếp cận năng lực là một trọng những chiến lược dạy học hướng vào người học và hoạt động của họ, được sử dụng phổ biến ở các trường phổ thông sao cho cuối cùng đạt được mục tiêu dạy học để ra.