Luận án Tiến sĩ: Phát triển KNDH Toán SV GDTH ĐH theo tiếp cận năng lực

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 NGUYỄN VĂN ĐỆ PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG DẠY HỌC TOÁN CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHUYÊN NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC (Tiểu học) MÃ SỐ: 9140101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC Người hướng dẫn khoa học học: 1) PGS.TS Vũ Quốc Chung 2) PGS.TS Nguyễn Năng Tâm HÀ NỘI – 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi với sự hướng dẫn của PGS.TS Vũ Quốc Chung và PGS.TS Nguyễn Năng Tâm. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình khoa học nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Văn Đệ ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.vii DANH MỤC CÁC HÌNH.

ix MỞ ĐẦU. Lí do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những luận điểm cần bảo vệ.

Những đóng góp của luận án. Cấu trúc luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG DẠY HỌC TOÁN CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.

Những nghiên cứu về kĩ năng dạy học toán. Những nghiên cứu về phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. Kĩ năng dạy học toán tiểu học theo tiếp cận năng lực. Một số khái niệm.

Bản chất của KNDH toán tiểu học theo tiếp cận năng lực. Đặc điểm KNDH toán tiểu học theo tiếp cận năng lực. Hệ thống kĩ năng dạy học toán tiểu học theo tiếp cận năng lực. Biểu hiện và các mức độ phát triển KNDH toán theo tiếp cận năng lực của SV ngành GDTH ở trường đại học.

Lí luận về phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. Bản chất của phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. Đặc điểm học tập của SV ngành GDTH ở trường đại học. Nguyên tắc phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH ở trường đại học theo tiếp cận năng lực.

Một số mô hình và PPDH hiện đại trong phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. Một số điều kiện để phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. 57 Kết luận chương 1. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG DẠY HỌC TOÁN CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC.

Kinh nghiệm quốc tế về phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH. Chương trình đào tạo KNDH toán cho SV ngành GDTH ở trường đại học. Khảo sát thực trạng phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. Mục đích khảo sát.

Đối tượng và địa bàn khảo sát. Nội dung khảo sát. Phương pháp và công cụ khảo sát. Phân tích kết quả khảo sát.

Đánh giá chung về thực trạng. Những thành tựu. Những hạn chế và thách thức. 88 Kết luận chương 2.

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG DẠY HỌC TOÁN CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Định hướng xây dựng các biện pháp. Định hướng 1: Đảm bảo mục tiêu đào tạo GV tiểu học ở các trường đại học. Định hướng 2: Đảm bảo những nguyên tắc then chốt của DH theo tiếp cận năng lực.

Định hướng 3: Đảm bảo phù hợp với tính đặc thù của môn Toán ở tiểu học. Định hướng 4: Đảm bảo phù hợp với thực tiễn rèn luyện KNDH cho SV ở các trường đại học hiện nay. Biện pháp phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH ở trường đại học theo tiếp cận năng lực. Biện pháp 1: Xây dựng quy trình phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực.

Biện pháp 2: Thiết kế chương trình đào tạo phát triển KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. Biện pháp 3: Hướng dẫn SV học tập lí luận về KNDH toán tiểu học theo tiếp cận năng lực. Biện pháp 4: Tổ chức rèn luyện KNDH toán cho SV ngành GDTH theo tiếp cận năng lực. 105 Kết luận chương 3.

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Khái quát quá trình thực nghiệm. Mục đích thực nghiệm. Đối tượng thực nghiệm.

Nội dung thực nghiệm. Tiến trình thực nghiệm. Tiêu chuẩn và thang đo thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm.

Kết quả đánh giá KNDH toán của SV. Kết quả tự đánh giá KNDH toán của SV. Kết quả đánh giá KNDH toán của SV qua nghiên cứu trường hợp. 155 Kết luận chương 4.

162 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 163 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ.166 TÀI LIỆU THAM KHẢO. vi DANH MỤC VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ CNTT Công nghệ thông tin DH Dạy học ĐC Đối chứng GV Giáo viên GVTH Giáo viên tiểu học GDTH Giáo dục tiểu học HS Học sinh HSTH Học sinh tiểu học KN Kĩ năng KNDH Kĩ năng dạy học NVSP Nghiệp vụ sư phạm PPDH Phương pháp dạy học PL Phụ lục SV Sinh viên SGK Sách giáo khoa SGV Sách giáo viên TTSP Thực tập sư phạm TN Thực nghiệm XT Xem thêm vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Đánh giá mức độ thuần thục KNDH của SV ngành GDTH ở trường đại học 21 Bảng 1.

Kế hoạch học tập phần dạy học nội dung các yếu tố hình học ở tiểu học 53 Bảng 2. Nhận định của giảng viên về các phương thức rèn luyện KNDH toán cho SV 68 Bảng 2. SV đánh giá về các phương thức rèn luyện KNDH toán cho SV 68 Bảng 2. Mức độ thường xuyên của giảng viên sử dụng các chiến lược dạy học hiện đại trong đào tạo GVTH 71 Bảng 2.

Số liệu điều tra GV, SV hiểu đúng về dạy học theo tiếp cận năng lực 72 Bảng 2. Nguyên nhân của việc chưa tiến hành dạy học môn Toán theo tiếp cận năng lực của GV 73 Bảng 2. Nguyên nhân của việc chưa tiến hành học tập môn toán theo tiếp cận năng lực của SV 74 Bảng 2. Những khó khăn khi dạy học môn Toán theo tiếp cận năng lực 76 Bảng 2.

Nhận thức của GV về các nhóm KNDH toán theo tiếp cận năng lực 78 Bảng 2. Nhận thức của SV về các nhóm KNDH toán theo tiếp cận năng lực 80 Bảng 2. Mức độ đạt được của GV về những tiêu chí trong các nhóm KNDH cần phát triển theo tiếp cận năng lực 83 viii Bảng 2. Mức độ đạt được của SV về những tiêu chí trong các nhóm KNDH cần phát triển theo tiếp cận năng lực 85 Bảng 3.

Đánh giá mức độ thuần thục KNDH của SV ngành GDTH. Đánh giá mức độ thuần thục KN thiết kế hệ thống câu hỏi trong dạy học môn Toán ở tiểu học của SV ngành GDTH. Đánh giá mức độ thuần thục KN sử dụng và khai thác CNTT trong dạy học môn Toán ở tiểu học của SV ngành GDTH. Phân phối tần suất điểm đánh giá KNDH toán của SV K40.

Kết quả xếp loại tổng hợp đánh giá KNDH của SV K40. Tham số thống kê kết quả thực nghiệm dạy học PPDH toán cho SV K40. Phân phối tần suất điểm đánh giá KNDH toán cho SV K39. Tổng hợp đánh giá KNDH toán của SV K39.

Tham số thống kê kết quả thực nghiệm dạy học rèn luyện NVSP thường xuyên (nội dung PPDH toán) cho SV K39. Tự đánh giá KNDH toán của SV K40 GDTH. Tự đánh giá KNDH toán của SV K39 GDTH. Kết quả đánh giá KNDH toán của SV Nguyễn Thị Hoài Thu – K39D GDTH.

Kết quả đánh giá KNDH toán của SV Nguyễn Thị Huyền Trang – K39D GDTH. Kết quả đánh giá KNDH toán của SV Nguyễn Thu Trang – K39D GDTH. 160 ix DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Đánh giá của giảng viên về nội dung chương trình rèn luyện KNDH toán cho SV 66 Hình 2.

So sánh nhận xét của giảng viên và SV về các phương thức rèn luyện KNDH toán 69 Hình 3. Qui trình chung phát triển KNDH toán cho SV ở trường đại học theo tiếp cận năng lực 95 Hình 4. Đường biểu diễn kết quả đánh giá KNDH toán của SV K40. Đường biểu diễn kết quả đánh giá KNDH toán của SV K39.

Lí do chọn đề tài Phát triển KNDH không phải là vấn đề mới, thậm chí khung lí thuyết về KNDH và vấn đề đào tạo, bồi dưỡng KNDH ngày nay đã được làm sáng tỏ trên nhiều phương diện cả về quan niệm lẫn phân loại, hệ thống hóa KNDH; phương pháp và chiến lược để đào tạo KNDH cho SV sư phạm. Mặc dù vậy, khi bàn về KNDH và những vấn đề liên quan tới DH các môn học cụ thể cũng chưa bao giờ là cũ và luôn thu hút được sự quan tâm của giới chuyên môn, đặc biệt trong những giai đoạn bước ngoặt; giai đoạn có sự chuyển giao giữa các quan điểm giáo dục hay sự xuất hiện của một mô hình giáo dục mới: Đào tạo theo hướng phát triển năng lực người học. Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế và Đề án đổi mới giáo dục phổ thông thì toàn bộ hệ thống giáo dục nói chung và GDTH nói riêng sẽ có một chân dung, diện mạo mới khác nhiều so với trước đây, từ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục đến cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện quá trình giáo dục. Trong số những vấn đề định hướng đổi mới của nền giáo dục, thì đổi mới về cách tiếp cận hay quan điểm giáo dục được xem là cốt lõi, có tầm ảnh hưởng lớn lao nhất tới sự thay đổi của nền giáo dục và quy định mọi sự định hướng đổi mới khác.

Hướng tiếp cận truyền thống của chúng ta là coi trọng nội dung, coi trọng tri thức cần truyền thụ tới người học. Còn xu thế đổi mới giáo dục ngày nay tiếp cận theo quan điểm hiện đại hướng vào việc phát triển năng lực cho người học, nội dung chỉ được xem là công cụ để người học phát triển năng lực cá nhân trong quá trình học tập. Mọi phương pháp và KNDH mà GV sử dụng để tổ chức và triển khai quá trình học tập của 2 người học phải hướng vào việc phát triển toàn diện cả phẩm chất và năng lực cho họ. Như vậy, hệ thống KNDH theo tiếp cận năng lực đáp ứng đổi mới chương trình GDTH hiện nay chắc chắn có nhiều thay đổi.