Luận án phát triển năng lực kỹ thuật môn Công nghệ 12 - Tác giả Ngô Văn Hoan

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI NGÔ VĂN HOAN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC KỸ THUẬT CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG TRONG DẠY HỌC CÔNG NGHỆ 12 LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC HÀ NỘI, NĂM 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI NGÔ VĂN HOAN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC KỸ THUẬT CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG TRONG DẠY HỌC CÔNG NGHỆ 12 Chuyên ngành: Lý luận và Phƣơng pháp dạy học Bộ môn Kỹ thuật Công nghiệp Mã số: 62.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN BÍNH PGS.TS NGUYỄN TRỌNG KHANH HÀ NỘI, NĂM 2013 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tác giả luận án Ngô Văn Hoan LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các tổ chức và cá nhân: Các Thầy, Cô và các nhà khoa học đã tạo mọi điều kiện để tác giả hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu của mình; Các Thầy hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Văn Bính và PGS.

TS Nguyễn Trọng Khanh đã tận tình định hƣớng, chỉ dẫn, giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận án; Ban Giám hiệu Trƣờng ại học Sƣ phạm Hà Nội, Phòng Sau ại học, Khoa Sƣ phạm Kỹ thuật, Bộ môn Phƣơng pháp dạy học đã tạo mọi điều kiện cho tác giả học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án; Các trƣờng Trung học phổ thông: Nguyễn Tất Thành, ại học Sƣ phạm Hà Nội; Cao Bá Quát, Quốc Oai, Hà Nội; Trần Hƣng ạo, Tiên Lữ, Hƣng Yên; Trực Ninh B, Nam ịnh. Các trƣờng Trung học cơ sở: Lê Lợi, Hoàn Kiếm, Hà Nội; Nguyễn Trƣờng Tộ, Ba ình Hà Nội,… Các chuyên gia, cán bộ quản l , giáo viên và các cộng tác viên đã giúp đỡ tác giả điều tra, tìm hiểu, thực nghiệm sƣ phạm và xin kiến chuyên gia; Các Thầy, Cô và đồng nghiệp đã quan tâm giúp đỡ, động viên tác giả! Trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Ngô Văn Hoan DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết ầy ủ là 1. GV Giáo viên 2. HS Học Sinh 3.

KN Kỹ năng 4. KT Kỹ thuật 5. KT T Kỹ thuật điện tử 6. KTTH Kỹ thuật Tổng hợp 7.

NLKT Năng lực kỹ thuật 8. TDKT Tƣ duy kỹ thuật 9. THPT Trung học phổ thông DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BẢNG, BIỂU Hình 1. Sơ đồ cấu trúc của tƣ duy kỹ thuật.

Mô hình cấu trúc vi mô của NLKT. Quan hệ tuyến tính trong cấu trúc tổng quát của NLKT. Quan hệ đồng tâm trong mô hình cấu trúc tổng quát của NLKT. Quy trình tổng quát về phát triển NLKT cho HS phổ thông.

Mạch điện nguồn ổn áp một chiều DC d ng điốt zene và tranzitor. Sơ đồ nguyên l mạch điện khuếch đại 3 tầng d ng tranzitor. Sơ đồ bố trí linh kiện của điện khuếch đại 3 tầng d ng tranzitor. Sơ đồ mạch in mạch điện khuếch đại 3 tầng d ng tranzitor.

Sơ đồ lắp ráp linh kiện của mạch điện khuếch đại 3 tầng tranzitor. Quy trình ch n đoán phát hiện và xử l sự cố KT. Mạch điện nguồn tivi Samsung 359R. Thí nghiệm khảo sát tính chất khuếch đại DC của tranzitor.

Thí nghiệm khảo sát tính chất khuếch đại tín hiệu AC của tranzitor. Mạch điện thí nghiệm khảo sát tính chất của bộ nguồn ổn áp. Mạch nắn điện tạo nguồn Vcc và – Vcc từ một nguồn AC. Bảng mục tiêu năng lực kỹ thuật tổng hợp.

Phân phối kết quả kiểm tra. Phân phối tần suất Xi, Fi. Phân phối tần suất hội tụ tiến. Kết quả tính toán cho lớp đối chứng.

Kết quả tính toán cho lớp thực nghiệm. Thống kê các tham số đặc trƣng cho độ tập trung và độ phân tán. ƣờng tần suất Ni-Xi của lớp đối chứng và thực nghiệm. ƣờng tần suất hội tụ tiến Fa.Xi của lớp đối chứng và thực nghiệm.

152 MỤC LỤC Trang MỞ ẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC KỸ THUẬT CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG. Tổng quan lịch sử nghiên cứu về năng lực kỹ thuật. Lịch sử nghiên cứu về năng lực và năng lực kỹ thuật.

Lịch sử nghiên cứu về phát triển năng lực và năng lực kỹ thuật. Các khái niệm công cụ. Khái niệm Năng lực. Khái niệm Kỹ thuật và Công nghệ.

Khái niệm Năng lực kỹ thuật. Một số khái niệm liên quan với năng lực kỹ thuật. Cấu trúc, đặc điểm, mức độ của năng lực kỹ thuật. Cấu trúc của năng lực kỹ thuật.

ặc điểm và mức độ của năng lực kỹ thuật. Cơ sở định hƣớng và quan điểm chi phối sự phát triển năng lực kỹ thuật. Cơ sở định hƣớng phát triển năng lực kỹ thuật. Quan điểm chi phối việc phát triển năng lực kỹ thuật cho học sinh.

Quy trình tổng quát về dạy học phát triển năng lực kỹ thuật cho học sinh trong dạy học môn Công nghệ ở trƣờng phổ thông. Thực trạng phát triển năng lực kỹ thuật cho học sinh trong dạy học Công nghệ 12. Môn Công nghệ trong trƣờng phổ thông với việc phát triển năng lực kỹ thuật. Thực trạng dạy học phát triển năng lực kỹ thuật cho học sinh trong môn Công nghệ 12.

Khả năng và điều kiện phát triển năng lực kỹ thuật cho học sinh trong chƣơng trình Công nghệ 12. PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC KỸ THUẬT CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CÔNG NGHỆ 12. Phát triển năng lực nhận thức kỹ thuật. Cơ sở khoa học và bản chất của năng lực nhận thức kỹ thuật.

Biện pháp và kỹ thuật dạy học phát triển năng lực nhận thức kỹ thuật. Vận dụng minh họa. Phát triển năng lực hành động kỹ thuật. Cơ sở khoa học và bản chất của năng lực hành động kỹ thuật.

Biện pháp và kỹ thuật dạy học phát triển năng lực hành động kỹ thuật. Vận dụng phát triển kỹ năng trong hoạt động lắp ráp mạch điện. Phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề kỹ thuật. Cơ sở khoa học và bản chất của năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề kỹ thuật.

Biện pháp và kỹ thuật dạy học phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề kỹ thuật. Vận dụng minh họa. Phát triển năng lực sáng tạo kỹ thuật. Cơ sở khoa học và bản chất của năng lực sáng tạo kỹ thuật.

Biện pháp và kỹ thuật dạy học phát triển năng lực sáng tạo kỹ thuật. Vận dụng minh họa. KIỂM NGHIỆM VÀ ÁNH GIÁ. Mục đích, nhiệm vụ, đối tƣợng kiểm nghiệm, đánh giá.

Mục đích kiểm nghiệm, đánh giá. Nhiệm vụ kiểm nghiệm, đánh giá. ối tƣợng kiểm nghiệm, đánh giá. Nội dung và phƣơng pháp kiểm nghiệm đánh giá.

Xin kiến chuyên gia. Thực nghiệm sƣ phạm. Phân tích kết quả kiểm nghiệm, đánh giá. Phân tích kết quả lấy kiến chuyên gia.

Phân tích kết quả ch n đoán sƣ phạm. Phân tích kết quả thực nghiệm sƣ phạm. 149 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 154 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ Ã CÔNG BỐ.

157 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 159 PHỤ LỤC 1 MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN Ề TÀI 1. Định hƣớng của Đảng, Nhà nƣớc và yêu cầu của xã hội ối với chất lƣợng giáo dục và việc phát triển năng lực của ngƣời học - Cuộc cách mạng khoa học công nghệ đƣơng đại đã và đang tạo ra chuyển biến lớn trên các mặt của đời sống xã hội.

Con ngƣời là tiềm năng lớn nhất và là vốn qu nhất của mỗi quốc gia. Tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt do khai thác; ngƣợc lại, nguồn lực con ngƣời - tài nguyên nếu đƣợc khai thác đúng sẽ ngày càng sinh sôi, phát triển. Phát triển nguồn lực con ngƣời đã và đang trở thành mục tiêu trọng tâm đƣợc ƣu tiên của thời đại. Phát triển giáo dục và đào tạo là phát triển bền vững; đầu tƣ cho giáo dục và đào tạo là đầu tƣ cho tƣơng lai.

Trong xu thế toàn cầu hóa, xã hội thông tin, kinh tế tri thức, công nghệ cao, hợp tác và cạnh tranh, suy cho c ng đều dựa trên văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ. Vì vậy, nhiều quốc gia xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu [16]. Việc đổi mới giáo dục và đào tạo theo hƣớng tiếp cận phát triển năng lực của ngƣời học đã và đang trở thành một trong những vấn đề thời sự ở nhiều nƣớc, là một xu thế của đổi mới giáo dục và đào tạo trong những thập niên đầu của thế kỉ XXI, đó là hƣớng đi ph hợp với bối cảnh quốc tế hiện nay. - Nƣớc ta đang đ y mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.

Văn kiện ại hội XI của ảng đã xác định mục tiêu tổng quát: “Phấn đấu đến năm 2020 nƣớc ta cơ bản trở thành nƣớc công nghiệp theo hƣớng hiện đại”. Giải pháp đột phá để thực hiện mục tiêu đó là: “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lƣợng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ”. Mục tiêu trên là yêu cầu rất lớn đối với giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ. “ ổi mới 2 căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hƣớng chu n hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản l giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản l là khâu then chốt.

Tập trung nâng cao chất lƣợng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp”. Vấn đề đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo vừa là mục tiêu, vừa là một giải pháp đột phá chiến lƣợc, nhƣng đó cũng là một thách thức lớn trên phƣơng diện l luận và thực tiễn của nghiên cứu khoa học giáo dục, đặc biệt là việc chu n bị để sau năm 2015 thực hiện chƣơng trình giáo dục phổ thông mới.