Dạy học trải nghiệm và vận dụng trong đào tạo nghề điện dân dụng cho lực lượng l

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả Nguyễn Văn Bảy Tai Lieu Chat Luong LỜI CẢM ƠN Tác giả xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới: GS.TSKH – NGND Nguyễn Văn Hộ đã tận tình hƣớng dẫn và giúp đỡ tác giả nhiều năm để hoàn thành luận án này. Ban Giám hiệu, Phòng Sau đại học, Bộ môn Phƣơng pháp dạy học, các thầy, cô giáo Khoa Sƣ phạm kỹ thuật Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội; Ban Giám hiệu và Khoa Sƣ phạm dạy nghề Trƣờng Cao đẳng nghề Cơ khí nông nghiệp; các cán bộ quản lý, chuyên gia, giáo viên một số cơ sở dạy nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hoà Bình; học viên các lớp thực nghiệm, cùng gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, chia sẻ, tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án.

Tác giả Nguyễn Văn Bảy MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU……………………………………………………………. 1 CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM …………………………………………………. Các nghiên cứu trên thế giới………………….

Các nghiên cứu ở Việt Nam…………. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM. Một số khái niệm ……………………. Dạy học trải nghiệm……………………………………….

Đào tạo nghề. Lao động nông thôn. Một số vấn đề cơ bản về dạy học trải nghiệm. Cơ sở của dạy học trải nghiệm.

Bản chất của dạy học trải nghiệm. Ƣu nhƣợc điểm và điều kiện thực hiện dạy học trải nghiệm. Dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Cơ sở tâm lý học của dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Đặc điểm của học viên là lao động nông thôn. Đặc điểm quá trình dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Một số yếu tố ảnh hƣởng tới quá trình dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn. THỰC TRẠNG DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN.

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn hiện nay. Tổ chức khảo sát thực tiễn ……………………………………. Kết quả khảo sát …………………………………………………. 39 KẾT LUẬN CHƢƠNG I ………………………….

46 CHƢƠNG II: DẠY HỌC TRẢI NGHIÊM TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ ĐIỆN DÂN DỤNG CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN……. KHÁI LƢỢC VỀ NGHỀ ĐIỆN DÂN DỤNG. Vai trò của nghề Điện dân dụng ở nông thôn. Mục tiêu đào tạo nghề Điện dân dụng cho lao động nông thôn.

Chƣơng trình đào tạo nghề Điện dân dụng cho lao động nông thôn. Khả năng vận dụng dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề Điện dân dụng cho lao động nông thôn…………………………………………. NGUYÊN TẮC VẬN DỤNG DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM. Đảm bảo tính kế thừa kinh nghiệm gắn với các hoạt động trải nghiệm của ngƣời học.

Đảm bảo tƣơng tác tích cực trong hoạt động dạy học trải nghiệm. Đảm bảo vai trò trung tâm của ngƣời học trong các hoạt động dạy học trải nghiệm. Đảm bảo vai trò chủ đạo của ngƣời dạy trong việc tổ chức, điều khiển các hoạt động dạy học trải nghiệm. Đảm bảo tính thực tiễn trong quá trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

QUY TRÌNH VẬN DỤNG DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM. Quy trình thực hiện. Một số ví dụ minh hoạ vận dụng quy trình dạy học trải nghiệm. Một số lƣu ý trong công tác chuẩn bị, tổ chức dạy học trải nghiệm.

105 KẾT LUẬN CHƢƠNG II ……………. 108 CHƢƠNG III: KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ. MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ VÀ PHƢƠNG PHÁP KIỂM NGHIỆM……. Mục đích kiểm nghiệm.

Nhiệm vụ kiểm nghiệm đánh giá…………………………………. Phƣơng pháp kiểm nghiệm……………………………………………. KIỂM NGHIỆM BẰNG PHƢƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Chuẩn bị thực nghiệm………………………………………….

Triển khai thực nghiệm ………………………………………. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm………………………………. KIỂM NGHIỆM BẰNG PHƢƠNG PHÁP CHUYÊN GIA………. Đối tƣợng và nội dung, kế hoạch xin ý kiến chuyên gia.

Kết quả của phƣơng pháp chuyên gia. 126 KẾT LUẬN CHƢƠNG III……………………………. 130 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 131 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH, ĐÓNG GÓP CỦA TÁC GIẢ.

135 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 173 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Viết tắt Viết đầy đủ DHTN Dạy học trải nghiệm ĐC Đối chứng ĐTN Đào tạo nghề GV Giáo viên HV Học viên HĐDH Hoạt động dạy học KN Kinh nghiệm LĐNT Lao động nông thôn PP Phƣơng pháp PPDH Phƣơng pháp dạy học QTDH Quá trình dạy học TN Thực nghiệm DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1: Thực trạng việc chuẩn bị và thiết kế HĐDH của GV .2: Thực trạng sử dụng PP, kỹ thuật dạy học (ý kiến của GV)… 41 Bảng 1.3: Thực trạng tổ chức các HĐDH của GV (ý kiến của HV) .4: Thực trạng tổ chức các HĐDH của GV (ý kiến của GV) .5: Thực trạng sở thích học tập của ngƣời học (ý kiến của HV) 44 Bảng 2. Kế hoạch dạy học cho 1 bài dạy .2: Bảng tiêu chí, chỉ số và bằng chứng thực hiện .3: Bảng đánh giá kết quả học tập .1: Bảng phân phối thực nghiệm……………….2: Bảng tần số điểm kiểm tra…………………………….3: Bảng tần suất điểm…………………………………… .4: Bảng tần suất hội tụ tiến……………………………….5: Bảng tổng hợp tính phƣơng sai ở nhóm ĐC………….6: Bảng tổng hợp tính phƣơng sai ở nhóm TN…………….7: Bảng so sánh các thông số đặc trƣng giữa nhóm TN và ĐC 122 Bảng 3.8: Bảng tổng hợp kết quả xin ý kiến chuyên gia.126 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ Trang Hình 1.1: Tháp hiệu quả học tập qua cách học khác nhau……….2: Chu trình học tập trải nghiệm………………………….3: Sơ đồ khái quát tiến trình dạy học trải nghiệm.4: Sơ đồ mô tả chi tiết quá trình dạy học trải nghiệm .1: Quy trình dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề Điện dân dụng cho lao động nông thôn .1: Đồ thị tần số điểm kiểm tra …………………………….2: Đồ thị đƣờng tần suất của nhóm ĐC và TN…………….3: Đồ thị đƣờng tần suất hội tụ tiến của nhóm TN và ĐC…. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Về cơ bản, hiện nay nƣớc ta vẫn là một nƣớc nông nghiệp, lực lƣợng lao động ở nông thôn vẫn chiếm tỉ lệ khá lớn, nhiều vùng nông thôn, nhất là ở vùng trung du và miền núi vẫn còn nghèo nàn, lạc hậu.

Đảng và Nhà nƣớc ta đã dành sự quan tâm đầu tƣ phát triển nông thôn một cách toàn diện, trong đó có việc đẩy mạnh đào tạo nghề cho lực lƣợng lao động nông thôn. Hiện nay dân số nƣớc ta khoảng trên 90 triệu ngƣời, trong đó tỉ lệ ngƣời dân sống ở các vùng nông thôn chiếm trên 70%. Do đó, vấn đề việc làm của lao động nông thôn có ảnh hƣởng lớn đến chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc nói chung và phát triển nền nông nghiệp bền vững nói riêng. Để phát triển một nền nông nghiệp bền vững cần chú trọng giải quyết việc làm và nâng cao chất lƣợng lao động.

Đặc biệt, trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xu thế chủ động hội nhập kinh tế khu vực và thế giới, lao động Việt Nam có nhiều cơ hội để tìm kiếm và tự tạo việc làm. Ngƣời lao động có thể vƣơn lên nắm bắt tri thức và tự do làm giàu bằng tri thức trên chính quê hƣơng mình. Để giải quyết vấn đề đó, hiện nay Đảng và Nhà nƣớc ta đã thực hiện nhiều chƣơng trình, đề án, trong đó có đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020 và đào tạo nghề Điện dân dụng là một trong số đó. Khi thực hiện việc phát triển kinh tế, xã hội ở các địa phƣơng, các vùng miền, đặc biệt là vùng nông thôn, chúng ta vẫn thƣờng nói đến bốn yếu tố trọng yếu: “Điện - Đƣờng - Trƣờng - Trạm” nghĩa là việc đổi mới, nâng cao chất lƣợng cuộc sống (ở nông thôn) có liên hệ mật thiết đến vấn đề điện khí hoá nông thôn, sau đó là các vấn đề khác.

Do vậy việc tăng cƣờng sự hiểu biết cũng nhƣ giúp ngƣời dân có thể làm chủ đƣợc trong lĩnh vực điện dân dụng là điều rất quan trọng. Mặt khác, trƣớc đây vấn đề đào tạo nghề cho lao động nông thôn còn ít 2 đƣợc quan tâm và nếu có thì hiệu quả đạt đƣợc còn nhiều hạn chế. Hơn nữa, lực lƣợng lao động nông thôn có đặc điểm phức tạp, không đồng đều về lứa tuổi, tâm sinh lý, trình độ chuyên môn, đặc biệt trình độ học vấn thƣờng là thấp, tƣ duy manh mún, ngại học. Tuy họ có nhiều kinh nghiệm cá nhân nhƣng đôi khi trở thành bảo thủ.

Chính những đặc điểm này đã tạo ra một phong cách học tập khác hẳn (Họ thích học những nội dung thiết thực để giải quyết những vấn đề trong cuộc sống, thích trải nghiệm thực tế để rút ra lý luận hơn là việc bắt đầu học từ lý thuyết,.) so với đào tạo chính quy (đồng đều về trình độ, lứa tuổi, khả năng nhận thức,. Điều này dẫn tới việc phải tìm ra cách thức tổ chức, kỹ thuật dạy học mới để phù hợp với đối tƣợng này - Dạy học ngƣời lớn hay ngƣời trƣởng thành. Là một trong những cơ sở tham gia đào tạo nghề cho lao động nông thôn, qua nghiên cứu lí luận và thực tiễn, có thể nhận thấy rằng dạy học trải nghiệm là khá phù hợp với những học viên này, bởi nó rất có hiệu quả đối với dạy học ngƣời lớn. Chính vì vậy tác giả chọn đề tài nghiên cứu là: “Dạy học trải nghiệm và vận dụng trong đào tạo nghề Điện dân dụng cho lực lượng lao động nông thôn” nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo nói chung và nghề Điện dân dụng cho lao động nông thôn nói riêng; góp phần xoá đói, giảm nghèo, tạo việc làm và tăng thu nhập cho ngƣời lao động nông thôn, làm chuyển dịch cơ cấu lao động, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá nông nghiệp, nông thôn.

MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học trải nghiệm để đề xuất quy trình vận dụng dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề Điện dân dụng cho lực lƣợng lao động nông thôn nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƢỢNG 3. Khách thể nghiên cứu Hoạt động đào tạo nghề cho lực lƣợng lao động nông thôn ở một số cơ 3 sở dạy nghề trên địa bàn các tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hòa Bình. Đối tƣợng nghiên cứu Dạy học trải nghiệm và quy trình vận dụng dạy học trải nghiệm trong đào tạo nghề Điện dân dụng cho lực lƣợng lao động nông thôn.