Luận án tiến sĩ: Dạy học tích hợp lịch sử địa lí địa phương trong môn lịch sử và địa lí cho học sinh tiểu học tỉnh Phú Yên - Mai Thị Lê Hải

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI ------ MAI THỊ LÊ HẢI DẠY HỌC TÍCH HỢP LỊCH SỬ, ĐỊA LÍ ĐỊA PHƢƠNG TRONG MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TỈNH PHÚ YÊN Chuyên ngành: Lí luận và PPDH Tiểu học Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Tuyết Nga PGS.TS Nguyễn Thị Thấn HÀ NỘI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực, chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình của các tác giả khác. N n t n n m 2020 Tác giả luận án Mai Thị Lê Hải LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu luận án, tôi đã nhận đƣợc rất nhiều sự giúp đỡ quý báu của các cá nhân và tập thể. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Tuyết Nga và PGS.TS Nguyễn Thị Thấn, hai ngƣời thầy đã giúp đỡ, hƣớng dẫn tận tình trong suốt quá trình học tập và hoàn thiện luận án.

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Lãnh đạo Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội, Ban chủ nhiệm Khoa Giáo dục Tiểu học các thầy cô giáo, các nhà khoa học đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu sinh. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, giáo viên và học sinh của các trƣờng tiểu học tỉnh Phú Yên; đặc biệt là trƣờng tiểu học Lạc Long Quân (thành phố Tuy Hòa), trƣờng tiểu học Âu Cơ (huyện Sông Cầu) và trƣờng tiểu học Sơn Hà (huyện Sơn Hòa) tỉnh Phú Yên đã tạo điều kiện hỗ trợ và hợp tác cùng chúng tôi trong quá trình khảo sát thực trạng và thực nghiệm đề tài luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám hiệu, Khoa Giáo dục Tiểu học và Mầm non trƣờng Đại học Phú Yên đã tạo điều kiện thuận lợi trong thời gian tôi đƣợc học tập và nghiên cứu. Tôi trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của các nhà khoa học, các chuyên gia.

Cuối cùng, tôi chân thành cảm ơn những ngƣời thân trong gia đình đã dành cho tôi tình cảm lớn lao và niềm tin để hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng biết ơn! N n t n n m 2020 Tác giả luận án Mai Thị Lê Hải DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Viết tắt Viết đầy đủ DH Dạy học DHTH Dạy học tích hợp ĐC Đối chứng ĐLĐP Địa lí địa phƣơng GD Giáo dục GV Giáo viên HS Học sinh LSĐP Lịch sử địa phƣơng LSĐLĐP Lịch sử, địa lí địa phƣơng NL Năng lực PPDH Phƣơng pháp dạy học PTDH Phƣơng tiện dạy học SGK Sách giáo khoa THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TN Thực nghiệm DANH MỤC BẢNG Bản 1. Dan s c c c trường tiến n đ ều tra thực trạng. Mục đíc của việc dạy học tích hợp LSĐLĐP.

Kết quả đ ều tra mức đ và hiệu quả sử dụn c c p ươn p p để tổ chức dạy học LSĐLĐP. M t số thuận lợi khi tổ chức dạy học tích hợp LSĐLĐP. M t số k ó k nk tổ chức dạy học tích hợp LSĐLĐP. Mong muốn của GV trong hỗ trợ để tổ chức dạy học tích hợp LSĐLĐP 56 Bảng 1.

Kết quả khảo sát nhận thức của HS về LSĐLĐP tỉnh Phú Yên. Bảng số liệu về dân số của các đơn vị hành chính tỉnh Phú Yên năm 2015. Địa chỉ tích hợp n i dung lịch sử địa p ươn. Địa chỉ tích hợp n dun địa lí địa p ươn.

Bảng gợi ý n i dung các dự án học tập về LSĐLĐP. Bảng gợi ý tình huống có vấn đề trong dạy học tích hợp LSĐLĐP. Bảng gợ ý trò c ơ tíc ợp n dun LSĐLĐP. Bản t êu c í đ n sản phẩm của HS qua dự án học tập.

Bản t êu c í đ n n n lực hợp tác nhóm. Kết quả khảo nghiệm qui trình dạy học tích hợp. Kết quả khảo nghiệm các biện pháp .T êu c í v t an đo tron t ực nghiệm. Phân phối tần suất điểm kiểm tra lần 1 (đầu vào) phần Lịch sử lớp 4.

Xếp loại mức đ nhận thức qua đ ểm kiểm tra lần 1 phần Lịch sử lớp 4. Phân phố đ ểm kiểm tra lần 1 phần Lịch sử lớp 5. Xếp loại mức đ nhận thức qua đ ểm kiểm tra lần 1 phần Lịch sử lớp 5. Giá trị các thông số sau t c đ ng phần Lịch sử lớp 4.

Kiểm chứng T-test bài kiểm tra sau t c đ ng phần Lịch sử lớp 4. Xếp loại mức đ nhận thức qua kiểm tra lần 2 phần Lịch sử lớp 4. Tần suất đ ểm phần Lịch sử lớp 4 lần 2 n óm ĐC. Tần suất đ ểm phần Lịch sử lớp 4 lần 2 nhóm TN.

Giá trị các thông số sau t c đ ng phần Lịch sử lớp 5. Kiểm chứng T-test bài kiểm tra sau t c đ ng phần Lịch sử lớp 5. Xếp loại mức đ nhận thức qua kiểm tra lần 2 phần Lịch sử lớp 5. Tần suất đ ểm phần Lịch sử lớp 5 lần 2 n óm ĐC.

Tần suất đ ểm phần Lịch sử lớp 5 lần 2 nhóm TN. Giá trị các thông số sau t c đ ng phần Địa lí lớp 4. Kiểm chứng T-test bài kiểm tra sau t c đ ng phần Địa lí lớp 4. Tần suất đ ểm Địa lí 4 lần 2 n óm ĐC.

Tần suất đ ểm Địa lí 4 lần 2 nhóm TN. Xếp loại mức độ nhận thức qua kiểm tra lần 2 phần Địa lí lớp 4. Giá trị các thông số sau t c đ ng tiết Địa lí địa p ươn. Kiểm chứng T-test bài kiểm tra sau t c đ ng tiết Địa lí địa p ươn.

Tần suất đ ểm Địa lí 5 lần 2 n óm TN sau t c đ ng. Tần suất đ ểm Địa lí 5 lần 2 n óm ĐC sau t c đ ng. Xếp loại mức đ nhận thức qua kiểm tra lần 2 tiết Địa lí địa p ươn. Hứng thú học tập của học sinh lớp thực nghiệm .142 DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, LƢỢC ĐỒ Hình 1.

Nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam của tỉnh Phú Yên. Chân dung đồng chí Phan Lƣu Thanh. Nhận thức của GV về tầm quan trọng của việc dạy học LSĐLĐP. Nguồn thu thập thông tin để dạy học tích hợp LSĐLĐP.

Các hoạt động tổ chức dạy học tích hợp LSĐLĐP ở tiểu học. Mức độ tổ chức dạy học tích hợp các nội dung LSĐLĐP. Tần suất sử dụng các phƣơng pháp dạy học LSĐLĐP. Phƣơng tiện dạy học đƣợc sử dụng trong dạy học tích hợp LSĐLĐP.

Mức độ tham gia các hoạt động học tập của học sinh. Hứng thú học tập LSĐLĐP của HS. Các hoạt động học tập của HS khi học LSĐLĐP. Khó khăn của HS khi học tập các nội dung về LSĐLĐP.

Bản đồ Khoáng sản tỉnh Phú Yên. Biểu diễn ĐTB của lớp TN và ĐC phần Lịch sử lớp 4. Biểu diễn ĐTB của lớp TN và ĐC phần Lịch sử lớp 5. Điểm kiểm tra của lớp TN và ĐC phần Địa lí lớp 4.

Điểm kiểm tra của lớp TN và ĐC tiết Địa lí địa phƣơng. Qui trình dạy học tích hợp LSĐLĐP trong môn Lịch sử và Địa lí ở tiểu học. Lƣợc đồ câm các đơn vị hành chính tỉnh Phú Yên .112 MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Đóng góp của luận án. Những luận điểm bảo vệ.

Cấu trúc của luận án. 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC TÍCH HỢP LỊCH SỬ, ĐỊA LÍ ĐỊA PHƢƠNG TRONG MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Dạ ọc tíc ợp.

Dạy học tích hợp lịch sử, địa lí địa p ươn ở tiểu học. Lí luận về dạy học tích hợp. K n ệm về dạ ọc tíc ợp. Mục t êu dạ ọc tíc ợp.

Đặc đ ểm dạ ọc tíc ợp. ìn t ức v mức đ dạ ọc tíc ợp. Qu trìn dạ ọc tíc ợp. Dạy học tích hợp lịch sử, địa lí địa phƣơng trong môn Lịch sử và Địa lí ở tiểu học.

K n ệm dạ ọc tíc ợp lịc sử địa lí địa p ươn. C ươn trìn môn Lịc sử v Địa lí ở t ểu ọc. Va trò dạ ọc tíc ợp lịc sử địa lí địa p ươn ở t ểu ọc. K ả n n dạ ọc tíc ợp lịc sử địa lí địa p ươn tron môn Lịc sử v Địa lí ở t ểu ọc.

Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học với việc dạy học tích hợp lịch sử, địa lí địa phƣơng cho học sinh tỉnh Phú Yên. Đặc đ ểm tâm lí. Đặc đ ểm n ận t ức. Thực trạng dạy học tích hợp lịch sử, địa lí địa phƣơng trong môn Lịch sử và Địa lí ở các trƣờng tiểu học tỉnh Phú Yên.

K qu t về đ ều tra. Kết quả đ ều tra. 46 Kết luận chƣơng 1. 61 CHƢƠNG 2: QUI TRÌNH VÀ BIỆN PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP LỊCH SỬ, ĐỊA LÍ ĐỊA PHƢƠNG TRONG MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TỈNH PHÖ YÊN.

Nguyên tắc dạy học tích hợp lịch sử, địa lí địa phƣơng trong môn Lịch sử và Địa lí ở trƣờng Tiểu học. Đảm bảo mục t êu n dun c ươn trìn môn Lịc sử v Địa lí. Đảm bảo tín vừa sức. Đảm bảo tín x c t ực vớ t ực t ễn.

Đảm bảo tín l n oạt v s n tạo. Đảm bảo tín k ả t v ệu quả. Xây dựng qui trình dạy học tích hợp lịch sử, địa lí địa phƣơng trong môn Lịch sử và Địa lí cho học sinh tiểu học tỉnh Phú Yên. Qu trìn dạ ọc tíc ợp lịc sử địa lí địa p ươn tron môn Lịc sử v Địa lí ở t ểu ọc.

ướn dẫn t ực ện qu trìn. Đ ều k ện t ực ện qu trìn .