Luận án tiến sĩ: Dạy học Công nghệ tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN HỒNG DƯƠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN GIÁO DỤC STEAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN HỒNG DƯƠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN GIÁO DỤC STEAM Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn kỹ thuật Công nghiệp Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS NGUYỄN HOÀI NAM 2. LÊ XUÂN QUANG HÀ NỘI - 2023 MỤC LỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN ÁN. i DANH MỤC CÁC BẢNG DÙNG TRONG LUẬN ÁN.

ii DANH MỤC BIỂU ĐỒ DÙNG TRONG LUẬN ÁN. iii DANH MỤC HÌNH ẢNH SỬ DỤNG TRONG LUẬN ÁN. iv MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án. Bố cục của luận án. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN GIÁO DỤC STEAM .1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề .1 Phương pháp thực hiện tổng quan.

Những nghiên cứu về dạy học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Những nghiên cứu về vận dụng giáo dục STEAM vào dạy học nội dung Công nghệ - Kĩ thuật ở tiểu học. Kết luận về nghiên cứu tổng quan và những vấn đề tiếp tục được nghiên cứu trong luận án. Giáo dục STEM/STEAM.

Giáo dục STEM. Giáo dục STEAM. Khái niệm, mục tiêu, nội dung của dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo tiếp cận GD STEAM. Sự phù hợp của GD STEAM với bậc học tiểu học.

Tiến trình thiết kế và tổ chức dạy học môn Công nghê ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM .1 Tiến trình thiết kế các bài học trong môn Công nghệ ở Tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Tiến trình tổ chức các bài học trong môn CN ở Tiểu học theo tiếp cận GD STEAM. Phương pháp và kĩ thuật dạy học có thể vận dụng vào dạy Công nghệ ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Một số hình thức và biện pháp thể hiện yếu tố nghệ thuật trong bài học môn CN ở tiểu học theo tiếp cận GD STEAM.

Một số phương pháp và kỹ thuật DH có thể vận dụng vào DH môn CN ở tiểu học theo tiếp cận GD STEAM. Đánh giá HS trong dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM .48 Kết luận chương 1. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN GIÁO DỤC STEAM. Mục tiêu, nội dung khảo sát thực trạng.

Mục tiêu khảo sát thực trạng. Nội dung, đối tượng và thời gian khảo sát thực trạng. Thiết kế khảo sát thực trạng. Khảo sát nhận thức của GV tiểu học về DH môn CN ở tiểu học theo tiếp cận GD STEAM.

Khảo sát các yếu tố tác động đến sự sẵn sàng triển khai GD STEAM của GV Việt Nam. Kết quả khảo sát thực trạng dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Thống kê thông tin chung của người trả lời. Kết quả và thảo luận .66 Kết luận chương 2.

THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC BÀI HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN GIÁO DỤC STEAM. Một số yêu cầu khi thiết kế và tổ chức dạy học các bài học trong môn CN ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Một số định hướng khi thiết kế các bài học trong môn CN ở tiểu học theo tiếp cận GD STEAM. Một số yêu cầu khi tổ chức thực hiện bài học trong môn CN ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM.

Đề xuất các bài trong môn Công nghệ ở tiểu học có thể dạy học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Vận dụng tiến trình thiết kế và tổ chức đã đề xuất vào dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Tiến trình thiết kế bài học môn CN ở tiểu học theo tiếp cận GD STEAM vận dụng mô hình bánh xe của Hàn Quốc. Tiến trình tổ chức dạy học bài học trong môn Công nghệ ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM vận dụng tiến trình tư duy thiết kế.

Minh họa quá trình thiết kế và tổ chức thực hiện bài học đề STEAM trong môn CN ở tiểu học. Kế hoạch tổ chức bài dạy môn Công nghệ ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM vận dụng khung kế hoạch bài dạy trong công văn 2345/BGDĐT/GDTH .2 Minh họa tiến trình thiết kế bài dạy trong môn CN ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM. Minh họa tiến trình tổ chức thực hiện bài học trong môn CN ở tiểu học theo tiếp cận giáo dục STEAM .110 Kết luận chương 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM.

Mục đích thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm sư phạm. Tổ chức thực nghiệm. Đối tượng thực nghiệm.

Tiến trình thực nghiệm. Công cụ đánh giá và phương pháp xử lý dữ liệu. Kết quả thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm lần 1.

Kết quả thực nghiệm lần 2. Tổng hợp kết quả sau hai đợt thực nghiệm sư phạm.141 Kết luận chương 4 .146 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ .150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. PL1 PHỤ LỤC. PL19 PHỤ LỤC 1:.

PL19 PHỤ LỤC 2:. PL26 PHỤ LỤC 3:. PL29 PHỤ LỤC 4. PL36 PHỤ LỤC 5:.

PL38 PHỤ LỤC 6:. PL40 PHỤ LỤC 7:. PL42 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: - Những nội dung được trình bày trong luận án công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Hoài Nam và TS Lê Xuân Quang. - Các kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án phản ánh trung thực kết quả nghiên cứu và chưa từng được ai công bố trong các công trình khác.

Tác giả Nguyễn Hồng Dương LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này NCS đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ ủng hộ của người thân, bạn bè, các thầy cô giáo, đồng nghiệp. Nghiên cứu sinh xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành nhất đến PGS. TS Nguyễn Hoài Nam, TS. Lê Xuân Quang – hai người thầy đã kiên trì, tận tình chỉ bảo cho nghiên cứu sinh từ những bước đi đầu tiên trong quá trình nghiên cứu.

Không chỉ về chuyên môn, hai thầy còn là tấm gương lớn cho nghiên cứu sinh về đạo đức nhà giáo và liêm chính khoa học. Được học tập và nghiên cứu dưới sự chỉ bảo của các thầy là may mắn và là động lực giúp nghiên cứu sinh hoàn thành luận án. NCS xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu, Phòng Sau đại học, Ban chủ nhiệm Khoa và các thầy cô trong khoa Sư phạm Kỹ thuật trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ cho NCS thành chương trình nghiên cứu của mình. NCS xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa GD Tiểu học - Mầm non và các đồng nghiệp tại trường Đại học Hải Phòng, nơi NCS đang công tác, đã động viên, cổ vũ, tạo điều kiện thuận lợi cho NCS trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

NCS xin cảm ơn các thầy cô giáo, các bạn học viên, sinh viên các hệ của khoa Giáo dục Tiểu học - Mầm non, trường Đại học Hải Phòng đã nhiệt tình hỗ trợ và giúp đỡ NCS trong quá trình khảo sát thực trạng và triển khai thực nghiệm. Đặc biệt, NCS xin bày tỏ sự biết ơn, trân trọng đến gia đình, người thân, các bạn bè, đồng nghiệp, những người luôn khuyến khích, động viên và giúp đỡ về mọi mặt để NCS có thể hoàn thành quá trình nghiên cứu của mình. Tác giả luận án Nguyễn Hồng Dương i CÁC TỪ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN ÁN VIẾT TẮT VIẾT ĐẦY ĐỦ CN Công nghệ DH Dạy học DHDA Dạy học dự án ĐH Đại học ĐT Đào tạo GV Giáo viên GD Giáo dục GQVĐ Giải quyết vấn đề HS Học sinh HĐHT HĐHT KTKN Kiến thức kỹ năng NL Năng lực NCKH Nghiên cứu khoa học PC Phẩm chất PP Phương pháp Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering STEAM (Kỹ thuật), Art (nghệ thuật) và Math (Toán học). SP Sản phẩm SV Sinh viên TCKT Thủ công kỹ thuật TNSP Thực nghiệm sư phạm TTTK Tiến trình thiết kế TTTC Tiến trình tổ chức TKKT Thiết kế kỹ thuật TDTK Tư duy thiết kế TTKP Tìm tòi khám phá YCCĐ Yêu cầu cần đạt ii DANH MỤC CÁC BẢNG DÙNG TRONG LUẬN ÁN Số Các bảng trang Bảng 1.1: Tổng quan các nghiên cứu vận dụng GD STEAM vào DH 8 Bảng 1.

Nội dung khái quát môn Công nghệ ở tiểu học 25 Bảng 1.3 So sánh tiến trình TDTK với tiến trình NCKH và tiến trình 33 TKKT Bảng 1.4: Tiêu chí đánh giá bản phác thảo và nguyên mẫu sản phẩm 51 của HS Bảng 1. Các thành phần của NL CN được đánh giá thông qua bài học 54 STEAM trong môn CN ở tiểu học Bảng 1. Các mức độ của NL CN được đánh giá thông qua bài học 54 STEAM trong môn CN ở tiểu học Bảng 2.1 Thống kê cỡ mẫu phân tích 65 Bảng 2. Kết quả mô hình đo lường 68 Bảng 2.

Đánh giá độ phân biệt giữa các biến khảo sát 69 Bảng 2. Kết quả của R2, Q2 70 Bảng 2. Hệ số đường dẫn và giá trị t-value 70 Bảng 3.1 Các bài học STEAM trong môn Công nghệ ở tiểu học 81 Bảng 4.1 Bảng kiểm định T – test theo mẫu cặp (paired) cho các thành 144 tố của NL CN iii DANH MỤC BIỂU ĐỒ DÙNG TRONG LUẬN ÁN Số Các biểu đồ trang Biểu đồ 4. Điểm trung bình biểu hiện hành vi của HS NK3, MĐ2, 133 MK5 qua 2 chủ đề thực nghiệm Biểu đồ 4.

Điểm trung bình biểu hiện hành vi của HS NK2, NK4 qua 135 2 chủ đề thực nghiệm Biểu đồ 4. Điểm trung bình biểu hiện hành vi của MK4, NK4. MĐ1, 135 MĐ5 qua 2 chủ đề thực nghiệm Biểu đồ 4. Điểm trung bình biểu hiện hành vi của MK1 và MK2 qua 136 2 chủ đề thực nghiệm Biểu đồ 4.

Điểm trung bình biểu hiện hành vi của NK1, NK5, MĐ3, 137 MK3 qua 2 chủ đề thực nghiệm Biểu đồ 4.