Luận án tiến sĩ: Chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học qua dạy học các học phần phương pháp dạy học toán

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN THỊ KIỀU CHUẨN BỊ NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC QUA DẠY HỌC CÁC HỌC PHẦN PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN THỊ KIỀU CHUẨN BỊ NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC QUA DẠY HỌC CÁC HỌC PHẦN PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN Chuyên ngành: Lí luận và Phƣơng pháp dạy học bộ môn Toán Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Vƣơng Dƣơng Minh 2. TS Trần Luận HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của TS Trần Luận và PGS. TS Vƣơng Dƣơng Minh. Các số liệu, kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong Luận án là trung thực, chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào, những trích dẫn tài liệu tham khảo trong Luận án là đƣợc phép sử dụng.

Tác giả của Luận án Nguyễn Thị Kiều LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành đƣợc Luận án, Nghiên cứu sinh đã nhận đƣợc sự giúp đỡ, góp ý về chuyên môn của một số nhà khoa học, của nhiều Thầy, Cô giáo ở bộ môn, của các anh, chị đồng nghiệp, nhận đƣợc sự hợp tác của các em sinh viên, cùng với sự hỗ trợ, động viên của bạn bè và ngƣời thân. Trƣớc hết, Nghiên cứu sinh xin đƣợc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Trần Luận ngƣời thầy trực tiếp hƣớng dẫn khoa học và PGS. TS Vƣơng Dƣơng Minh thầy đã trao đổi nhiều ý kiến quý báu khi bắt đầu thực hiện nghiên cứu. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn PGS.

TS Vũ Quốc Chung và các Thầy, Cô là những nhà khoa học trong bộ môn đã có những nhận xét và góp ý quý báu về chuyên môn. Xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể quý Thầy, Cô ở các Trƣờng Tiểu học và các em sinh viên trong, ngoài trƣờng đã có sự hợp tác, hỗ trợ cho Nghiên cứu sinh những ý kiến thực tiễn của vấn đề nghiên cứu. Nghiên cứu sinh cũng xin chân thành cảm ơn đến quý lãnh đạo Trƣờng Đại học Đồng Tháp đã tạo điều kiện thuận lợi về thời gian và công việc cho Nghiên cứu sinh trong quá trình học tập và nghiên cứu. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn đến quý lãnh đạo Trƣờng Đại học Sƣ Phạm Hà Nội, Khoa Toán – Tin, Bộ môn Lý luận và Phƣơng pháp dạy học Toán đã tạo điều kiện thuận lợi cho Nghiên cứu sinh học tập và nghiên cứu tại trƣờng.

Một lần nữa, Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn! Tác giả của Luận án Nguyễn Thị Kiều SƠ ĐỒ LUẬN ÁN CHUẨN NNGV MỘT CHUẨN NNGV SỐ NƢỚC THẾ GIỚI VIỆT NAM NLNN GVTH CHUẨN ĐẦU RA CỦA CHƢƠNG HỌC TOÁN CỦA HS VÀ TRÌNH; CÁC HỌC PHẦN PPDH DẠY HỌC TOÁN Ở TIỂU TOÁN HỌC NHỮNG NLNN CẦN CHUẨN BỊ CHO SV CÁC BIỂU HIỆN VÀ MỨC ĐỘ THỰC TRẠNG VỀ CHUẨN BỊ NLNN BIỂU HIỆN NLNN CỦA SV CHO SV TRONG DẠY HỌC CÁC HỌC TRONG DH PPDH MÔN TOÁN PHẦN PPDH TOÁN CÁC BIỆN PHÁP DẠY HỌC CÁC HỌC PHẦN PPDH TOÁN NHÓM BP1 NHÓM BP 2 NHÓM BP 3 NHÓM BP 4 BIỆN PHÁP SƢ PHẠM Nhóm biện pháp 1 Nhóm biện pháp 2 Nhóm biện pháp 3 Nhóm biện pháp 4 BP 1 BP 2 BP 3 BP 1 BP 2 BP 3 BP 4 BP 1 BP 2 BP 3 BP 1 BP 2 BH1.5 NL1 NL3 NL4 NL2 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Phƣơng pháp nghiên cứu. Những vấn đề đƣa ra bảo vệ.

Những đóng góp của luận án. Cấu trúc của luận án. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ CHUẨN BỊ NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP QUA DẠY HỌC CÁC HỌC PHẦN PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN. Tổng quan về tình hình nghiên cứu.

Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc. Các nhận định đƣợc rút ra từ nghiên cứu trong và ngoài nƣớc. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông.

Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông của một số nƣớc trên thế giới. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông của Việt Nam. Kết luận rút ra từ việc phân tích chuẩn nghề nghiệp giáo viên ở ngoài nƣớc và Việt Nam. Năng lực và năng lực nghề nghiệp của giáo viên tiểu học.

Năng lực nghề nghiệp của giáo viên tiểu học. Phân tích chƣơng trình, nội dung các học phần phƣơng pháp dạy học Toán. Các học phần phƣơng pháp dạy học Toán trong chƣơng trình đào tạo ngành Giáo dục tiểu học của một số cơ sở đào tạo sƣ phạm. Chuẩn đầu ra của các học phần Phƣơng pháp dạy học Toán.

Nội dung các học phần phƣơng pháp dạy học Toán. Nhiệm vụ của các học phần về phƣơng pháp dạy học Toán. Học toán của học sinh và dạy học môn Toán ở tiểu học. Các lí thuyết Tâm lí học và việc học toán của học sinh tiểu học.

Yêu cầu cần đạt về năng lực toán học của học sinh tiểu học. Dạy học môn Toán ở tiểu học theo hƣớng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Những năng lực nghề nghiệp cần chuẩn bị cho sinh viên Giáo dục tiểu học trong dạy học các học phần phƣơng pháp dạy học Toán. Những năng lực nghề nghiệp cần chuẩn bị cho sinh viên trong dạy học các học phần phƣơng pháp dạy học Toán.

Các mức độ biểu hiện của năng lực nghề nghiệp chuẩn bị cho sinh viên trong dạy học các học phần phƣơng pháp dạy học Toán. Các mức độ đạt đƣợc năng lực nghề nghiệp của sinh viên khi hoàn thành các học phần Phƣơng pháp dạy học Toán. Hoạt động dạy học chủ yếu của các học phần phƣơng pháp dạy học Toán nhằm tới việc chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho sinh viên. Thực trạng chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học qua dạy học các học phần phƣơng pháp dạy học Toán.

Mục đích khảo sát. Đối tƣợng khảo sát. Nội dung khảo sát. Phƣơng pháp khảo sát.

Kết quả khảo sát và phân tích. Một số nguyên nhân dẫn đến những hạn chế .55 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 .57 CHƢƠNG 2: BIỆN PHÁP CHUẨN BỊ NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN GIÁO DỤC TIỂU HỌC QUA DẠY HỌC CÁC HỌC PHẦN PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN. Định hƣớng xây dựng các biện pháp chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho sinh viên giáo dục tiểu học. Căn cứ đề xuất các biện pháp chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho sinh viên.

Căn cứ vào chuẩn đầu ra các học phần PPDH Toán tiểu học và những năng lực nghề nghiệp thành phần. Căn cứ vào nội dung và thời lƣợng đƣợc quy định trong chƣơng trình đào tạo của các học phần Phƣơng pháp dạy học Toán tiểu học. Căn cứ vào quá trình dạy học ở đại học với sự phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên qua hoạt động dạy học. Căn cứ vào những định hƣớng đổi mới của chƣơng trình giáo dục phổ thông môn Toán 2018.

Căn cứ vào kết quả khảo sát thực trạng chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho sinh viên trong dạy học các học phần phƣơng pháp dạy học Toán. Các biện pháp chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho sinh viên giáo dục tiểu học qua dạy học các học phần phƣơng pháp dạy học Toán. Nhóm các biện pháp chuẩn bị năng lực hiểu chƣơng trình và sách giáo khoa Toán tiểu học. Nhóm các biện pháp chuẩn bị năng lực thiết kế kế hoạch bài học toán tiểu học theo hƣớng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.

Nhóm các biện pháp thực hiện kế hoạch bài học toán tiểu học theo hƣớng phát triển phẩm chất, NLHS. Nhóm các biện pháp thực hiện kiểm tra, đánh giá theo hƣớng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh .117 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .131 CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục đích thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm.

Thời gian và phƣơng thức tiến hành thực nghiệm. Kĩ thuật và công cụ đánh giá kết quả thực nghiệm. Đánh giá về định lƣợng. Đánh giá về định tính.

Phân tích kết quả thực nghiệm. Phân tích kết quả học tập. Đánh giá kết quả giảng dạy tại trƣờng tiểu học của một số trƣờng hợp. Phân tích kết quả định tính.145 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 .147 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ .150 TÀI LIỆU THAM KHẢO .151 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT BGD&ĐT Bộ Giáo dục và Đào tạo BH Biểu hiện GV Giáo viên GVTH Giáo viên tiểu học HĐ Hoạt động HĐDH Hoạt động dạy học HĐTN Hoạt động trải nghiệm HĐTH&TN Hoạt động thực hành và trải nghiệm HĐTP Hoạt động thành phần HS Học sinh KHBH Kế hoạch bài học NL Năng lực NLHS Năng lực học sinh NLNN Năng lực nghề nghiệp PPDH Phƣơng pháp dạy học PTDH Phƣơng tiện dạy học RLNVSPTX Rèn luyện nghiệp vụ sƣ phạm thƣờng xuyên SGK Sách giáo khoa SV Sinh viên SVGDTH Sinh viên ngành Giáo dục tiểu học DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Những NL thành phần, biểu hiện và cơ hội chuẩn bị cho SV qua dạy học các học phần PPDH Toán. Các BH và mức độ BH của NLNN. Các HĐDH chủ yếu nhằm tới việc chuẩn bị NLNN cho SV. Kết quả khảo sát ý kiến của giảng viên.

Số liệu khảo sát sự chuẩn bị học tập các học phần. Số liệu về sự chuẩn bị học liệu của SV. Bảng ma trận hai chiều các mạch kiến thức. Quy trình tổ chức dạy học bằng trải nghiệm các nội dung cụ thể.

Bảng tổng hợp kết quả học tập của hai lớp đối chứng và thực nghiệm trƣớc tác động. Bảng tần suất điểm của học phần PPDH Toán tiểu học 1 (thực nghiệm lần 1). Bảng tần suất điểm của học phần PPDH Toán tiểu học 2 (thực nghiệm lần 1). Bảng tần suất điểm của học phần Chuyên đề kiểm tra, đánh giá HĐDH môn Toán ở tiểu học (thực nghiệm lần 1).

Bảng tần suất điểm của học phần PPDH Toán tiểu học 1 (thực nghiệm lần 2). Bảng tần suất điểm của học phần PPDH Toán tiểu học 2 (thực nghiệm lần 2). Bảng tần suất điểm của học phần Chuyên đề kiểm tra, đánh giá HĐDH môn Toán ở tiểu học (thực nghiệm lần 2) .