Luận án tiến sĩ về vai trò kiến tạo phát triển bền vững tại Hà Tĩnh - Đinh Hữu Công

ĐINH HỮU CÔNG VAI TRÒ KIÊN TẠO PHÁT TRIEN BEN VUNG CUA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TỈNH HÀ TĨNH) LUẬN ÁN TIỀN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2021 ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐINH HỮU CÔNG VAI TRÒ KIÊN TẠO PHÁT TRIEN BÉN VỮNG CỦA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HOP TỈNH HÀ TĨNH) LUẬN ÁN TIỀN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Lê Minh Quân 2. Luu Minh Văn Hà Nội - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các so liệu, két quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đây đủ theo quy định.

Tác giả Dinh Hữu Công MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt MỞ ĐẦU Chương 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN &NNna QUAN DEN DE TÀI 12 1. Các công trình nghiên cứu về nhà nước kiến tạo phát triển 12 1. Các công trình nghiên cứu về phát triển bền vững và nhà nước kiến tạo phát triển bền vững 23 1.

Kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu 34 Chương 2. MỘT SO VAN DE LÝ LUẬN VE VAI TRÒ KIÊN TẠO PHAT TRIEN BEN VUNG CUA NHÀ NƯỚC 39 2. Một số van dé lý luận về phát triển bền vững và nhà nước kiến tạo phát triển bền vững 39 2. Khái niệm và nội dung cơ bản của phát triên bên vững 39 2.

Khái niệm và đặc trưng cơ bản của nhà nước kiên tạo phát triên 42 2. Nhà nước kiên tạo phát triên bên vững - khái niệm, đặc trưng cơ bản và vai trò chủ yêu 53 2. Khái niệm và đặc trưng cơ bản của nhà nước kiên tạo phát triên bên vững 53 2. Vai trò chủ yêu của nhà nước kiên tạo phát triên bên vững 57 2.

Vai trò kiên tạo phát triên bên vững của Nhà nước ở Việt Nam và ở các địa phương của Việt Nam hiện nay 61 Chương 3. VAI TRÒ KIÊN TẠO PHÁT TRIÊN BEN VUNG CUA NHÀ NƯỚC Ở TINH HÀ TĨNH - THỰC TRANG, VAN DE DAT RA VÀ LIÊN HỆ VỚI CA NƯỚC 75 3. Điều kiện tự nhiên, bối cảnh phát triển và thực trạng thực hiện vai trò kiến tạo phát triển bền vững của Nhà nước ở tỉnh Hà Tĩnh hiện nay 75 3. Điều kiện tự nhiên và bối cảnh phát triển ở Hà Tĩnh hiện nay 75 3.

Thực trạng vai trò kiến tạo phát triển bền vững của chính quyền tỉnh Hà Tĩnh hiện nay 80 3. Van dé đặt ra về vai trò kiến tạo phát triển bền vững của nhà nước ở Hà Tĩnh và liên hệ với cả nước 115 3. Van đề đặt ra về nhận thức, tầm nhìn đối với vai trò kiến tạo của Nhà nước trong phát triển bền vững kinh tế ở tỉnh Hà Tĩnh hiện nay 115 3. Vẫn đề đặt ra về yêu cầu đối với vai trò kiến tạo của nhà nước trong phat triên văn hóa - xã hội, bao đảm an ninh trật tự - an toàn xã hội 116 3.

Vẫn đề đặt ra về giải quyết đúng đắn quan hệ giữa tăng trưởng kinh tê với bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường ở Hà Tĩnh hiện nay 118 3. Liên hệ về vai trò kiến tạo phát triển bền vững của Nha nước ở Việt Nam từ thực tê Hà Tĩnh hiện nay 120 Chương 4. NHUNG QUAN DIEM VÀ GIẢI PHÁP THUC HIEN VAI TRO KIEN TAO PHAT TRIEN BEN VUNG CUA NHA NUGC O TINH HA TĨNH VA MOT SO VAN DE VỀ ĐỊNH HUONG DOI VOI CA NUGC 123 4. Những quan điêm vê thực hiện vai trò kiên tao phát triên bên vững của nhà nước ở tỉnh Hà Tĩnh và một sô định hướng đôi VỚI Cả nước 123 4.

Những quan điểm về thực hiện vai trò kiến tạo phát triển bền vững của nhà nước ở tỉnh Hà Tĩnh 123 4. Những quan điểm về thực hiện vai trò kiến tạo phát triển bền vững của nhà nước ở Việt Nam 124 4. Những giải pháp về thực hiện vai trò kiến tạo phát triển bền vững của nhà nước ở tỉnh Hà Tĩnh và một số định hướng đối VỚI cả nước 125 4. Những giải pháp về nhận thức nhằm thực hiện vai trò kiến tạo phát trién bén vững của nhà nước ở tỉnh Hà Tĩnh và một số định hướng đối với cả nước 125 4.

Những giải pháp về thé chế nhằm thực hiện vai trò kiến tạo phát triển bền vững của nhà nước ở tỉnh Hà Tĩnh và một số định hướng đối với cả nước 130 4. Những giải pháp về nguồn lực nhằm thực hiện vai trò kiến tạo phát triển bền vững của nhà nước ở tỉnh Hà Tĩnh và một số định hướng đối với cả nước 153 KET LUẬN 163 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN DEN LUẬN AN 166 TAI LIEU THAM KHAO DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ ASXH An sinh xã hội CMCN4.0 Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 CNH, HDH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa HĐND Hội đồng nhân dân KCN Khu công nghiệp KTTN Kinh tế tư nhân KTTT Kinh tế thị trường NNKTPT Nhà nước kiến tạo phát triển NNKTPTBV Nhà nước kiến tạo phát triển bền vững Nxb Nha xuat ban PTBV Phát triển bền vững UBND Ủy ban nhân dân XHCN Xã hội chu nghĩa MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trên thế giới nhiều thập kỷ qua, những hạn chế, thất bại của mô hình nhà nước kế hoạch tập trung ở các nước xã hội chủ nghĩa (XHCN); nhà nước theo trường phái Tân Tự do ở các nước tư bản; nhà nước phúc lợi hay sự “lên ngôi” của các nhà nước ở Đông Á, v. đang ngày càng đặt ra yêu cầu nghiên cứu về mô hình nhà nước và vai trò của nhà nước đối với sự phát triển xã hội.

Với giả thuyết thứ nhất: “Van dé NNKTPT, nhất là qua kinh nghiệm của một số nước phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singgapore, v. đã được thừa nhận về những giá trị có tính lịch sử”, theo đó, trọng tâm cua các nghiên cứu về nhà nước trên thé giới hiện nay là: Vai trò của nhà nước (bắt nguon từ yêu cẩu phát triển kinh tế - xã hội và vị trí, chức năng, nhiệm vụ của nhà nước) là gì? vai trò đó can được thực hiện như thé nào (nhà nước nên làm gì và làm nhự thế nào, v.) để đáp ứng yêu câu kiến tạo phát triển xã hội theo hướng bên vững. Ở Việt Nam, sau gần 35 năm đổi mới đã có những bước chuyển quan trọng từ nhà nước kế hoạch hóa, tập trung, quan liêu bao cấp sang nhà nước pháp quyền, từng bước thích ứng với yêu cầu phát triển nền KTTT định hướng XHCN. Do vậy, yêu cẩu tìm kiếm, lựa chọn mô hình và xây dựng nhà nước vừa tôn trọng các quy luật khách quan của thị trường, vừa đảm bao tính định hướng XHCN và khắc phục tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường, đáp ứng yêu cau PTBV đang là van dé mới và phức tạp cả về lý luận và thực tiễn.

Từ một số nghiên cứu ở nước ngoài, thuật ngữ “nhà nước kiến tạo” được biết đến ở Việt Nam từ năm 2009 [87]. Năm 2011, trong Hội nghị xác định nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ nhiệm kỳ 2011 - 2016, người đứng đầu Chính phủ khi đó nhấn mạnh “Phải chuyển mạnh từ nhà nước điều hành nền kinh tế sang NNKTPT” như một cách thay đổi tư duy về mối quan hệ giữa nhà nước và thị trường, nhà nước và xã hội. Sau đó, thuật ngữ “chính phủ kiến tạo” (gần gũi với thuật ngữ “NNKTPT”) được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khắng định tại phiên họp 4/2016 của Chính phủ: phải đây mạnh chuyên phương thức 5 chỉ đạo điều hành băng mệnh lệnh hành chính sang chính phủ kiến tạo, phục vụ. Trả lời chất van tại kỳ họp Quốc hội ngày 18/11/2017 Thủ tướng lại khang định, chính phủ kiến tạo là chính phủ chủ động thiết kế chính sách, pháp luật dé phat triển đất nước.

Gần đây, bản về NNKTPT và thực hiện vai trò kiến tạo phát triển của nhà nước đã được triển khai nghiên cứu từ các môn khoa học khác nhau, như Triết học, Xã hội học, Kinh tế học, Chính trị học, v. Năm 2020, van đề “đây mạnh xây dựng nhà nước kiến tạo” đã được đề cập trong Báo cáo 10 năm thực hiện Cương lĩnh 2011 (sách Nhà xuất bản - Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội). Đặc biệt, vấn đề càng có tính thời sự và cấp thiết hơn khi trong cuốn Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lan thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Su thật, Hà Nội, (3/2021), khăng định: “Xây dựng nhà nước kiến tạo, chính phủ liêm chính, hành động, phục vụ; nên hành chính hiện dai,.

Đây là định hướng, nhiệm vụ có tầm chiến lược trong đôi mới, phát triển đất nước giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến 2030 và tầm nhìn, khát vọng phát triển đến 2045. Tuy vậy, cho đến nay các nhóm nội dung nghiên cứu về NNKTPT ở Việt Nam mới chủ yếu tập trung vào: NNKTPT là gì ?; NNKTPT ra đời, phát huy tác dụng từ đâu và trong bối cảnh nào ?; nội dung, hình thức và phương thức thúc đây sự phát triển xã hội của NNKTPT là gì ?; nhà nước làm thé nào dé phát huy vai trò chủ động thúc đây sự phát triển trong điều kiện KTTT, v. Bên cạnh đó, có luồng ý kiến cho răng bất kỳ nhà nước nào cũng có khả năng kiến tạo (chỉ huy, điều hành, điều tiết), luồng ý kiến khác lại cho rằng chỉ một số nhà nước trong hoàn cảnh đặc biệt mới có khả năng kiến tạo (!). Nhìn tổng quát, nếu khái niệm NNKTPT và vai trò của nó là mới mẻ và phức tap, thì khải niệm nha nước kiến tạo phát triển bên vững (NNKTPTBV) và vai trò của nó trong phát triển ở Việt Nam còn mới mẻ và phức tạp hơn nhiễu, bởi NNKTPTBV không chỉ kiến tạo phát triển kinh tế mà còn kiến tạo phát triển văn hóa, xã hội, con người và bảo vệ môi trường; kiến tạo phát triển một cách bên vững, v.