Thực hiện chức năng giám sát quyền lực nhà nước của Quốc hội Việt Nam hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ====================== VŨ THỊ MỸ HẰNG THỰC HIỆN CHỨC NĂNG GIÁM SÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2018 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ====================== VŨ THỊ MỸ HẰNG THỰC HIỆN CHỨC NĂNG GIÁM SÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Chính trị học Mã số: 62 31 20 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Lƣu Minh Văn Hà Nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tư liệu, trích dẫn trong luận án đảm bảo tính trung thực. Những kết luận khoa học của luận án là kết quả của quá trình nghiên cứu độc lập và chưa từng được công bố trong các nghiên cứu trước đây.

Tác giả luận án Vũ Thị Mỹ Hằng MỤC LỤC MỞ ĐẦU. M hv hi v ghi u Lu. Đối tượ g v hạ vi ghi u. Cơ sở lý lu v hươ g h ghi u.

8 6 gh h h v th ti lu. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Các công trình nghiên cứu về kiểm soát quyền lực Nhà nước. Những công trình nghiên cứu về cơ sở lý luận, cơ sở chính trị và pháp lý của chức năng giám sát quyền lực nhà nước của Quốc hội Việt Nam.

Những công trình nghiên cứu về thực trạng thực hiện chức năng giám sát quyền lực nhà nước của Quốc hội. Những công trình nghiên cứu nêu lên những kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát quyền lực nhà nước của Quốc hội Việt Nam. Nhữ g ội du g Lu ầ ti t ghi u. 27 Tiểu kết chƣơng 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THỰC HIỆN CHỨC NĂNG GIÁM SÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM. 31 2 1 Cơ sở lý lu v h ă g gi s t quy l h ư Quố hội. Các lý luận chủ yếu về giám sát quyền lực nhà nước. 37 2 2 Cơ sở h h trị v h lý vi th hi h ă g gi s t quy l h ư Quố hội ư CHXHCN Vi t N.

Cơ sở chính trị của việc thực hiện chức năng giám sát quyền lực nhà nước của Quốc hội.Cơ sở pháp lý của việc thực hiện chức năng giám sát quyền lực nhà nước của Quốc hội. Các hình thức giám sát của Quốc hội đối với cơ quan quyền lực nhà nước. 66 Tiểu kết Chƣơng 2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY.

92 3 1 Th trạ g h ạt ộ g gi st Quố hội ối v i Ch h h. Xem xét các báo cáo của Chính phủ.2 Giám sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng chính phủ và các cơ quan thuộc chính phủ. Chất vấn tại kỳ họp Quốc hội. Giám sát chuyên đề tại kỳ họp Quốc hội, kỳ họp của Uỷ ban thường vụ Quốc hội.

Bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn. Th ti gi st Quố hội ối v i h thố g tư h. Giám sát hoạt động của Toà án nhân dân. Giám sát hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân.

127 3 3 Nguy hâ hữ g hạ h. Vị trí, vai trò giám sát của Quốc hội chưa được nhận thức một cách đúng đắn, thống nhất. Cơ chế pháp lý hoàn thiện về giám sát chưa đầy đủ. Giữa giám sát của Quốc hội với giám sát của các cơ quan chức năng khác chưa có sự phân biệt rõ.

Chưa hợp lý trong nguyên tắc tổ chức của các cơ quan của Quốc hội. 134 Tiểu kết chƣơng 3. MỘT SỐ PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM. 148 2 4 1 Một số hươ g hư g â g hi u l , hi u quả gi s t quy l h ư Quố hội Vi t N.

Nâng cao nhận thức về vai trò giám sát quyền lực nhà nước của Quốc hội 148 4. Giám sát cần phải được tổ chức khoa học, có cơ sở pháp lý. Cần có sự hỗ trợ, phối hợp của các cơ quan hỗ trợ hoạt động giám sát. Hoạt động giám sát của Quốc hội cần được thực hiện một cách linh hoạt.

153 4 2 Giải pháp â g hi u l , hi u quả h ạt ộ g gi s t quy l h ư Quố hội Vi t N. Tăng cường hoạt động giám sát của Quốc hội đối với Chính phủ. Tăng cường hoạt động giám sát của Quốc hội đối với hệ thống tư pháp. Nâng cao năng lực giám sát của các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội.

Bảo đảm các điều kiện cần thiết cho hoạt động giám sát của Quốc hội. Tăng cường năng lực của các cơ quan tham mưu, tư vấn trong hoạt động giám sát của Quốc hội. 168 Tiểu kết chƣơng 4. 171 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

176 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 189 3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1. Xã hội h gh XHCN 2. Tư bả h gh TBCN 3.

Hội ồ g hâ dâ HĐND 4. Ủy b hâ dâ UBND 5. Ủy b thườ g v Quố hội UBTVQH 6. Cộ g hò xã hội h gh Vi t N CHXHCNVN 7.

Quy l h h trị QLCT 9. Đả g Cộ g sả Vi t N ĐCSVN 10. Ủy b h lu t UBPL 11. Mặt tr tổ quố MTTQ 12.

Vi iể s t hâ dâ tối VKSNDTC 13. Toà án nhân dân tối TANDTC 14. Nh ư h quy XHCN NNPQXHCN 15. Ủy b h lu t Quố hội UBPLQH 4 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết củ đề tài Theo Hi h ư CHXHCNVN, Quố hội l ơ qu quy l h ư h t d hâ dâ tr ti bầu r , l ơ qu duy h t quy l hi , l h , quy t ị h v qu tr g t ư v gi s t tối ối v i h ạt ộ g Nh ư Gi s t quy l h ư l ột tr g hữ g h ă g h y u Quố hội Vi th hi hi u quả h ă g giám sát l v h ts ý gh hô g hỉ thể hi quy l hâ dâ ối v i h ư mà còn g hầ qu tr gv vi nâng cao hi u quả h ạt ộ g ơ qu tr g h thố g bộ y h ư từ tru g ươ g ị hươ g Hơ 30 ă th hi s ghi ổi i, Quố hội v ơ qu Quố hội ã hi u bư ổi i v tổ h , h ă g gi s tv hươ g th h ạt ộ g, g hầ x g gv s ghi ổi i t ư Ch t lượ g v hi u quả vi th hi h ă gl hi , l h , quy t ị h v qu tr g t ư v gi s t tối , bư ầu g ượ y u ầu ổi i v s ti tưở g, g hộ ử tri ả ư H ạt ộ g gi s t Quố hội, UBTVQH, ơ qu Quố hội, Đ ại biểu Quố hội v ại biểu Quố hội ti t ượ hú tr g, ã ạt ượ hữ g t quả t h ,g hầ qu tr g v t quả h ạt ộ g hu g Quố hội S hối hợ tr g h ạt ộ g gi s t giữ ơ qu Quố hội v i Bộ, g h li qu v ị hươ g ã ượ qu tâ v th hi tốt hơ Nội du g gi s tt tru g v hi u v b xú xã hội, ượ ô g ả ử tri qu tâ Quố hội g y g tă g ườ g h ạt ộ g gi s t tối Tuy hi , s v i òi hỏi th ti , h t l òi hỏi xây d g Nhà ư h quy xã hội h gh th s dâ , d dâ v vì dâ , ầ hải 5 ti t ổi i ả v tổ h bộ y v h ạt ộ g Quố hội tr g vi th hi h ă g ì h Nghị quy t Đả g Cộ g sả Vi t N luôn hẳ g ị h h trươ g l ầ hải “Nâ g h t lượ g, hi u l v hi u quả h ạt ộ g gi s t Quố hội v Hội ồ g hâ dâ , x ị h rõ hạ vi, ội du g ơ h gi s t Quố hội, Ủy b Quố hội” [30] Mặ dù tr g hữ g ă gầ ây, h ạt ộ g gi s t Quố hội ã hi u ti bộ, s g i hu g v ò hữ g hạ h h t ị h, hư g ượ y u ầu g y g tr g h ạt ộ g Quố hội, l h h t lượ g gi s t ò thi u hi u quả C b t tr g h ạt ộ g gi s t Quố hội Vi t N thể hi qu ột số hư: Thứ nhất, V ặt h th , h i i gi s t tối Quố hội v gi s t ơ qu Quố hội ò hư rõ r g; ối tượ g gi sát qu rộ g, hư th s hù hợ , ội du g gi s t hô g rõ hư x ị h ối tượ g , vi l tr g tâ , ầ t tru g tr g h ạt ộ g gi sát nên hoạt ộ g gi s t thi u hả thi; vi x ị h ích giám sát không rõ ràng d vi x ị h ối tượ g gi s t hô g h h x Thứ hai, Hì h th gi s t ò hư dạ g thi u hi u quả Thứ ba, Thi u thời gi , hâ l , thô g ti v i u i bả ả h h h ạt ộ g giám sát.