Luận án tiến sĩ: Thực hiện chính sách đối với dân tộc rất ít người Việt Nam

VIàN HÀN LÂM KHOA HàC Xà HàI VIàT NAM HâC VIâN KHOA HâC Xà HÞI NGUYàN VN K¾ THĀC HIâN CHÍNH SÁCH ĐÞI VàI DÂN TÞC RÂT ÍT NG£âI ä VIâT NAM Ngành: Chính sách công Mã sß: 934 04 02 LUÀN ÁN TI¾N S) CHÍNH SÁCH CÔNG Ng¤ãi h¤áng d¿n khoa hãc: PGS. TS Nguyán Vn Minh Hà Nßi - 2024 LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập cāa cá nhân tôi. Nội dung cũng như các số liệu trình bày trong Luận án hoàn toàn trung thực. Những kết luận khoa học cāa Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ các công trình nào khác.

TÁC GIÀ LUÀN ÁN NGUYàN VN K¾ MĀC LĀC Mä ĐÄU. TàNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CĀU LIÊN QUAN Đ¾N THĀC HIâN CHÍNH SÁCH ĐÞI VàI CÁC DÂN TÞC RÂT ÍT NG£âI ä VIâT NAM. Tình hình nghiên cău liên quan đến viác thực hián chính sách đối với các dân tác thiểu số nói chung và các dân tác rÃt ít ngưßi nói riêng á nước ngoài. Mát số công trình nghiên cău về dân tác rÃt ít ngưßi á Viát Nam.

Mát số công trình nghiên cău về thực hián chính sách công nói chung và thực hián chính dân tác nói riêng. Mát số công trình nghiên cău về thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi á Viát Nam. Đánh giá chung các công trình nghiên cău được tổng quan và những vÃn đề cần tiếp tÿc nghiên cău trong luÁn án. 26 Tiểu kết chư¢ng 1.

C¡ Sä LÝ LUÀN VÀ THĀC TIàN THĀC HIâN CHÍNH SÁCH ĐÞI VàI CÁC DÂN TÞC RÂT ÍT NG£âI ä VIâT NAM. Chính sách đối với các dân tác rÃt ít ngưßi á Viát Nam giai đo¿n 2011- 2022. Quan điểm thực hián chính sách đối với các dân tác rÃt ít ngưßi. Quy trình thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi.

Những yếu tố tác đáng đến viác thực hián chính sách đối với các dân tác rÃt ít ngưßi á nước ta giai 2011 - 2022. Khái quát về các dân tác rÃt ít ngưßi á Viát Nam hián nay. 53 Tiểu kết chư¢ng 2. THĀC TR¾NG THĀC HIâN CHÍNH SÁCH ĐÞI VàI CÁC DÂN TÞC RÂT ÍT NG£âI ä VIâT NAM GIAI ĐO¾N 2011 – 2022.

Quy trình thực hián chính sách đối với các dân tác rÃt ít ngưßi á nước ta giai đo¿n 2011 - 2022. Đánh giá viác thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi: những kết quÁ đ¿t được, h¿n chế và nguyên nhân. Bài hác kinh nghiám thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi. 119 Tiểu kết chư¢ng 3.

GIÀI PHÁP THĀC HIâN CHÍNH SÁCH ĐÞI VàI DÂN TÞC RÂT ÍT TRONG GIAI ĐO¾N 2023-2030. Dự báo những yếu tố tác đáng đến thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi trong những năm tới. Mÿc tiêu thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi á Viát Nam giai đo¿n từ năm 2023 đến năm 2030. GiÁi pháp thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi giai đo¿n 2023-2030.

130 Tiểu kết chư¢ng 4. 166 TÀI LIâU THAM KHÀO. 171 DANH MĀC CÁC TĂ VI¾T TÂT Tă vi¿t tÃt Tă vi¿t đÅy đÿ ADB Asian Development Bank (Ngân hàng Phát triển Châu Á CT-XH Chính trß - xã hái DTTS Dân tác thiểu số DTTS&MN Dân tác thiểu số và miền núi ĐBKK Đặc biát khó khăn EMWG Nhóm công tác về dân tác thiểu số GD&ĐT Giáo dÿc và Đào t¿o HĐND Hái đồng nhân dân KT-XH Kinh tế - xã hái KH&CN Khoa hác và công nghá KHKT Khoa hác kỹ thuÁt MTTQ Mặt trÁn Tổ quốc VH-XH Văn hóa – xã hái WB World Bank (Ngân hàn Thế giới) Quyết đßnh số Quyết đßnh số 1672/QĐ-TTg, ngày 26/9/2011 cāa Thā 1672/QĐ-TTg tướng Chính phā về viác phê duyát Đề án <phát triển kinh tế - xã hái vùng các dân tác: MÁng, La Hā, Cống, Cß Lao= Quyết đßnh số Quyết đßnh số 2086/QĐ-TTg, ngày 31/10/2016 phê duyát 2086/QĐ-TTg Đề án hß trợ phát triển kinh tế - xã hái các dân tác thiểu số rÃt ít ngưßi giai đo¿n 2016-2025 Quyết đßnh số Quyết định số 2123/QĐ-TTg, ngày 22/11/2010 về phê duyệt Đề 2123/QĐ-TTg án phát triển giáo dÿc đối với các dân tộc rất ít ngưßi giai đoạn 2011-2015 Nghị định số Nghị định số 57/NĐ-CP, ngày 09/5/2017 về Quy định chính 57/NĐ-CP sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập đối với trẻ mẫu giáo, học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số rất ít ngưßi QP, AN Quốc phòng, an ninh UBND Āy ban nhân dân Mä ĐÄU 1. Tính cÃp thi¿t cÿa đÁ tài Viát Nam là quốc gia có nhiều dân tác, trong đó dân tác Kinh (Viát) là dân tác đa số và 53 dân tác thiểu số (DTTS) với h¢n 13,38 triáu ngưßi, chiếm tỉ lá gần 14,6% dân số cÁ nước [185].

Theo Nghß đßnh số 05/2011/ND-CP về công tác dân tác, năm 2011 nước ta có 16 dân tác rÃt ít ngưßi (có dân số dưới 10.000 ngưßi) là: Si La, ¡ Đu, Brâu, R¢ Măm, Pu Péo (dưới 1.000 ngưßi), Ngái, Cống, MÁng, Bố Y, Lô Lô, C¢ Lao (dưới 5.000 ngưßi), Lự, Pà Thẻn (dưới 8.000 ngưßi), Chăt, La Ha và La Hā (dưới 10. Các dân tác rÃt ít ngưßi thuác nhóm dân tác có điều kián, hoàn cÁnh kinh tế - xã hái (KT-XH) hết săc khó khăn, có nguy c¢ ngày càng tÿt hÁu trong quá trình phát triển, nhÃt là trong bối cÁnh hái nhÁp quốc tế, toàn cầu hóa và Cuác cách m¿ng khoa hác công nghá 4.0 dißn ra m¿nh mẽ như hián nay. Theo các nghiên cău thì hián nay hầu hết các dân tác này (trừ dân tác Ngái) được coi là <lõi nghèo=, <tÿt hÁu cāa tÿt hÁu=. Bên c¿nh đó, hián nay dân tác La Hā và Phù Lá mặc dù có dân số trên 12.000 ngưßi (vượt ngưỡng 10.000 ngưßi) nhưng v¿n đang được thÿ hưáng há thống chính sách dành cho dân tác rÃt ít ngưßi bái hoàn cÁnh KT-XH cāa hai dân tác này v¿n xếp vào măc thÃp kém.

Các dân tác rÃt ít ngưßi thuác nhóm dân tác yếu thế, dß tổn thư¢ng, chā yếu cư trú á vùng biên cư¢ng, phên dÁu cāa Tổ quốc, thuác đßa bàn có đßa hình khó khăn, hiểm trá, điều kián tự nhiên h¿n chế cho phát triển&rÃt cần được sự quan tâm đặc biát. Trong những năm qua, được sự quan tâm cāa ĐÁng và Nhà nước, nhiều chính sách, chư¢ng trình, dự án được triển khai á vùng dân tác thiểu số và miền núi (DTTS&MN), đã từng bước giúp cho bá mặt nông thôn vùng DTTS&MN có sự chuyển biến rõ nét, đián, đưßng, trưßng, tr¿m được cÁi thián, đßi sống ngưßi dân được nâng cao,&Song bên c¿nh đó, đßi sống vÁt chÃt, tinh thần cāa đồng bào dân tác rÃt ít ngưßi v¿n còn gặp nhiều khó khăn, bÃp bênh, nhiều vÃn đề c¢ bÁn, cÃp bách trong đßi sống KT-XH cāa đồng bào tồn t¿i đến nay chưa được giÁi quyết, trong khi các vÃn đề mới tiếp tÿc nÁy sinh trong quá trình phát triển. VÃn đề đặt ra là t¿i sao trong nhiều năm qua, các dân tác rÃt ít ngưßi được thÿ hưáng nhiều chính sách, tới măc chính sách chồng chính sách và chính sách bao trùm gần như mái mặt đßi sống, nhưng hián t¿i v¿n đang đăng trước hàng lo¿t vÃn đề: nguy c¢ tÿt hÁu phát triển kinh tế, mai mát văn hóa, đồng hóa về ngôn ngữ, thÁm chí có nguy c¢ mÃt thành phần dân tác, vÃn đề chÃt lượng dân số, nguồn nhân lực và cán bá thÃp kém&; kết quÁ cāa nhiều chính sách dành cho dân tác rÃt ít 1 ngưßi v¿n chỉ dừng l¿i á măc đá tiếp tÿc hướng tới mÿc tiêu? PhÁi chăng, há thống chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi v¿n còn nhiều điểm thiếu thực tißn, chưa bám sát tình hình cÿ thể và đặc trưng văn hóa cāa mßi tác ngưßi; hay quá trình ho¿ch đßnh, xây dựng, thực thi chính sách thiếu sự tham gia cāa chā thể thÿ hưáng; hay quá trình triển khai, thực hián chưa đồng bá, hợp lý, đÁm bÁo tiến đá, lá trình,&? Do đó, viác lựa chán nghiên cău về Thực hiện chính sách đối với dân tộc rất ít ng°ời ở Việt Nam để làm luÁn án tiến sỹ trong bối cÁnh hián nay có ý nghĩa khoa hác và thực tißn, góp phần giÁi quyết các câu hỏi đang đặt ra nêu trên. Māc đích và nhiãm vā nghiên cāu cÿa luÁn án 2.

Mục đích nghiên cứu Mÿc đích cāa LuÁn án là tÁp trung làm rõ c¢ sá lý luÁn và thực tißn thực hián chính sách đối với các dân tác rÃt ít ngưßi; thực tr¿ng thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi á Viát Nam trong thßi gian qua và rút ra những bài hác kinh nghiám trong quá trình thực hián; dự báo những yếu tố tác đáng và đề xuÃt mÿc tiêu, giÁi pháp để thực hián hiáu quÁ h¢n chính sách đối với các dân tác rÃt ít ngưßi giai đo¿n từ năm 2023 đến năm 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu LuÁn án tÁp trung thực hián các nhiám vÿ chính sau: - Tổng quan các công trình nghiên cău có liên quan, phân tích, xác đßnh những khoÁng trống cần tiếp tÿc nghiên cău, làm rõ h¢n về c¢ sá lý luÁn, kinh nghiám thực hián chính sách, những yếu tố tác đáng đến thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi - Phân tích, đánh giá thực tr¿ng thực hián chính sách đối với các dân tác rÃt ít ngưßi á Viát Nam giai đo¿n 2011-2022; đề xuÃt mÿc tiêu, giÁi pháp để thực hián hiáu qāa h¢n chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi giai đo¿n từ năm 2023 đến năm 2030. Đßi t¤ÿng và ph¿m vi nghiên cāu cÿa luÁn án 3. Đối t°ợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cău cāa LuÁn án bao gồm: Các tổ chăc, c¢ quan, đ¢n vß có liên quan đến thực hián chính sách đối với dân tác rÃt ít ngưßi trong há thống chính trß cÃp tỉnh bao gồm: Tỉnh āy và Ban Thưßng vÿ tỉnh āy; Hái đồng Nhân dân (HĐND) tỉnh, Āy ban Nhân dân (UBND) tỉnh, Āy ban Mặt trÁn Tổ quốc (MTTQ) tỉnh, và các tổ chăc chính trß - xã hái (CT-XH) tỉnh (Hái Phÿ nữ, Hái Nông dân, Hái cựu chiến binh, Tỉnh Đoàn thanh niên).

Đồng thßi nghiên cău thực tế viác thực hián chính sách á há thống chính trß cÃp huyán, cÃp xã á tỉnh Lai Châu, Lào Cai, 2 Hà Giang, QuÁng Bình và má ráng quan sát ra 6 tỉnh có đông dân tác rÃt ít ngưßi để làm sáng tỏ h¢n viác tổ chăc thực hián cāa cÁ há thống chính trß từ tỉnh đến c¢ sá. LuÁn án cũng nghiên cău măc đá tham gia thực hián chính sách cāa các dân tác rÃt ít ngưßi là chā thể thực hián và hưáng lợi từ chính sách; những chính sách dành riêng cho các dân tác rÃt ít ngưßi và hiáu quÁ đã đ¿t được.