Luận án tiến sĩ quản lý nhà nước về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở

VIàN HÀN LÂM KHOA HàC Xà HàI VIàT NAM HâC VIàN KHOA HâC Xà HÞI TRàNH V¯¡NG AN QUÀN LÝ NHÀ N¯àC VÀ BàI TH¯âNG KHI NHÀ N¯àC THU HàI ĐÂT ä LU¾N ÁN TI¾N S) LU¾T HâC HÀ NÞI - 2024 VIàN HÀN LÂM KHOA HàC Xà HàI VIàT NAM HâC VIàN KHOA HâC Xà HÞI TRàNH V¯¡NG AN QUÀN LÝ NHÀ N¯àC VÀ BàI TH¯âNG KHI NHÀ N¯àC THU HàI ĐÂT ä Ngành : Lu¿t Hi¿n pháp và Lu¿t Hành chính Mã số : 9 38 01 02 LU¾N ÁN TI¾N S) LU¾T HâC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyßn Quang Tuy¿n HÀ NÞI - 2024 LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu cāa riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học cāa luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIÀ LU¾N ÁN Tránh V°¢ng An MĀC LĀC Trang Mä ĐÄU 1 Ch°¢ng 1: TâNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CĄU VÀ CÁC VÂN ĐÀ LIÊN QUAN Đ¾N ĐÀ TÀI LU¾N ÁN 8 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 8 1. Đánh giá tình hình nghiên cứu 22 Ch°¢ng 2: C¡ Sä LÝ LU¾N VÀ QUÀN LÝ NHÀ N¯àC VÀ BàI TH¯âNG KHI NHÀ N¯àC THU HàI ĐÂT ä 28 2. Khái niám, đặc điểm, vai trò cāa qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt á 28 2.

Chā thể, ph°¢ng pháp qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi nhà n°ớc thu hồi đÁt á 45 2. Nái dung cāa qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt á 51 2. Các yếu tố tác đáng đến qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt á 57 2. Kinh nghiám và thực tißn pháp lý cāa mát số n°ớc trên thế giới về bồi th°ßng khi nhà n°ớc thu hồi đÁt á và những gợi á cho Viát Nam 66 Ch°¢ng 3: THĂC TR¾NG QUÀN LÝ NHÀ N¯àC ä N¯àC TA HIàN NAY VÀ BàI TH¯âNG KHI NHÀ N¯àC THU HàI ĐÂT ä 77 3.

Thực trạng ban hành vn b¿n quy phạm pháp luật trong qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt á 77 3. Thực tißn thực hián pháp luật về qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi nhà n°ớc thu hồi đÁt á 82 3. Thực trạng công tác thanh tra và gi¿i quyết khiếu nại, tố cáo về bồi th°ßng khi nhà n°ớc thu hồi đÁt á 109 3. Đánh giá về thực trạng qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt á 117 Ch°¢ng 4: PH¯¡NG H¯àNG VÀ GIÀI PHÁP TNG C¯âNG QUÀN LÝ NHÀ N¯àC VÀ BàI TH¯âNG KHI NHÀ N¯àC THU HàI ĐÂT ä 140 4.

Ph°¢ng h°ớng tng c°ßng qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi nhà n°ớc thu hồi đÁt á 140 4. Gi¿i pháp tng c°ßng qu¿n lý nhà n°ớc về bồi th°ßng khi nhà n°ớc thu hồi đÁt á 144 K¾T LU¾N 178 DANH MĀC CÔNG TRÌNH KHOA HâC CĂA TÁC GIÀ Đà CÔNG BÞ CÓ LIÊN QUAN Đ¾N ĐÀ TÀI LU¾N ÁN 180 DANH MĀC TÀI LIàU THAM KHÀO 181 PHĀ LĀC DANH MĀC CÁC TĆ VI¾T TÀT CBCC : Cán bá công chức GPMB : Gi¿i phóng mặt bằng QLNN : Qu¿n lý nhà n°ớc QSDĐ : Quyền sử dÿng đÁt THĐ : Thu hồi đÁt THĐ¡ : Thu hồi đÁt á TN&MT :Tài nguyên và môi tr°ßng UBND : Āy ban nhân dân DANH MĀC CÁC BÀNG Sß hiáu Tên bÁng Trang bÁng 3.1 Công tác bồi th°ßng khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt 83 3.2 Tổng hợp đối t°ợng kh¿o sát 96 3.3 Đánh giá cāa há gia đình về viác công bố công khai quy hoạch sử dÿng đÁt khi thu hồi 96 3.4 Đánh giá cāa ng°ßi có đÁt bß thu hồi về hoạt đáng đo đạc, kiểm đếm 107 3.5 Thanh tra, kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực đÁt đai 110 3.6 Các hành vi vi phạm về đÁt đai 111 DANH MĀC CÁC BIÂU Đà Sß hiáu Tên biÃu đá Trang biÃu đá 3.1 Công khai thông tin lÁy ý kiến cāa ng°ßi dân về dự th¿o ph°¢ng án bồi th°ßng đÁt á khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt 92 3.2 Công khai ph°¢ng án bồi th°ßng khi thu hồi đÁt á 92 3.3 Nguyán váng cāa ng°ßi dân về ph°¢ng án bồi th°ßng khi bß thu hồi đÁt á 103 3.4 T°¢ng quan giữa đßa bàn kh¿o sát và nguyán váng cāa ng°ßi dân về ph°¢ng án bồi th°ßng 103 3.5 Đánh giá cāa các đối t°ợng kh¿o sát về giá đÁt á áp dÿng bồi th°ßng 105 3.6 Số đối t°ợng đ°ợc thanh tra có hành vi vi phạm liên quan đến lĩnh vực đÁt đai 111 3.7 Xử lý đ¢n th°, khiếu nại tố cáo về đÁt đai qua các nm 116 DANH MĀC CÁC S¡ Đà Sß hiáu Tên s¢ đá Trang s¢ đá 3.1 C¢ cÁu tổ chức Hái đồng thẩm đßnh ph°¢ng án bồi th°ßng 92 3.2 C¢ cÁu tổ chức Ban bồi th°ßng - gi¿i phóng mặt bằng 92 1 Mä ĐÄU 1. Tính cÃp thi¿t nghiên cąu lu¿n án Quá trình công nghiáp hóa, hián đại hóa và đô thß hóa đòi hỏi dián tích đÁt lớn cho các dự án phát triển, dẫn đến viác thu hồi đÁt á ngày càng phổ biến. ĐÁt á gắn với nhà á là môi tr°ßng tồn tại cāa con ng°ßi, là n¢i sinh sống, là n¢i ng°ßi dân có thể thực hián các hoạt đáng kinh doanh, và quyền sử dÿng đÁt á là tài s¿n lớn đối với mßi há gia đình, cá nhân.

Có đ°ợc mát chß á thích đáng, có mát n¢i để sống an toàn, bình yên, b¿o đ¿m về môi tr°ßng, không gian, kết nối hạ tầng. không chỉ có ý nghĩa về đßi sống vật chÁt mà còn là mong muốn, thích đáng về đßi sống tinh thần cāa mßi ng°ßi. Chính vì vậy, qu¿n lý Nhà n°ớc (QLNN) về bồi th°ßng khi thu hồi đÁt á (THĐ¡) là yêu cầu tÁt yếu nhằm b¿o đ¿m quyền và lợi ích hợp pháp cāa ng°ßi sử dÿng đÁt á, b¿o đ¿m cho ng°ßi dân nhanh chóng có chß á mới để đ¿m b¿o cuác sống, gi¿i quyết hài hòa giữa viác b¿o vá các quyền, lợi ích hợp pháp cāa Nhà n°ớc, Nhà đầu t° và ng°ßi sử dÿng đÁt, góp phần đẩy nhanh tiến đá các dự án công cáng, đ¿m b¿o an ninh trật tự và sự phát triển chung. Các chính sách, quy đßnh cāa pháp luật về bồi th°ßng khi THĐ¡ luôn là vÁn đề then chốt, có tính chÁt quyết đßnh tới tính hiáu qu¿ cāa hoạt đáng QLNN.

Há thống pháp luật là c¢ sá pháp lí cho các hoạt đáng chÁp hành, điều hành cāa bá máy QLNN về bồi th°ßng khi THĐ¡ đồng thßi còn là công cÿ để ng°ßi dân và xã hái giám sát hoạt đáng cāa các c¢ quan, cán bá công chức nhà n°ớc trong công tác bồi th°ßng. Pháp luật Viát nam đã quy đßnh về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc THĐ¡ trong các vn b¿n: Luật ĐÁt đai, các vn b¿n d°ới Luật, mới đây nhÁt, Quốc Hái đã thông qua Luật ĐÁt đai sửa đổi, có những thay đổi cn b¿n trong viác xác đßnh các tr°ßng hợp THĐ¡, xác đßnh rõ các nguyên tắc bồi th°ßng, điều kián bồi th°ßng, kiểm đếm, ph°¢ng pháp xác đßnh giá đÁt…. Các quy đßnh pháp luật về bồi th°ßng khi THĐ¡ đóng vai trò rÁt quan tráng trong viác xác đßnh quy trình và ph°¢ng thức bồi th°ßng đÁt á, tạo ra hành lang pháp lý và sự thống nhÁt không chỉ trong công tác QLNN mà còn tạo ra sự đồng thuận trong nhân dân. Tuy nhiên, mát số quy đßnh cāa pháp luật còn mang tính nguyên tắc, 2 quy đßnh chung; viác ban hành vn b¿n quy phạm pháp luật về bồi th°ßng khi THĐ¡ còn ch°a thống nhÁt, ch°a ph¿n ánh đầy đā các yêu cầu qu¿n lý đặt ra.

Thực tißn hián nay á mát số dự án cho thÁy, viác QLNN về bồi th°ßng khi THĐ¡ ch°a thật sự hiáu qu¿, công tác chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hián cāa Chính phā, các Bá, ngành, UBND các cÁp ch°a xử lý dứt điểm mát số tồn tại nh°: viác bồi th°ßng có lúc ch°a đúng trình tự, thā tÿc, thiếu công khai, minh bạch; viác lập ph°¢ng án bồi th°ßng, hß trợ và tái đßnh c° đôi lúc còn sai sót, ch°a chặt chẽ, thiếu sự công bằng và ¿nh h°áng đến quyền lợi cāa ng°ßi dân; chính quyền đßa ph°¢ng xác nhận thßi điểm xây dựng nhà cửa, thßi điểm sử dÿng đÁt còn chā quan, thiếu chính xác; viác kiểm kê, đo đạc và xác đßnh mức đá thiát hại cāa các há bß THĐ á còn thiếu chính xác và minh bạch. Do đó tình trạng đ¢n th°, khiếu nại tố cáo liên quan đến bồi th°ßng khi Nhà n°ớc thu hồi đÁt dißn ra rÁt phổ biến gây nhiều bức xúc trong d° luận. QLNN về bồi th°ßng khi THĐ¡ là mát nái dung tráng tâm cāa QLNN về đÁt đai. Tuy nhiên, cho đến nay viác QLNN về bồi th°ßng khi THĐ¡ trên thực tißn vẫn còn nhiều v°ớng mắc và kém hiáu qu¿.

Nhận thức về QLNN về bồi th°ßng khi THĐ¡ từ các phía các c¢ quan, cá nhân có thẩm quyền, các tổ chức dßch vÿ công còn ch°a đồng quy và còn bÁt toàn. Công tác thanh tra, kiểm tra, gi¿i quyết khiếu nại, tố cáo ch°a kßp thßi và tho¿ đáng. Từ thực tißn đó, cần thiết có những nghiên cứu khoa hác nhằm xác lập c¢ sá lý thuyết về QLNN về bồi th°ßng khi THĐ¡, đồng thßi kh¿o sát thực trạng thể chế pháp lý và viác thực hián các thể chế pháp lý về QLNN về bồi th°ßng khi THĐ¡ tại Viát Nam hián nay, nhằm cung cÁp các luận cứ khoa hác cho viác nghiên cứu sâu ráng h¢n và đề xuÁt các gi¿i pháp nhằm nâng cao và hoàn thián các vÁn đề thực tißn về QLNN về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc THĐ¡. Đây là c¢ sá nhận thức để khẳng đßnh tính cÁp bách cāa viác triển khai nghiên cứu đề tài Quản lý Nhà nước về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất ở trong quy mô mát luận án tiến sĩ luật hác 2.

Māc đích, nhiám vā nghiên cąu 2. Mục đích nghiên cứu luận án Luận án có mÿc đích là đ°a ra quan điểm và gi¿i pháp nâng cao hiáu qu¿ QLNN về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc THĐ¡ tại Viát nam hián nay, trên c¢ sá phân tích, 3 làm rõ ph°¢ng dián lý luận và thực tißn các vÁn đề về QLNN về bồi th°ßng khi Nhà n°ớc THĐ¡ tại Viát Nam và kinh nghiám cāa mát số quốc gia trên thế giới. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đ°ợc mÿc đích trên đây, nhiám vÿ nghiên cứu đặt ra cho luận án là: Thứ nhất, tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Cÿ thể tiến hành hồi cứu, thu thập các tài liáu, công trình khoa hác liên quan đến đề tài luận án.

Tìm hiểu và nhận xét, đánh giá, nêu quan điểm về những vÁn đề đã đ°ợc các công trình nghiên cứu.