Luận án tiến sĩ: Chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế tại thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam - Nguyễn Thị Kim Yến

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ KIM YỂN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHỤ NỮ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ KIM YỂN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHỤ NỮ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành : Chính sách công Mã số : 8 34 04 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VĂN HÙNG HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn “Thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam” là đề tài nghiên cứu khoa học cá nhân dưới sự hướng dẫn của TS. Các số liệu nêu ra trong luận văn là hoàn toàn chính xác, có nguồn gốc rõ ràng. Luận văn đảm bảo tính khách quan, trung thực và khoa học.

Quảng Nam, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Kim Yển luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS. Nguyễn Văn Hùng, người đã hướng dẫn, giúp đỡ tận tình trong suốt quá trình hoàn thiện luận văn “Thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam”. Tôi cũng gửi lời cảm ơn đến quý thầy, cô trong Học viện Khoa học xã hội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập 2 năm vừa qua. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo Thành ủy- HĐND-UBND, Phòng Lao động Thương binh và xã hội, Chi cục thống kê, Hội LHPN thành phố, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện và trao đổi ý kiến khoa học quý báu trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn! Quảng Nam, ngày 13 tháng 3 năm 2020 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Kim Yển luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHỤ NỮ PHÁT TRIỂN KINH TẾ. Lý luận về chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT. Nội dung thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT.

Nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT. Kinh nghiệm thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT của một số địa phương. 24 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHỤ NỮ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.

Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ tỉnh Quảng Nam. Thực trạng triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Đánh giá chung về việc thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. 54 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHỤ NỮ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM.

Bối cảnh mới và định hướng hoàn thiện quản lý thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ phụ nữ PTKT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam đến năm 2025. 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 LĐN Lao động nữ 2 ĐHĐB Đại hội đại biểu 3 LHPN Liên hiệp phụ nữ 4 KH&CN Khoa học và Công nghệ 5 PTKT Phát triển kinh tế 6 HĐND, UBND Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân 7 CSC Chính sách công 8 HPN Hội phụ nữ 9 XDCB Xây dựng cơ bản 10 KDC – TĐC Khu dân chư- tái định cư 11 THCS Trung học cơ sở 12 TTATXH Trật tự an toàn xã hội 13 KT-XH Kinh tế- xã hội 14 QPAN Quốc phòng an ninh 15 ANTQ An ninh Tổ quốc luan an 16 Tổ TK&VV Tổ tiết kiệm và vay vốn 17 KHKT Khoa học kỹ thuật 18 HVPN Hội viên phụ nữ 19 HTX Hợp tác xã 20 NTM Nông thôn mới luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 2.1 Tình hình vay vốn của phụ nữ 41 2.2 Kết quả tập huấn kiến thức chuyển giao KHKT 43 2.3 Kết quả giúp thoát nghèo bền vững 50 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Số hiệu Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 2.1 Cơ cấu kinh tế thành phố Tam Kỳ 31 2.2 Kết quả tạo việc làm cho phụ nữ 44 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, phụ nữ Việt Nam đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.

Phụ nữ không chỉ chiến đấu anh hùng mà đã lao động cần cù, gian khó để vượt lên cảnh đói nghèo và lạc hậu, góp phần xây dựng đất nước ngày càng to đẹp và đàng hoàng hơn. Đảng, Bác Hồ phong tặng phụ nữ Việt Nam tám chữ vàng “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” trong thời kỳ kháng chiến và “Trung hậu, đảm đang, tài năng, anh hùng” trong thời kỳ đổi mới đất nước không chỉ là sự khích lệ, động viên mà còn là sự thừa nhận và đánh giá vai trò to lớn của phụ nữ Việt Nam. Với hơn 50% dân số và gần 50% lực lượng lao động xã hội, phụ nữ Việt Nam góp một phần rất lớn vào quá trình phát triển của đất nước, ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia vào hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, trong đó có kinh tế gia đình mà chúng ta không thể phủ nhận. Tuy nhiên, cũng còn nhiều vấn đề đã và đang tồn tại là trở lực rất lớn cho công tác bình đẳng giới.

Chênh lệch thu nhập giữa nam và nữ cùng một vị trí công việc vẫn tồn tại, cơ hội để phụ nữ tiếp cận những việc làm có thu nhập cao vẫn thấp hơn so với nam giới, lao động nữ chưa được đánh giá cao như lao động nam, là đối tượng dễ bị rủi ro và tổn thương hơn khi doanh nghiệp có nhu cầu cắt giảm nhân lực. Theo báo cáo “Triển vọng việc làm và xã hội thế giới – Xu hướng cho phụ nữ” của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) vừa công bố cho thấy, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động cao nhất thế giới, đang đóng góp rất lớn vào sự phát triển của nền kinh tế đất 1 luan an nước. Tuy nhiên, lao động nữ (LĐN) còn gặp rất nhiều rào cản trong việc làm và thu nhập. Báo cáo cho thấy, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của phụ nữ Việt Nam là 72%, cao hơn mức trung bình thế giới (49%), mức trung bình của khu vực châu Á và nhóm các nước thu nhập trung bình thấp.

LĐN tại Việt Nam chiếm 48, 4% tổng lực lượng lao động. Tuy nhiên tỷ lệ nữ giới tại Việt Nam có việc làm thấp hơn 9% so với nam giới. Còn về thu nhập, theo số liệu báo cáo của Tổng cục Dạy nghề (Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội) năm 2017, mức lương bình quân hằng tháng của lao động nữ khoảng 4,58 triệu đồng, thấp hơn so với lao động nam (5,19 triệu đồng). Điều này không hẳn là do chủ doanh nghiệp cố ý trả lương cho lao động nữ thấp hơn nam giới khi làm cùng một công việc.

Lý do chính là vì phụ nữ phải chăm sóc con, đảm đang việc gia đình nên ngày công không cao bằng nam giới. Trong thời gian qua, nhiều chính sách được ban hành nhằm khuyến khích, hỗ trợ cho phụ nữ phát triển mọi mặt, nhất là trong lĩnh vực phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống và tham gia hoạt động xã hội. Vấn đề hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ thể hiện tài năng và đóng góp của mình trong xã hội hiện nay. Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế gia đình là rất quan trọng.

Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện một số chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế vẫn chưa đem lại kết quả như mong muốn. Câu hỏi đặt ra ở đây là: Chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế có được phát huy hiệu quả không? Việc triển thực hiện chính sách đó có những khó khăn, vướng mắc nào? Liệu những chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế có tạo ra sự chuyển biến tích cực từ bản thân người phụ nữ, nhất là phụ nữ nghèo hay không? Những chính sách cụ thể nhằm hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế gia đình như thế nào? Vai trò của Hội LHPN các cấp trong thực hiện và phát huy hiệu quả các chính sách là gì? 2 luan an Thành phố Tam Kỳ là thành phố tỉnh lỵ của Quảng Nam, với 9 phường và 4 xã. Người dân nơi đây với nhiều ngành nghề đa dạng, kinh doanh buôn bán nhỏ lẻ chiếm tỷ lệ khá cao, nông nghiệp chủ yếu tập trung ở 4 xã và các phường vùng ven. Tiềm năng phát triển kinh tế của phụ nữ hiện nay khá lớn nhưng chưa được phát huy hết.

Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, nhất là trong phát triển kinh tế gia đình nhằm phát huy vai trò của các chính sách và tạo điều kiện cho phụ nữ đóng góp cho sự phát triển kinh tế gia đình và địa phương chưa được rộng khắp đến mọi tầng lớp phụ nữ, vẫn còn nhiều phụ nữ nghèo làm chủ hộ, thiếu việc làm, nhiều phụ nữ đã vươn lên thoát nghèo nhưng còn gặp rất nhiều khó khăn, thu nhập thấp và ngưỡng cận nghèo nên khả năng tái nghèo rất lớn. Hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế gia đình là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các cấp Hội phụ nữ mà Nghị quyết ĐHĐB phụ nữ Việt Nam đề ra trong nhiều nhiệm kỳ.