Luận án tiến sĩ: Phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước và kinh nghiệm cho Việt Nam - Trần Thị Quyên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƢ PHÁP TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TRẦN THỊ QUYÊN PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP CỦA MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2019 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƢ PHÁP TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TRẦN THỊ QUYÊN PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP CỦA MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nƣớc và pháp luật Mã số: 9 38 01 04 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Minh Đoan HÀ NỘI - 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và trích dẫn trong luận án đảm bảo tính chính xác, trung thực. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Trần Thị Quyên luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với GS.

Nguyễn Minh Đoan đã tận tình truyền đạt kiến thức và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các thầy cô, đồng nghiệp đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, công tác. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những nhà khoa học đã đóng góp ý kiến quý báu, chỉ bảo tận tình, động viên, khuyến khích tôi hoàn thành luận án này. Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới tập thể cán bộ của trung tâm Thư viện trường Đại học Luật Hà Nội đã luôn tận tâm, nhiệt tình, trách nhiệm, giúp đỡ tôi sưu tầm và tổng hợp tài liệu trong quá trình nghiên cứu luận án.

Cuối cùng, cho phép tôi được gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình tôi học tập và nghiên cứu. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Trần Thị Quyên luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BHVBQPPL : Ban hành văn bản quy phạm pháp luật ĐGTĐ : Đánh giá tác động ĐGTĐCS : Đánh giá tác động chính sách LGVĐBĐG : Lồng ghép vấn đề bình đẳng giới NXB : Nhà xuất bản TTHC : Thủ tục hành chính VBQPPL : Văn bản quy phạm pháp luật XHCN : Xã hội chủ nghĩa luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG I TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.Những công trình khoa học có liên quan đến đề tài. Những công trình nghiên cứu lý luận về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp.

Những công trình nghiên cứu thực tiễn về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. Những công trình nghiên cứu phương hướng, giải pháp hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam. Nhận xét chung và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Nhận xét chung về các công trình đã đề cập.

Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Giả thuyết và câu hỏi nghiên cứu. 27 KẾT LUẬN CHƢƠNG I. 30 CHƢƠNG II.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP. Hoạt động lập pháp và chính sách trong hoạt động lập pháp. Khái quát chung về hoạt động lập pháp. hính sách trong hoạt động lập pháp.

Khái niệm, vai trò của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. hái niệm phân tích chính sách .Vai tr của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. Các thành tố của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. ăn cứ phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp.

Chủ thể thực hiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. uy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. Các yếu tố ảnh hƣởng đến phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp.

70 KẾT LUẬN CHƢƠNG II. 74 CHƢƠNG III. PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP CỦA MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nƣớc trên thế giới.

Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Ba Lan. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Canada. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Úc. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Nhật Bản.

Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Hoa Kỳ. hủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Trung uốc. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở một số nƣớc trên thế giới. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Ba Lan.

Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Canada. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Hoa Kỳ 113 3. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Nhật Bản119 3. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Úc.

Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Trung Quốc. hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở một số nước trên thế giới. hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Ba Lan. hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Canada.

hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Úc. hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Nhật Bản. hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Hoa ỳ. hương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Trung Quốc.

Nhận xét chung về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nƣớc (Ba lan, Trung Quốc, Mỹ, Canađa, Úc, Nhật bản). Những tương đồng về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên. Những khác biệt cơ bản về chủ thể, quy trình, công cụ phân tích chính sách của một số nước trên. Một số kinh nghiệm từ nghiên cứu phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thế giới.

135 KẾT LUẬN CHƢƠNG III. 139 CHƢƠNG IV. 140 PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP. 140 Ở VIỆT NAM VÀ PHƢƠNG HƢỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN.

140 TỪ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI. Phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam. hái quát về lịch sử phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt nam.

Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt nam. ác phương pháp được sử dụng để phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt nam. Một số nội dung khác của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam. Nguyên nhân của thực trạng nói trên.

Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam từ kinh nghiệm của một số nƣớc trên thế giới 162 4. hương hướng hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt nam. Giải pháp hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam hiện nay. Những giải pháp khác.

176 KẾT LUẬN CHƢƠNG IV. 179 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 181 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài ―Điều ta đang có trước mắt là những cơ hội hấp dẫn được nguỵ trang như những vấn đề không giải quyết nổi‖ (John Gardner – nhà cải cách chính trị bền bỉ của Hoa kỳ).

Đó là một tƣ tƣởng đúng đắn cho phân tích vấn đề và sáng tạo các phƣơng án chính sách. Các vấn đề công thƣờng đƣợc ẩn sau tấm vỏ bọc khiến cho chủ thể có thẩm quyền xây dựng chính sách phải dày công nghiên cứu, tìm hiểu. Đồng thời, nhận định đó truyền đạt một cảm nhận lạc quan về cách thức ta đối phó với một vấn đề công bất kỳ. Thay vì than phiền, các nhà phân tích, các nhà hoạch định chính sách và dân chúng có thể cố gắng tìm hiểu vấn đề là gì và tại sao vấn đề còn tồn tại, tập hợp những thông tin cơ bản về vấn đề và suy nghĩ về những gì có thể làm.

Đây cũng là cơ hội để xem xét vai trò của chính quyền, khu vực tƣ nhân và hình dung các giải pháp can thiệp hữu hiệu giúp cải thiện vấn đề bất cập trong đời sống. Những đề cập ngắn gọn trên là nội dung cơ bản của phân tích chính sách trong xây dựng pháp luật nói chung và trong hoạt động lập pháp nói riêng. Với mong muốn có đƣợc các văn bản luật hoàn mĩ nhất (hàm chứa cả phƣơng diện nội dung và hình thức) thì phân tích chính sách là bƣớc không thể thiếu khi xây dựng chúng. Bởi vì, bản chất của phân tích chính sách là xem xét chính sách, mục đích của phân tích chính sách là hiểu và giải thích các khía cạnh khác nhau của chính sách 1.

Phân tích chính sách là đi đến việc khám phá những giải pháp giải quyết các vấn đề trong thực tiễn. Nhƣng giải pháp đó phải đủ tính khách quan, độc lập và có cơ sở khoa học để thuyết phục không chỉ các chính trị gia mà còn là toàn xã hội (những đối tƣợng chịu sự tác động của chính sách). Phân tích chính sách là một quá trình sáng tạo, đánh 1 PGS. Nguyễn Hữu Hải, Chính sách công – Những vấn đề cơ bản, NXB Chính trị quốc gia.181 1 luan an giá, phê phán, và truyền đạt thông tin phù hợp chính sách2.

Do đó, phân tích chính sách là khởi đầu chứ không phải kết thúc của các nỗ lực cải thiện chính sách. Làm thế nào có thể cải thiện chính sách, đƣa ra đƣợc các giải pháp giải quyết vấn đề, phân tích giải pháp và lựa chọn đƣợc giải pháp tốt nhất. Tất cả quá trình đó thuộc phạm vi của phân tích chính sách trong quy trình lập pháp ở bất kì quốc gia nào trên thế giới. Thấu hiểu mọi giá trị tích cực và quan trọng của phân tích chính sách trong quá trình lập pháp, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 đã đƣa quy trình xây dựng chính sách (phân tích chính sách là một khâu trong quy trình xây dựng chính sách) là giai đoạn bắt buộc khi xây dựng các văn bản luật.