Luận án tiến sĩ: Đánh giá chính sách cán bộ công chức cấp xã Việt Nam 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LƢƠNG MẠNH SƠN ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG HÀ NỘI, 2020 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LƢƠNG MẠNH SƠN ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 9 34 04 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. ĐỖ PHÚ HẢI HÀ NỘI, 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Nghiên cứu sinh Lƣơng Mạnh Sơn MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu. Đánh giá tình hình nghiên cứu.

Những vấn đề đặt ra được tiếp tục nghiên cứu. 17 Chƣơng 2 LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ. Chính sách đối với cán bộ, công chức cấp xã. Đánh giá chính sách cán bộ, công chức cấp xã.

Các tiêu chí đánh giá chính sách cán bộ, công chức cấp xã. Các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá chính sách cán bộ, công chức cấp xã. 49 Chƣơng 3 THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực tiễn chính sách cán bộ, công chức cấp xã hiện nay.

Đánh giá chính sách đối với cán bộ, công chức cấp xã hiện nay. Nhận xét chung. 95 Chƣơng 4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở VIỆT NAM. Quan điểm và định hướng hoàn thiện chính sách cán bộ, công chức cấp xã.

Giải pháp hoàn thiện chính sách cán bộ, công chức cấp xã ở Việt Nam. 153 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 167 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế BMNN Bộ máy nhà nước BVDP Bảo vệ dân phố CBCC Cán bộ, công chức CBCCVC Cán bộ, công chức, viên chức CC Công chức CCCX Công chức cấp xã CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CQHCNN Cơ quan hành chính nhà nước CSCBCCCX Chính sách cán bộ, công chức cấp xã ĐGCBCC Đánh giá cán bộ, công chức ĐGCCHC Đánh giá công chức hành chính ĐGCS Đánh giá chính sách ĐTBD Đào tạo, bồi dưỡng HCNN Hành chính nhà nước HĐND Hội đồng nhân dân KHCN Khoa học công nghệ Nxb Nhà xuất bản PACS Phương án chính sách QLNN Quản lý nhà nước QPPL Quy phạm pháp luật UBKT Ủy ban kiểm tra UBND Ủy ban nhân dân VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.

Lương cán bộ chuyên trách ở xã, phường, thị trấn năm 2004. Lương cán bộ chuyên trách ở xã, phường, thị trấn năm 2009. Lương cán bộ xã, phường, thị trấn năm 2017. Lương cán bộ xã, phường, thị trấn năm 2019.

Tiêu chí và phương pháp đánh giá chính sách CBCCCX. 144 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Tuyển dụng CBCCCX về chuyên môn, nghiệp vụ. Điều kiện làm việc đối với CBCCCX.

Trang thiết bị làm việc đối với CBCCCX .4 Tính hợp lý chính sách luân chuyển CBCCCX. Tính hiệu quả trong ĐTBD CBCCCX sử dụng trong công việc. Tính công bằng trong chính sách ĐTBD CBCCCX. Tính công bằng chính sách khen thưởng đối với CBCCCX.

Tính cấp thiết của đề tài Cán bộ, công chức (CBCC) là nhân tố quan trọng trong bộ máy hành chính nhà nước của mọi quốc gia. Lực lượng này vừa tham mưu xây dựng, đồng thời vừa là người tổ chức thực thi các chính sách, pháp luật của Nhà nước trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội. Bộ máy hành chính của một quốc gia vận hành thông suốt, có hiệu lực, hiệu quả hay không phụ thuộc nhiều vào phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, thái độ, động lực làm việc của đội CBCC làm việc trong bộ máy đó. Để họ có động lực trong công việc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến, chế độ, chính sách đối với họ… trong đó chế độ, chính sách có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ công chức (CC).

Trong bộ máy hành chính nhà nước xã, phường, thị trấn (gọi chung là chính quyền cấp xã) là đơn vị hành chính cấp cơ sở; nơi trực tiếp triển khai các Nghị quyết, đảm bảo các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống; nơi thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của xã hội. Chính quyền cấp xã là bộ phận nòng cốt của hệ thống chính trị cơ sở, là nơi trực tiếp giải quyết công việc cụ thể của Nhân dân, góp phần vào sự ổn định và phát triển đất nước. Thực tiễn cho thấy ở đâu chính quyền cấp xã mạnh, ở đó mọi chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh, quyền làm chủ của Nhân dân được phát huy. Vấn đề nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, đặc biệt là chính quyền cấp xã luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm.

Đã có nhiều nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, các Bộ quy định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã. Trên cơ sở đó, tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã ngày càng được kiện toàn, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động ngày được nâng lên. Điều này được thể hiện thông qua việc đẩy mạnh phân cấp cho chính quyền cấp cấp xã trong một số lĩnh vực về y tế, văn hoá, giáo dục, thể thao, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã (CBCCCX), cải cách thủ tục hành chính theo hướng xây dựng mô hình hành chính ''một cửa, một dấu''. 1 Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển của đất nước và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân ở cơ sở thì tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của chính quyền cấp xã còn bộc lộ nhiều hạn chế, chậm được đổi mới, yếu kém về hiệu lực, hiệu quả quản lý, về năng lực tổ chức thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội và thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân; năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức ở một số chính quyền cấp xã có mặt chưa tương xứng với mức độ phân cấp; đổi mới tổ chức bộ máy chưa gắn với việc tinh giản biên chế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

Trong khi đó, chính quyền cơ sở lại là cấp chính quyền "gần dân" nhất, những công vụ được thực hiện hàng ngày mang tính sự vụ tức thời và yêu cầu phải giải quyết ngay nên cấp chính quyền này cần được tập trung quan tâm kiện toàn và đổi mới để ngày một năng động, hoạt động với hiệu quả cao hơn. Nghị quyết số 18/NQ/TW ngày 25/7/2017 của Ban chấp hành trung ương Đảng khóa XII nêu rõ: “Hiện nay, cả nước có 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh (58 tỉnh và 5 thành phố trực thuộc Trung ương); 713 đơn vị hành chính cấp huyện (546 huyện, 49 quận, 51 thị xã, 67 thành phố thuộc tỉnh); 11.162 đơn vị hành chính cấp xã (8.581 phường và 603 thị trấn); 111.282 thôn, tổ dân phố và tương đương. Tuy vậy, trong một thời gian dài, CBCCCX ít được các cấp, các ngành quan tâm, chúng ta chưa có chính sách tạo được động lực thúc đẩy CBCCCX, chưa tạo động lực cho họ trong quá trình thực thi công vụ và chưa đảm bảo được đời sống của họ. Công tác đánh giá các chính sách đối với CBCC còn chưa được thực hiện.

Do đó, hệ thống các chính sách chưa khuyến khích được đội ngũ CBCCCX tích cực làm việc, yên tâm công tác, trau dồi phẩm chất đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành phát triển kinh tế, xã hội ở các địa phương. Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, nhìn chung chính sách CBCCCX đã từng bước được sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với từng địa bàn quản lý. Song nhìn chung, chính sách đối với CBCCCX còn nhiều bất cập, chưa đảm bảo cuộc sống của đội ngũ công chức ở địa phương, chưa tạo động lực CBCCCX tự giác, hăng say nỗ lực làm việc; các chính sách đối với CBCCCX xây dựng và thực hiện chưa được thường xuyên đánh giá hoặc nếu 2 được đánh giá thì đánh giá chưa có hiệu quả. Hoạt động này đã ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động, làm giảm hiệu lực, hiệu quả trong quản lý, điều hành phát triển kinh tế, xã hội của bộ máy chính quyền cấp xã ở các địa phương hiện nay.

Công tác tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm cho hoạch định và thực thi chính sách chưa được coi trọng, chưa làm thường xuyên, kịp thời. Trong một thời gian dài, hoạt động này chưa thật sự được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quan tâm, coi trọng do sự bất cập trong tư duy làm chính sách. Điều này không chỉ đúng với quy trình chính sách của chính quyền địa phương mà còn của Chính phủ, các bộ, ngành. Trong những năm gần đây, thực tiễn cho thấy xã hội đã bắt đầu ý thức rõ hơn về vai trò quan trọng của hoạt động này trong tổng thể quy trình chính sách.

Tuy vậy, xét về tổng thể, hoạt động phân tích, đánh giá chính sách công (CSC) còn trong tình trạng lẻ tẻ, rời rạc, hình thức; không có nhiều những sản phẩm nghiên cứu có tầm cỡ về nội dung, chất lượng và quy mô để có thể tạo ra được những đột phá về chính sách trong từng lĩnh vực. Vì những lý do khác nhau mà những kết quả nghiên cứu, phân tích, đánh giá CSC được ứng dụng vào thực tế một cách hữu ích chưa nhiều, gây lãng phí, thiệt thòi cho toàn bộ quy trình CSC hoặc từng công đoạn trong đó.