Tóm tắt luận án tiến sĩ: Năng suất, giá trị dinh dưỡng ngô lai sinh khối làm thức ăn cho bò thịt tại Thừa Thiên Huế - Đại học Huế

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGÔ MẬU DŨNG NĂNG SUẤT, GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG VÀ SỬ DỤNG NGÔ LAI SINH KHỐI LÀM THỨC ĂN CHO BÒ THỊT Ở THỪA THIÊN HUẾ Ngành: Chăn nuôi Mã số: 9620105 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHĂN NUÔI NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN HỮU VĂN HUẾ - NĂM 2023 Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN HỮU VĂN Phản biện 1:. Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Đại học Huế họp tại.

Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Trường Đại học Nông Lâm, Thư viện Quốc gia Việt Nam 1 MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Phát triển chăn nuôi bò ở Việt Nam nói chung và ở miền Trung nói riêng đang gặp khó khăn lớn nhất là thiếu hụt thức ăn thô xanh và giải quyết thức ăn quanh năm. Nhu cầu thức ăn thô hàng ngày cho bò ước tính bằng 2-2,5% (tính theo vật chất khô - DM) khối lượng cơ thể bò và với đàn bò hiện tại, khối lượng thức ăn cần 35-42 triệu tấn DM/năm. Thực tế, nguồn thức ăn thô cung cấp cho bò dựa vào cỏ trồng có năng suất cao như các giống cỏ voi, cỏ sả, VA06, voi Đài Loan, TD58, Mombasa., cỏ tự nhiên và phụ phẩm nông nghiệp như rơm lúa, thân lá cây ngô, ngọn lá mía, dây lá lạc.

Tuy nhiên, khối lượng thức ăn thô hiện nay chưa đáp ứng với tốc độ phát triển của đàn bò, ngoài ra sự thiếu hụt thức ăn xanh và dự trữ vào các tháng có thời tiết khắc nghiệt trong mùa khô và mùa mưa làm cho cung cấp thức ăn thô bị gián đoạn, đặc biệt ở Thừa Thiên Huế. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài luận án “Năng suất, giá trị dinh dưỡng và sử dụng ngô lai sinh khối làm thức ăn cho bò thịt ở Thừa Thiên Huế”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Xác định năng suất sinh khối và thành phần hoá học của các dòng/giống ngô lai trồng ở tỉnh Thừa Thiên Huế; - Xác định năng suất sinh khối và giá trị dinh dưỡng của giống ngô lai có triển vọng (HQ2000) làm thức ăn chăn nuôi bò thịt; - Xác định ảnh hưởng các phương pháp ủ chua cây ngô sinh khối đến giá trị dinh dưỡng thức ăn ủ chua; - Xác định ảnh hưởng của ngô ủ chua trong khẩu phần đến tỷ lệ tiêu hoá và khả năng sinh trưởng của bò thịt vỗ béo. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN - Đề tài là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu một cách toàn diện và có tính hệ thống về xác định được thời điểm thu hoạch ngô lai sinh khối tối ưu nhất về năng suất các chất dinh dưỡng cho bò thịt; đồng thời nghiên cứu kỹ thuật ủ chua cây ngô sinh khối để giải quyết thức ăn quanh năm cho bò ở các tỉnh miền Trung.

- Kết quả nghiên cứu của đề tài bổ sung thêm tư liệu khoa học về đặc điểm sinh trưởng, năng suất chất xanh, thành phần hóa học của 10 giống ngô sinh khối, đặc biệt giống HQ2000; đặc điểm dinh dưỡng của cây ngô sinh khối ủ chua và ảnh hưởng của việc sử dụng ngô sinh khối ủ chua trong khẩu phần ăn của bò thịt vỗ béo nuôi tại Thừa Thiên Huế. - Các thông tin/tư liệu này có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy và học tập cho cán bộ, sinh viên, học viên ngành chăn nuôi. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở để khuyến cáo phát triển các giống ngô sinh khối có năng suất, chất lượng cao và chế biến, dự trữ đảm bảo giải quyết thức ăn thô quanh năm để nuôi bò. - Kết quả nghiên cứu góp phần phát triển nguồn thức ăn thô xanh trong chăn nuôi bò thịt, đặc biệt bò giai đoạn vỗ béo tại tỉnh Thừa Thiên Huế và các tỉnh có điều kiện tương tự.

NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI Đây là tư liệu nghiên cứu trên 10 giống ngô sinh khối, đặc biệt là giống HQ2000 trồng ở vùng đất xám bạc màu ở Thừa Thiên Huế được công bố đầu tiên ở nước ta về: (i) Đặc điểm sinh trưởng thân lá, năng suất sinh khối và thành phần hoá học của 10 giống ngô được gieo trồng ở Thừa Thiên Huế trong vụ Đông Xuân, ở các thời điểm thu hoạch lúc ngô chín sữa, chín sáp và chín sinh lý. Các giống 2485FxCML161, 414xKP3 và HQ2000 có triển vọng để gieo trồng làm thức ăn xanh cho gia súc; 3 (ii) Thành phần hoá học, tỷ lệ tiêu hóa bằng phương pháp phân giải ở dạ cỏ và tỷ lệ tiêu hoá toàn phần các chất dinh dưỡng trong khẩu phần ăn sử dụng ngô sinh khối giống HQ2000 ở bò; và (iii) Giá trị dinh dưỡng của ngô sinh khối được ủ chua với các mức rỉ mật mía khác nhau và hiệu quả sử dụng thức ăn ủ chua đó trong khẩu phần cho bò thịt nuôi vỗ béo 4 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Chương này trình bày 5 nội dung chính: (i) Chăn nuôi bò thịt ở Việt Nam và tỉnh Thừa Thiên Huế, trong đó, đề cập đến phát triển số lượng bò và sản lượng thịt trong 5 năm gần đây và nêu những hạn chế liên quan đến thiếu hụt thức ăn thô theo mùa vụ; (ii) Sử dụng ngô sinh khối làm thức ăn cho bò bao gồm những ưu điểm và tiềm năng cũng như hạn chế; (iii) Ủ chua thức ăn trình bày tầm quan trọng, đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng ủ chua; (iv) Nghiên cứu chọn tạo và sử dụng giống ngô lai làm thức ăn chăn nuôi; và (v) Sử dụng thức ăn thô ở gia súc nhai lại gồm đặc điểm tiêu hoá thức ăn nhiều xơ và các phương pháp đánh giá giá trị dinh dưỡng của thức ăn. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP 2.

ĐỐI TƯỢNG Mười (10) dòng/giống ngô lai sinh khối, do Viện nghiên cứu Ngô chọn tạo. Tên các dòng/giống ngô thí nghiệm Dòng/ Ký Dòng/ Ký Tên Tên Giống hiệu Giống hiệu TA 16.1 Dòng TA 1 414xKP3 Dòng TA 6 2485FxCML161 Dòng TA 2 171xG5 Dòng TA 7 NX2 Dòng TA 3 171xG1 Dòng TA 8 NX3 Dòng TA 4 HQ2000 Giống TA 9 CP555xDF4 Dòng TA 5 NK7328 Giống TA 10 Nguồn: Viện Nghiên cứu Ngô Bò sử dụng trong nghiên cứu là bò thịt địa phương 2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU Địa điểm: Các nghiên cứu được triển khai ở Viện Nghiên cứu Phát triển và phòng Thí nghiệm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế. Thời gian: Từ tháng 1 năm 2018 đến 10 năm 2021.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Nội dung 1: Đặc điểm sinh trưởng, năng suất sinh khối và thành phần hóa học của 10 dòng/giống ngô lai làm thức ăn xanh chăn nuôi được trồng tại tỉnh Thừa Thiên Huế (TN 1). Nội dung 2: Ảnh hưởng của thời kỳ thu cắt đến năng suất, thành phần hoá học và tỷ lệ phân giải ở dạ cỏ của cây ngô HQ2000 làm thức ăn cho bò (TN 2, 3). 6 Nội dung 3: Xác định phương pháp ủ chua thích hợp ngô sinh khối với rỉ mật đường và giá trị dinh dưỡng của thức ăn ủ chua ở bò sinh trưởng tại Thừa Thiên Huế (TN 4 và 5). Nội dung 4: Ảnh hưởng của ngô sinh khối ủ chua, cỏ voi và rơm lúa trong khẩu phần ăn đến tỷ lệ tiêu hóa toàn phần và sinh trưởng của bò thịt nuôi ở Thừa Thiên Huế (TN 6 và 7).

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Nội dung 1: Sinh trưởng và năng suất 10 dòng/giống ngô (TN 1) Thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên (RCBD), gồm 3 khối ứng với 3 lần lặp lại cho mỗi giống. Các dòng/giống ngô lai được gieo trồng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm (Bộ NNPTNT/ QCVN 01-66, 2011). Mật độ gieo trồng: 70 x 25 cm (57.

Các chỉ tiêu sinh trưởng, tỷ lệ nhiễm bệnh, năng suất chất xanh và hiệu quả kinh tế theo phương pháp thường quy. Phân tích hoá học gồm các chỉ tiêu: Vật chất khô (DM), protein thô (CP) và khoáng tổng số theo AOAC (1990), xơ không tan trong chất tẩy trung tính (NDF) và xơ không tan trong chất tẩy axit (ADF) theo Van Soest và cs. Xử lý số liệu được xử lý theo ANOVA qua mô hình GLM trên Minitab 16. Sai khác giữa các giá trị trung bình được phân tích bằng phương pháp Tukey với khoảng tin cậy 95%.

Mô hình thống kê như sau: Yij =  + Ti + Bj + eij 2. Nội dung 2: Năng suất, thành phần hoá học và giá trị dinh dưỡng giống ngô HQ2000 2. TN 2: Ảnh hưởng thời kỳ thu cắt đến sinh trưởng và năng suất TN 2 gồm 3 nghiệm thức được bố trí ngẫu nhiên hoàn toàn với 3 lần nhắc lại trên 9 ô. Các nghiệm thức tương ứng với thời điểm thu 7 hoạch: chín sữa; chín sáp; và chin sinh lý.

Ngô gieo mật độ 57.140 cây/ha và thu toàn bộ thân, lá và bắp. Các chỉ tiêu theo dõi: sinh trưởng, hình thái và năng suất tiến hành theo hướng dẫn của Viện nghiên cứu Ngô bao gồm: thời gian mọc, trổ cờ, chín sáp (ngày); chiều cao cây (cm); số lá trên cây; diện tích lá; chỉ số diện tích lá; khối lượng cây và năng suất sinh khối. Phân tích hoá học tiến hành như thí nghiệm 1. TN 3: Xác định tỷ lệ phân giải dạ cỏ của ngô thu hoạch ở các thời kỳ TN gồm 3 nghiệm thức, tương ứng thời điểm ngô thu hoạch vào lúc chín sữa, chín sáp và chín sinh lý.

TN được tiến hành trên 4 bò (250 kg/con) đặt canun dạ cỏ. Bò được nuôi nhốt riêng từng con trong ô chuồng và ăn cỏ tự nhiên 2 lần/ngày (8. Khối lượng thức ăn ước tính 2,5% (theo DM) khối lượng cơ thể và nước uống tự do. Xác định tỷ lệ phân giải các chất dinh dưỡng theo kỹ thuật túi nylon của Orkov và cs (1980).

Số liệu của 2 TN được xử lý thống kê theo ANOVA qua mô hình phân tích GLM trên Minitab 16. Sai khác giữa các giá trị trung bình được phân tích bằng phương pháp Tukey với khoảng tin cậy 95%. Mô hình thống kê như sau: Yij =  + Ti + eij 2. Nội dung 3: Ủ chua cây ngô HQ2000 và sử dụng nuôi bò 2.

TN 4: Kỹ thuật ủ chua ngô HQ2000 Ngô HQ2000 được gieo trồng như TN2 và thu hoạch lúc 85 ngày tuổi. Ngay sau khi thu hoạch, thân và lá ngô được thái nhỏ 2-3 cm và phơi héo 3- 4 giờ đến khi độ ẩm còn khoảng 60%.