Luận án tiến sĩ xác định tổ hợp lai giữa gà VCN-Z15 với giống gà lông màu phục vụ chăn nuôi nông hộ - Viện Chăn nuôi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN CHĂN NUÔI DƢƠNG THANH TÙNG XÁC ĐỊNH TỔ HỢP LAI GIỮA GÀ VCN-Z15 VỚI MỘT SỐ GIỐNG GÀ LÔNG MÀU PHỤC VỤ CHĂN NUÔI NÔNG HỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÀ NỘI, 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN CHĂN NUÔI DƢƠNG THANH TÙNG XÁC ĐỊNH TỔ HỢP LAI GIỮA GÀ VCN-Z15 VỚI MỘT SỐ GIỐNG GÀ LÔNG MÀU PHỤC VỤ CHĂN NUÔI NÔNG HỘ CHUYÊN NGÀNH : CHĂN NUÔI MÃ SỐ : 9 62 01 05 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PHẠM CÔNG THIẾU 2. TS NGUYỄN HUY ĐẠT HÀ NỘI, 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án này là trung thực, chính xác và chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Mọi sự giúp đỡ trong quá trình thực hiện Luận án này đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận án đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 01 tháng 9 năm 2021 Nghiên cứu sinh Dƣơng Thanh Tùng i luan an LỜI CẢM ƠN Trƣớc tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn TS. Phạm Công Thiếu và PGS. Nguyễn Huy Đạt là hai Thầy hƣớng dẫn khoa học luôn tận tâm, nhiệt tình giúp đỡ, hƣớng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận án này.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới tập thể Ban Giám đốc Viện Chăn nuôi, Phòng Khoa học, Đào tạo và Hợp tác quốc tế, các Thầy, Cô đã giúp đỡ về mọi mặt, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu tại Viện Chăn nuôi. Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo và cán bộ viên chức Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chăn nuôi miền núi, Viện Chăn nuôi, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang và các tập thể, cá nhân đã luôn ủng hộ, động viên và tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian vừa qua. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn toàn thể gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên, khích lệ tôi hoàn thành công trình Luận án này. Hà Nội, ngày 01 tháng 9 năm 2021 Nghiên cứu sinh Dƣơng Thanh Tùng ii luan an MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH. ix MỞ ĐẦU.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể.

Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI.

4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Cơ sở khoa học của công tác lai tạo và ƣu thế lai. Bản chất di truyền của tính trạng sản xuất.

Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm. Khả năng sinh sản của gia cầm. Khả năng sinh trƣởng, năng suất, chất lƣợng thịt của gia cầm. Tiêu tốn thức ăn của gia cầm.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG NƢỚC. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc. 32 iii luan an CHƢƠNG 2 ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƢỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu một số đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà mái lai 2 giống ZL và LZ. Nghiên cứu một số đặc điểm ngoại hình, năng suất và chất lƣợng thịt của gà lai 3 giống RZL và LTZL. Đánh giá khả năng sản xuất của gà mái lai 2 giống ZL và gà lai 3 giống RZL, LTZL nuôi thử nghiệm trong nông hộ.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Công thức lai. Phƣơng pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phƣơng pháp xác định.

Phƣơng pháp xử lý số liệu. 51 CHƢƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NGOẠI HÌNH VÀ KHẢ NĂNG SẢN XUẤT CỦA GÀ MÁI LAI 2 GIỐNG (VCN-Z15 X LV1). Đặc điểm ngoại hình của gà mái lai 2 giống ZL và LZ.

Khả năng sản xuất của gà mái lai 2 giống ZL và LZ. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NGOẠI HÌNH, NĂNG SUẤT, CHẤT LƢỢNG THỊT CỦA GÀ LAI 3 GIỐNG RZL VÀ LTZL. Một số đặc điểm ngoại hình của gà lai 3 giống RZL và LTZL. Tỷ lệ nuôi sống của gà lai 3 giống RZL và LTZL.

Khả năng sinh trƣởng của gà lai 3 giống RZL và LTZL. 74 iv luan an 3. Khả năng thu nhận thức ăn của gà lai 3 giống RZL và LTZL. Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng khối lƣợng cơ thể của gà lai 3 giống RZL và LTZL.

Chỉ số sản xuất và chỉ số kinh tế của gà lai 3 giống RZL và LTZL. Năng suất, chất lƣợng thịt của gà lai 3 giống RZL và LTZL. KHẢ NĂNG SẢN XUẤT CỦA GÀ MÁI LAI 2 GIỐNG ZL VÀ GÀ LAI 3 GIỐNG RZL, LTZL NUÔI THỬ NGHIỆM TRONG NÔNG HỘ. Kết quả nuôi thử nghiệm gà mái lai ZL trong nông hộ.

Kết quả nuôi thử nghiệm gà thịt thƣơng phẩm lai 3 giống RZL và LTZL trong nông hộ. 104 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 107 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 108 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

109 v luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CD : Công dồn cs : Cộng sự ĐVT : Đơn vị tính FAO : Tổ chức nông lƣơng liên hợp quốc LZ : Gà lai F1 giữa trống LV1 và mái VCN-Z15 LTZL : Gà lai 3 giống trống Lạc Thủy với mái (VCN-Z15xLV1) N : Newton NST : Năng suất trứng NXB : Nhà xuất bản pH15 : Giá trị pH sau 15 phút giết thịt pH24 : Giá trị pH sau 24 giờ giết thịt PTNT : Phát triển nông thôn RZL : Gà lai 3 giống trống Ri với mái (VCN-Z15xLV1) TB : Trung bình TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam TL : Tỷ lệ TLĐ : Tỷ lệ đẻ TLNS : Tỷ lệ nuôi sống TN : Thí nghiệm Tr : Trang TT : Tuần tuổi TTTĂ : Tiêu tốn thức ăn ZL : Gà lai F1 giữa trống VCN-Z15 và mái LV1 vi luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm nuôi gà sinh sản. Chế độ chăm sóc, nuôi dƣỡng gà sinh sản. Giá trị dinh dƣỡng thức ăn nuôi gà sinh sản.

Sơ đồ bố trí thí nghiệm nuôi gà thịt. Giá trị dinh dƣỡng thức ăn nuôi gà thịt. Tỷ lệ nuôi sống gà thí nghiệm giai đoạn gà con, hậu bị. Khối lƣợng cơ thể gà mái thí nghiệm từ 1 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi.

Tuổi đẻ và khối lƣợng gà mái thí nghiệm. Tỷ lệ đẻ và năng suất trứng của gà thí nghiệm. Tiêu tốn thức ăn/10 trứng của gà mái thí nghiệm. Kết quả khảo sát trứng tại 38 tuẩn tuổi của gà thí nghiệm.

Tỷ lệ trứng giống và kết quả ấp nở của gà thí nghiệm. Tiêu tốn thức ăn của gà mái thí nghiệm .9 Chi phí thức ăn cho 1 gà con loại I của gà thí nghiệm. Đặc điểm ngoại hình của gà lai 3 giống RZL và LTZL 16 TT. Tỷ lệ nuôi sống của gà lai 3 giống RZL và LTZL.

Sinh trƣởng tuyệt đối của gà thí nghiệm. Sinh trƣởng tƣơng đối của gà thí nghiệm. Khả năng thu nhận thức ăn của gà thí nghiệm. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lƣợng của gà thí nghiệm.

Chỉ số sản xuất và chỉ số kinh tế của gà thí nghiệm. Năng suất thịt của gà thí nghiệm. Năng suất thịt của gà trống. Năng suất thịt của gà mái.

Chất lƣợng thịt của gà thí nghiệm. Thành phần hóa học của thịt gà thí nghiệm. 92 vii luan an Bảng 3. Thành phần các axit amin trong thịt gà thí nghiệm.

Tỷ lệ nuôi sống gà mái lai ZL nuôi sinh sản từ 01 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi. Khối lƣợng gà mái lai ZL giai đoạn gà con, gà hậu bị từ 01 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi. Tỷ lệ gà mái lai ZL 20 tuần tuổi đạt tiêu chuẩn sinh sản. Tiêu tốn thức ăn của gà mái lai ZL giai đoạn gà con, gà hậu bị.

Khối lƣợng cơ thể và khối lƣợng trứng gà sinh sản khi tỷ lệ đẻ 5%, 30%, 50% và 38 tuần tuổi. Tỷ lệ đẻ của gà mái lai ZL từ 21 đến 72 tuần tuổi. Năng suất trứng và TTTĂ/10 trứng của gà mái lai ZL. Kết quả ấp nở trứng gà lai ZL nuôi sinh sản.

Hiệu quả chăn nuôi gà mái lai ZL sinh sản 01NT-72 tuần tuổi. Khả năng sản xuất và năng suất thịt của gà lai 3 giống. Chất lƣợng thịt của gà lai 3 giống. Hiệu quả chăn nuôi gà lai 3 giống trong nông hộ.

106 viii luan an DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Các giống gà làm nguyên liệu lai tạo .1: Các giống gà tạo gà lai 2 giống ZL .2: Các giống gà tạo gà lai 2 giống LZ .3: Tỷ lệ đẻ của gà thí nghiệm .4: Các giống gà tạo gà lai 3 giống RZL .5: Các giống gà tạo gà lai 3 giống LTZL .6: Sinh trƣởng tích lũy của gà thí nghiệm .7: Sinh trƣởng tuyệt đối của gà thí nghiệm. 78 ix luan an MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Việt Nam là một trong những quốc gia có số lƣợng gia cầm lớn trên thế giới. Theo Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, năm 2020 đàn gia cầm của Việt Nam có 496 triệu con (trong đó gà là 396 triệu con).

Chăn nuôi gia cầm đã cung cấp một khối lƣợng sản phẩm có giá trị dinh dƣỡng cao với 1421,7 ngàn tấn thịt hơi (chiếm 26,38% tổng sản lƣợng thịt các loại, đứng thứ 2 sau thịt lợn) và trên 14,5 tỷ quả trứng, đã đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho trên 90 triệu dân và từng bƣớc đang hƣớng tới thị trƣờng xuất khẩu. Việt Nam có rất nhiều giống gà bản địa có chất lƣợng thịt, trứng cao. Các giống gà bản địa vốn rất nổi tiếng với ngoại hình đẹp, sức sống cao, tầm vóc trung bình và đặc biệt là chất lƣợng thịt, trứng thơm ngon, đƣợc ngƣời tiêu dùng ƣa chuộng. Tuy nhiên, các giống gà bản địa thƣờng có năng suất thấp.